KÜNYE
- Toplantı No: 2020/027
- Gündem No: 38
- Karar Tarihi: 17.06.2020
- Karar No: 2020/UY.I-1091
- Başvuru Sahibi: Serfen İnş. San. ve Tic. A.Ş. -İmaj Altyapı Üst Yapı San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/337382
- İhale Adı: İzmir Ödemiş Beydağ Sulaması 2 Kısım Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerinin yaklaşık maliyetle uyumlu verilmemesi nedeniyle sorgulamanın yenilenmesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye formülleri ve mesafelerine ilişkin ihale dokümanında düzenleme yapılmadığını, nakliye açıklamalarının fiyat teklifi ile yapılmasının hukuka aykırı olduğunu ve sunulan fiyat tekliflerinin uygun olmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapımında nakliye maliyetlerinin önemli bir bileşen olduğu, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan nakliye mesafeleri ile aşırı düşük teklif sorgulamasında isteklilere bildirilen mesafelerin farklı olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analiz formatlarında iş kalemlerine özgü nakliye mesafelerinin belirtilmesi zorunludur. İdarenin bu mesafeleri yaklaşık maliyette kullanılan değerlerle uyumlu olarak sorgulama yazısında vermesi gerekmektedir. Ayrıca, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin meslek mensubu tarafından düzenlenen maliyet/satış tutanakları ile desteklenmesi ve bu belgelerin doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olması gerekmektedir. İhale komisyonunun yevmiye defteri ve faturaları istemesi zorunlu değildir. Nakliye işinin her zaman aynı koşullarda tekrarlanan rutin bir iş olmaması nedeniyle önceki dönem muhasebe kayıtlarının doğrudan kullanılması uygun görülmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyette belirtilen nakliye mesafelerinden farklı mesafelerin kullanılması ne tür hukuki sonuçlara yol açabilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasının dayanak aldığı nakliye mesafelerinin yaklaşık maliyetle uyumlu olmaması, sorgulama işleminin usulüne uygun yapılmadığı sonucunu doğurabilir. Bu durum, söz konusu sorgulamanın hukuki geçerliliğini zayıflatır ve idarenin, sınır değerin altında teklif veren tüm istekliler için yaklaşık maliyetle uyumlu mesafeleri göstererek sorgulamayı yeniden gerçekleştirmesini gerektirebilir.
Soru: Kamu ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerine özgü nakliye mesafelerinin belirtilmesi neden önemlidir?
Cevap: İş kalemlerine özgü nakliye mesafelerinin yaklaşık maliyetle tutarlı şekilde sorgulama formatında açıkça belirtilmesi, sorgulamanın objektifliği ve hesaplamaların şeffaflığı açısından önem taşır. Aksi halde, istekliler farklı mesafelere göre hesap yapabilir ve sorgulamanın hukuki dayanağı sarsılabilir. Bu nedenle ilgili tebliğ hükümleri gereğince, sorgulamada kullanılan mesafe bilgileri yaklaşık maliyetle uyumlu olmalıdır.
Soru: Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılması ve bu teklifler için meslek mensubunun sorumluluğu nasıl düzenlenir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, meslek mensubu tarafından düzenlenen maliyet veya satış tutanaklarıyla desteklenmelidir. Meslek mensubu, bu belgelerin doğruluğundan hukuki ve mesleki sorumluluk taşır. Bu nedenle idare, yevmiye defteri veya fatura talep etmek zorunda olmayabilir; esas olan meslek mensubunun düzenlediği belgelerin güvenilirliğidir.
Soru: Nakliye işlerinin maliyet tespitinde önceki dönem muhasebe kayıtlarının doğrudan kullanılması neden uygun görülmeyebilir?
Cevap: Nakliye işleri çoğunlukla her defasında aynı koşullarda tekrarlanan rutin işler olmayabilir; bu nedenle önceki döneme ait muhasebe kayıtları işin güncel koşullarını yansıtmayabilir. Bu haliyle, eski kayıtların doğrudan esas alınması maliyet tespitinde hataya neden olabilir. Dolayısıyla, aşırı düşük teklif sorgulamasında güncel ve iş kalemine özgü verilerin kullanılması daha doğru ve mevzuata uygundur.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında kendiliğinden yapılmaması gereken mevzuata aykırılık ifadeleri nelerdir?
Cevap: Sorgulama yazısında yaklaşık maliyette belirtilen nakliye mesafelerinden farklı mesafelerin bildirilmesi, meslek mensubunun düzenlediği belgelerin desteklenmeden dikkate alınması veya yaklaşık maliyetle uyumlu olmayan unsurlar kullanılması gibi uygulamalar sorgulamanın usulüne aykırı bulunabilir. Bu tür hata veya tereddütler, tekliflerin elenmesi veya işlem iptali gibi sonuçlara yol açabileceğinden dikkatle önlenmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerini yaklaşık maliyetle uyumlu vermemesi hangi hukuki sonuca yol açmıştır?
Cevap: İdarenin nakliye mesafelerini yaklaşık maliyette kullanılan mesafelerden farklı olarak belirtmesi, aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılmaması sonucunu doğurmuştur. Bu nedenle sınır değerin altında teklif veren tüm isteklilerin, yaklaşık maliyette kullanılan nakliye mesafeleri gösterilerek yeniden sorgulanması ve sonraki işlemlerin yasalara uygun şekilde yapılması gerekmektedir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerinin yaklaşık maliyetle uyumlu verilmesinin önemi nedir?
