KÜNYE
- Toplantı No: 2019/055
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 18.12.2019
- Karar No: 2019/UY.I-1662
- Başvuru Sahibi: Zön Yapı İnşaat A.Ş. - Tanmak Yol Yapı İnş. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/337382
- İhale Adı: İzmir Ödemiş Beydağ Sulaması 2 Kısım Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerinin verilmemesi nedeniyle işlemin mevzuata aykırı bulunması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, nakliye formüllerinin kullanılmadığını, nakliye mesafelerinin yanlış hesaplandığını ve açıklamaların reddedilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken, idarenin nakliye mesafelerini isteklilere bildirmediği, bu nedenle isteklilerin farklı nakliye mesafeleri kullanarak açıklama sunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddesine aykırıdır ve sağlıklı, mevzuata uygun açıklama yapılmasını engellemektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında idarenin iş kalemlerine ilişkin nakliye mesafelerini isteklilere bildirmemesi hangi olumsuz sonuçlara yol açabilir?
Cevap: Nakliye mesafeleri bildirilmediğinde, istekliler farklı mesafeler esas alınarak açıklama yapabilir; bu durum açıklamaların karşılaştırılmasını zorlaştırır ve aşırı düşük tekliflerin objektif ve tutarlı değerlendirilmesini engeller. Sonuçta sorgulamanın amacı doğrultusunda sağlıklı ve mevzuata uygun açıklama alınması mümkün olmaz.
Soru: İdare aşırı düşük teklif sorgulaması yaparken yaklaşık maliyet içerisinde önemli payı olan iş kalemlerine yönelik nakliye mesafelerini neden belirlemek zorundadır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin yüksek oranda yer aldığı iş kalemlerinde nakliye kalemleri maliyeti doğrudan etkilediğinden, mesafelerin idarece açıkça verilmemesi, isteklilerin farklı varsayımlar kullanmasına ve birbirinden farklı maliyet açıklamaları yapılmasına neden olur. Bu da sorgulamanın adil ve eşitlikçi yürütülmesini engeller. Bu nedenle, ilgili mesafelerin idarece önceden bildirilmesi gerekir.
Soru: İsteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması talep edilirken nakliye mesafeleri idarece belirtilmezse, bu durum hangi tür hukuki risklere yol açabilir?
Cevap: Nakliye mesafelerinin belirtilmemesi, isteklilerin birbirinden farklı kriterlerle açıklama sağlamasına sebep olarak aşırı düşük teklif sorgulamasının objektifliğini zedeler; bu da ihalenin iptali veya işlem bazlı dava konusu olabilir ve işlem mevzuata aykırı bulunabilir. İdarenin eksik bilgi vermesi ihalenin hukuki güvenliğini tehlikeye atar.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerinin bildirimi yapılmadığında, idare süreçte nasıl düzeltici adım atmalıdır?
Cevap: İdare, ihale dokümanında veya aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerini açıkça belirterek, isteklilerin bu sabit mesafe üzerinden açıklama yapmalarını sağlamalı; ardından sorgulamayı bu çerçevede yeniden yürütmelidir. Bu şekilde açıklamalar karşılaştırılabilir ve mevzuata uygun bir değerlendirme yapılabilir.
Soru: Nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif açıklamalarında sabit ve idarece belirtilmiş olması neden uygulamada önemle vurgulanmaktadır?
Cevap: Çünkü nakliye maliyeti işin toplam maliyetine ciddi etki eden bir kalemdir; mesafeler farklı varsayımlarla değiştiğinde maliyet hesapları tutarsızlaşır. İdarece sabit mesafenin bildirilmesi, açıklamaların standardize edilmesini ve eşit şartlarda değerlendirilmesini sağlar; böylece hukuki ihtilafların önüne geçilir. Ancak mevzuatta bazı istisnalar olabilir, bu nedenle her durumda kontrol edilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerini bildirmemesi neden mevzuata aykırı bulunmuştur?
Cevap: Çünkü yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılırken, isteklilerin farklı nakliye mesafeleri kullanarak farklı açıklamalar sunması sağlıklı değerlendirmeyi engellemiş, Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre nakliye mesafelerinin isteklilere bildirilmemesi mevzuata aykırılık doğurmuştur.
Soru: Nakliye mesafelerinin idarece belirtilmemesi sonucunda istekliler nasıl bir durum ortaya çıkarmıştır?
