KÜNYE
- Toplantı No: 2021/026
- Gündem No: 24
- Karar Tarihi: 23.06.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1255
- Başvuru Sahibi: Şir-As İnş. Enrj. Md. Gd. İh. Mad. Tmz. Akr. Tic. Ltd. Şti - Diyar Sur İnş. Nak. Oto. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 12. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/54236
- İhale Adı: Olur - Ardanuç Yolu Km: 0+000 - 1+960 Ve Km: 5+000 – 9+500 Arası Heyelanlı Kesimlerin Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerinin uygun belirlenmemesi nedeniyle sorgulama işleminin yenilenmesi kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, nakliye katsayısı (K) girdisinin farklı iş kalemlerinde farklı birim fiyatlarla kullanılması ve açıklama istenmeyecek girdiler listesinde yer almasına rağmen nakliye iş kaleminde açıklama istenmesi nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
İncelemede, nakliye katsayısı (K) girdisinin temel girdi olduğu ve nakliye formüllerinde sabit katsayı olarak kullanıldığı, dolayısıyla bu girdinin ayrı ayrı iş kalemlerinde farklı değerlendirilmesinin uygun olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, idarenin açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerini belirlerken, bazı girdileri analiz girdisi olarak yanlış sınıflandırdığı ve bu durumun aşırı düşük teklif açıklama sürecinde mevzuata aykırılığa yol açtığı belirlenmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri uyarınca açıklama istenecek analiz girdilerinin temel girdi düzeyinde olması gerektiği ve nakliyenin temel girdi mahiyetinde olduğu vurgulanmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan temel girdiler hangi ölçütlere göre belirlenmeli, aynı girdi iş kalemleri arasında farklı yorumlanabilir mi?
Cevap: Temel girdiler, teklifin maliyet analizinde sabit ve doğrudan maliyeti etkileyen unsurlar olarak belirlenmelidir. Bu girdilerin iş kalemleri arasında farklılaştırılması, maliyet tutarlılığını ve açıklamanın güvenilirliğini zedeler. Bu nedenle, özellikle sabit katsayı işlevi gören girdiler, tüm kalemlerde aynı şekilde değerlendirilir ve açıklama aşamasında farklılaştırılmamalıdır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında idarece açıklama istenmeyecek analiz girdileri nasıl tespit edilmelidir?
Cevap: İdare, açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerini belirlerken, yalnızca teklifin fiyat analizini doğrudan oluşturan temel girdileri açıklama kapsamına dahil etmeli, diğer girdileri açıklama istenmeyecek girdiler olarak sınıflandırmalıdır. Yanlış ya da aşırı geniş kapsamlı tespit, açıklama sürecinin hukuka uygunluğunu ve ihale sürecinin şeffaflığını tehlikeye atabilir.
Soru: Nakliye veya benzeri sabit katsayı içeren girdilerin aşırı düşük teklif açıklamasında ayrı ayrı iş kalemlerinde değerlendirilmesi durumunda ortaya çıkabilecek risk veya hata nedir?
Cevap: Bu tür girdilerin iş kalemlerine göre farklı değerlendirilmesi, teklifin bütünlüğünü bozabilir, maliyet analizinde tutarsızlıklara yol açarak iddianın incelenmesini güçleştirir. Uygulamada bu, idarenin açıklama isteme çerçevesinde hata yapmasına, dolayısıyla işlem iptali ve yeniden işlem yapma zorunluluğuna neden olabilmektedir.
Soru: İş kalemlerinin toplam işlem satırı gibi tümevarımsal veriler aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdisi olarak gösterilebilir mi?
Cevap: Toplam işlem satırı gibi tümevarımsal ya da özet veriler, maliyet analizinde temel girdi olarak görülmez ve açıklama talebi kapsamına alınması mevzuata uygun değildir. Bu tür hatalı belirlemeler, açıklama sürecinin hukuki dayanaklarını zayıflatabilir ve iptal gerekçesi teşkil edebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında analiz girdilerinin yanlış seçilmesi veya sınıflandırılması ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Analiz girdilerinin yanlış belirlenmesi, ihale sürecinde şeffaflığı, eşitliği ve rekabeti olumsuz etkileyebilir; hatalı elenmelere ya da savunma hakkının kısıtlanmasına yol açabilir. Bu tür hatalar sıklıkla yargı kararı veya kurul incelemesiyle sürecin durdurulması, açıklama sürecinin yenilenmesi veya ihale işlemlerinin baştan yapılmasıyla sonuçlanmaktadır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Nakliye katsayısı (K) girdisi aşırı düşük teklif açıklamasında ayrı ayrı iş kalemlerinde farklı temel girdi olarak değerlendirilebilir mi?
Cevap: Hayır, incelemede nakliye katsayısı (K) girdisinin nakliye formüllerinde sabit katsayı olarak temel girdi mahiyetinde olduğu tespit edilmiştir, dolayısıyla bu girdinin iş kalemleri arasında farklı şekilde değerlendirilmesi uygun bulunmamıştır.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif açıklamasında hangi tür analiz girdilerine açıklama istemelidir?