Cevap: Nakliye maliyetlerinin iş kalemlerine özgü ve yaklaşık maliyetteki mesafelerle tutarlı olarak belirtilmesi, sorgulamanın dayanağını oluşturan hesaplamaların objektif ve şeffaf yapılmasını sağlar. Bu uyum sağlanmazsa, sorgulama sağlıklı yapılamaz ve sonuçları mevzuata uygun olmaz.
Soru: İhale komisyonunun, aşırı düşük teklif sorgulamasında yevmiye defteri ve fatura istememesi ihale sürecini nasıl etkilemiştir?
Cevap: Nakliye işinin her zaman aynı koşullarda tekrarlanan rutin bir iş olmaması nedeniyle önceki dönem muhasebe kayıtlarının doğrudan kullanılması uygun olmadığından, ihale komisyonunun yevmiye defteri ve fatura istemesi zorunlu değildir. Bu durum aşırı düşük teklif sorgulamasını hukuki açıdan eksik yapmaz, ancak meslek mensubunun düzenlediği maliyet/satış tutanaklarının doğruluğundan sorumlu olması gerekir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye açıklamalarının fiyat teklifi ile yapılmasının hukuka aykırı olduğu iddiası nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin bu iddiası, meslek mensubunun sorumluluk alanında olduğu ve mevzuata aykırılık teşkil etmediği gerekçesiyle reddedilmiştir. Yani nakliye açıklamalarının fiyat teklifi ile yapılması doğrudan hukuka aykırı bulunmamıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, sınır değerin altında teklif sunan isteklilere yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında idarenin kullandığı nakliye mesafelerinin, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan mesafelerle örtüşmemesi üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, ihale dokümanında yer verilmeyen nakliye formülleri ve mesafelerine göre alınan fiyat tekliflerinin tekliflerin açıklanmasında kullanılamayacağını belirtmiş; bu yönüyle sunulan açıklamaların ve yapılan değerlendirmelerin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Tartışmanın odak noktası, idarenin sorgulama sırasında dayandığı nakliye verilerinin, teknik ve ihale hazırlık sürecinde belirlenen ekonomik değerlendirme kriterlerinden sapıp sapmadığıdır.
İhale sürecinde belirli unsurların açıklanması kapsamında en çok dikkat çeken konu, iş kalemlerine özgü nakliye maliyeti hesaplamalarında kullanılan mesafelerin, idare tarafından farklılaştırılmış biçimde isteklilere bildirilmesidir. Yaklaşık maliyette dikkate alınan mesafe verileri ile sorgulama yazılarında yer verilen nakliye güzergahlarının farklılık göstermesi, sorgulama dayanağının objektifliğini ve hesaplamaların doğruluğunu tartışmalı hale getirmiştir. Bu durum, teklif açıklamasının sağlıklı bir zeminde yapılmasına engel olduğu gibi, istekliler arasında karşılaştırılabilirlik ilkesini de zedelemiştir. Ayrıca, başvuruya konu açıklamalarda kullanılan fiyat tekliflerinin, meslek mensubu tarafından düzenlenen belgelerle desteklenmiş olması, içeriğin doğrudan mevzuata aykırı olmadığı sonucunu doğurmuştur.
Uyuşmazlık kapsamında “esası etkileyen unsur” olarak öne çıkan konu, nakliye mesafelerinde yapılan bu uyumsuzluktur. Bu farklılık, sadece teknik bir ayrıntı değil; sorgulama işleminin bütün yapısını etkileyebilecek ağırlıkta görülmüş ve bu nedenle Kurul, mesafeler arasındaki tutarsızlığı “esasa etkili” bir usul hatası olarak değerlendirmiştir. Yaklaşık maliyet, ihale sürecinin teknik temelini oluşturduğundan, ona bağlı yapılması gereken sorgulamalarda da bu teknik temel ile uyum aranması yerinde bulunmuştur. Kurul açısından, sorgulamanın bu tutarsızlıkla gerçekleştiriliyor olması, işlemin hukuki geçerliliğini zayıflatıcı bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Pilot ortağın iş deneyimi veya benzeri yeterlik unsurlarına ilişkin iddia bu başvuruda yer almadığından, değerlendirme yalnızca teklif açıklamasına yönelmiştir. Bu yönden Kurul nezdinde yapılan teknik incelemede, fiyat teklifleri somut belge dayanaklarıyla açıklanmış olsa da, açıklamanın dayandığı nakliye parametrelerindeki tutarsızlık nedeniyle açıklamaların sıhhatli değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer bir ifadeyle, tekliflerin içerikleri değil, onlardan istenen açıklamaların idarece verilen veri seti ile yapılmasının mümkün olmaması, ihale sürecinin yeniden tesisini zorunlu kılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede idareye ait yaklaşık maliyette öngörülen nakliye mesafeleri ile sorgulamada bildirilen mesafeler arasında ciddi farklar bulunduğunu tespit etmiş ve bu hususun, sorgulama işlemini geçersiz kıldığına hükmetmiştir. Bu nedenle, sınır değerin altında teklif veren tüm isteklilere, yaklaşık maliyette esas alınan mesafe değerlerinin doğru biçimde bildirilerek yeniden açıklama istenmesi gerektiğine karar verilmiştir. Ancak başvuru sahibinin, fiyat tekliflerinin usulsüz olduğu iddiası, meslek mensubu sorumluluğunun yerine getirilmiş olması nedeniyle ayrı bir hukuki ihlal olarak değerlendirilmemiş ve reddedilmiştir. Sonuç olarak, sadece yöntemsel uyumsuzluk temelinde ihalenin bu kısmı yeniden tesis edilmek üzere sürece iade edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.