Cevap: İstekliler, kendi belirledikleri farklı nakliye mesafeleri üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması yapmışlar, bu durum açıklamaların karşılaştırılmasını ve doğruluğunu engellemiş, böylece aşırı düşük teklif sorgulamasının amacına uygun yapılmasını engellemiştir.
Soru: Mevzuata aykırılık tespit edilen aşırı düşük teklif sorgulaması hakkında Kamu İhale Kurulu’nun kararı ne olmuştur?
Cevap: Kurul, idarece nakliye mesafelerinin belirtilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiğine karar vermiş ve mevcut işlemin mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle düzeltici işlem yapılmasını kararlaştırmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin yaptığı nakliye formülleri ve mesafe şikâyeti neden haklı bulunmuştur?
Cevap: Çünkü idarenin nakliye mesafelerini belirtmemesi, isteklilerin farklı mesafeler kullanmasına yol açmış, böylece nakliye formüllerinin ve mesafelerinin tutarlı ve dayanaklı olarak kullanılmasını mümkün kılmamış, bu da şikâyetin haklılığını göstermiştir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif açıklamalarına konu olan bu uyuşmazlık, idarenin teklif değerlendirme sürecine yön vermesi gereken önemli bilgileri ihmal etmesinden kaynaklanmıştır. Somut olayda, ihale kapsamında yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemleriyle ilgili olarak yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafeleri isteklilere bildirilmemiştir. Başvuru sahibi bu durumu gerekçe göstererek yapılan açıklamaların teknik ve mali dayanaklardan yoksun olduğunu, nakliye kalemlerine dair hesaplamaların hatalı ve formülsüz olduğunu öne sürmüş; açıklamaların reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan konu, isteklilerin kendi belirledikleri nakliye mesafeleri üzerinden açıklama yapmaları nedeniyle sağlıklı bir karşılaştırma yapma imkânının ortadan kalkmasıdır. Her bir istekli, farklı mesafeler baz alarak açıklama yaptığından, bu açıklamalar arasında maliyet kıyaslaması yapmak mümkün olmamış ve tespit edilen farklar tekliflerin gerçekliğini ve tutarlılığını şüpheli hâle getirmiştir. Bu da tekliflerin açıklanması ve değerlendirilmesinde kullanılacak kriterlerin homojen olması gerektiği ilkesinin somut biçimde ihlal edildiği bir durum yaratmıştır.
Kurul değerlendirmesinde, yaklaşık maliyetin %80’ine karşılık gelen kalemlere ilişkin açıklamalarda ortak teknik ve mali varsayımların kullanılmaması nedeniyle açıklamaların objektif nitelik taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle nakliye mesafelerinin idare tarafından belirlenmemesinin, açıklamaları hem geçerlilik hem de karşılaştırılabilirlik açısından sakatladığı değerlendirilmiş; bu unsurun, açıklamaların esaslı bir yönünü ilgilendirdiği kabul edilmiştir. Böylece, açıklamanın temellendirildiği ve doğruluğu ölçülen yapının, idarenin ihmal ettiği bir unsur yüzünden sağlıklı biçimde kurulamadığı ortaya konmuştur.
Bu bağlamda yapılan tespit, teklif açıklamalarının dayanağını oluşturan verilerin tutarlılığını zedeleyen temel bir durumun yaşandığını göstermektedir. Zira idare tarafından verilen ortak veri noktalarının olmaması, tekliflerin değerlendirilmesini yalnızca fiyat düzeyinde değil, açıklama mantığı açısından da yetersiz kılmış; bu da teklif sahiplerinin eşit koşullarda değerlendirilmesi ilkesine doğrudan etki etmiştir. Açıklamaların belirliliği sağlayacak ölçütlerden yoksun olması nedeniyle, değerlendirmeye alınmaları mümkün görülmemiştir.
Sonuç olarak, Kurul, bu eksikliğin değerlendirme sürecine doğrudan etki eden bir şekil bozukluğu oluşturduğunu ve ihalenin işlemlerini mevzuata aykırı hâle getirdiğini tespit etmiştir. Bu gerekçeyle, söz konusu sorgulamanın iptali, nakliye mesafelerinin idarece açıkça belirlenerek yeniden yapılması ve ihalenin bu doğrultuda yürütülmesi yönünde düzeltici işlemin uygulanmasına karar verilmiştir. Bu yaklaşımda esas alınan husus, yalnızca açıklamaların içeriksel tutarlılığı değil, bu tutarlılığı belirleyici çerçevenin idare tarafından sağlanması yükümlülüğüdür.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.