Cevap: İdare açıklama istenecek analiz girdilerini temel girdi düzeyinde belirlemek zorundadır; somut vakada nakliye gibi temel girdi mahiyetindeki girdilerin ayrı ayrı iş kalemlerinde farklı okunmaması ve açıklama istenmemesi gerekir.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklama sürecinde açıklama istenecek ve istenmeyecek analiz girdilerini yanlış belirlemesinin sonucu nedir?
Cevap: İdarenin yanlış analiz girdisi belirlemesi mevzuata aykırılık oluşturmuş ve bu nedenle aşırı düşük teklif açıklama işleminin yenilenmesine, ihalenin mevzuata uygun şekilde tekrar yapılmasına karar verilmiştir.
Soru: İş kaleminde yer alan toplam işlem satırının analiz girdisi olarak belirlenip açıklama istenmesi durumunda ne sonuç doğar?
Cevap: Somut vakada, iş kalemindeki toplam işlem satırının analiz girdisi olarak seçilip açıklama istenmesi mevzuata aykırı bulunmuş ve bu yanlış uygulama nedeniyle aşırı düşük teklif açıklama işlemi iptal edilip yenilenmiştir.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu uyuşmazlık, bir ihalede aşırı düşük teklif açıklama sürecinde nakliye katsayısının (K) ayrı iş kalemlerinde farklı değerlendirilmesi ve açıklama istenecek analiz girdisinin hatalı belirlenmesi üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, K katsayısının sabit bir değer olmasına rağmen farklı iş kalemlerinde farklı şekilde kullanıldığını ve ayrıca bu girdinin açıklama istenmeyecek girdiler arasında yer almasına karşılık, nakliye iş kaleminde açıklama talep edildiğini belirterek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını itiraz konusu yapmıştır. Bu itiraz kapsamında, ihale sürecinde analiz bileşenlerinin mevzuata uygun belirlenip belirlenmediği temel mesele haline gelmiştir.
İlgili süreçte tartışmaya konu unsurların başında iş deneyim belgesi değil, aşırı düşük teklif açıklamasına esas analizde kullanılan girdilerin doğruluğu ve tutarlılığı yer almaktadır. Özellikle nakliye katsayısının farklı iş kalemlerinde farklı uygulanması, bu girdinin doğrudan maliyeti etkileyen sabit bir unsur olma niteliğine aykırılık teşkil etmiş ve açıklama sistematiğinin bütünlüğünü zedelemiştir. Ayrıca idarenin açıklama talebinde bulunduğu analiz girdisi olarak seçtiği bazı kalemler, esasen toplam işlem satırı gibi özet veriler olup açıklama sistematiğine dâhil edilmemesi gereken unsurlar arasında yer almaktadır. Bu husus, iş kalemlerinin detaylarını temsil etmediğinden gerektiği gibi teknik açıklamaya elverişli görülmemiştir.
Esaslı unsur kavramı bu bağlamda özellikle nakliye katsayısı (K) üzerinden değerlendirilmiştir. Kurul değerlendirmesinde, nakliye katsayısının taşıma formüllerinde sabit olarak yer alan ve dolayısıyla temel girdi niteliği taşıyan bir unsur olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle, söz konusu girdinin ayrı iş kalemlerinde farklı biçimlerde değerlendirilmesi, teklifin teknik ve mali analizinde esaslı çelişkiler doğurmakta ve aşırı düşük teklif açıklamasının güvenilirliğini zayıflatmaktadır. İdarenin bu girdiyi bazı kalemlerde sabit kabul edip diğerlerinde açıklama istemesi, açıklama sistematiğinde eşitlik ve öngörülebilirlik ilkesini zedelemiştir.
Pilot ortağın iş deneyimi bu vakada tartışma konusu olmamıştır. Uyuşmazlık iş deneyimi belgelerinden kaynaklı bir değerlendirme içermemekte, daha çok teklifin açıklamasına esas alınan analiz bileşenlerinin doğruluğu ve bu kapsamda idare tarafından yapılan sınıflandırmanın uygunluğu üzerinde yoğunlaşmıştır. Dolayısıyla ortaklık yapısı ya da ortakların yeterlik belgeleri bakımından bir değerlendirme söz konusu değildir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, idarenin açıklama istenecek analiz girdilerini belirlemede mevzuata aykırı davrandığını ve teklif sahipleri açısından açıklama sistematiğinin hatalı şekilde yürütüldüğünü tespit etmiştir. Nakliye katsayısının farklı kalemlerde farklı değerlendirilmesi uygun görülmemiş ve özellikle toplam işlem satırı gibi özet nitelikli verilerin açıklama istemeye konu edilmesi yerinde bulunmamıştır. Bu nedenlerle aşırı düşük teklif açıklama işleminin yeniden yapılması ve ihale sürecinin mevzuata uygun şekilde sürdürülmesi yönünde karar verilmiştir. Bu yaklaşım, açıklama sürecinde bütünlük, tutarlılık ve eşitlik ilkelerinin korunmasının önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.