KÜNYE
- Toplantı No: 2021/008
- Gündem No: 24
- Karar Tarihi: 24.02.2021
- Karar No: 2021/UY.I-460
- Başvuru Sahibi: Selçuk Morgün-Aprmetal ve Kent Mob. San. Sış. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/594226
- İhale Adı: Karayolları 16Bölge Müdürlüğü Dahili Yollarında Muhtelif Miktarda Bilgi Levhası ve Konstrüksiyon Yapılması İşi
Özet
Teklifin değerlendirme dışı bırakılması, mezuniyet belgesinin ihale tarihinden önce sistemde teyit edilememesine dayanılarak uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, mezuniyet belgesinin standart forma uygun şekilde beyan edildiğini, ancak idarenin belgenin EKAP veya ilgili kamu kurumlarının internet sayfasından sorgulanmasını isteyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucu, mezuniyet belgesinin ihale tarihi ve ihale komisyonu kararından önce YÖKSİS sisteminde sorgulanamadığı, belgenin 21.12.2020 tarihinde yani ihale kararından sonra sisteme kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin EKAP veya ilgili kamu kurumlarının internet sayfası üzerinden teyit edilemeyen belgeler için başvurandan belge talep etmesi ve sunulmaması halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur.
İdare Görüşü
İdare, mezuniyet belgesinin ihale komisyonu kararından sonra YÖKSİS sistemine kaydedildiğini, ihale sürecinde sistemde teyit edilemediği için belgenin sunulmasının istendiğini ve başvuru sahibinin bu belgeyi sunmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Mezuniyet belgesinin ihale gününde merkezi sistemde (örneğin YÖKSİS) bulunmaması, belgenin ibraz edilmemesi halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını zorunlu kılar mı?
Cevap: Merkezi sistemlerde yer almayan veya doğrulanamayan mezuniyet belgeleri için idarenin belgeyi doğrudan sunulmasını istemesi yaygın bir uygulamadır. Bu talebe rağmen belge başvurandan sunulmazsa, teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun sayılmaktadır. Sadece sistemde bulunmaması, başvurandan belgenin tamamını talep edilebileceği ve sunulmaması halinde teklifin elenebileceği anlamına gelir.
Soru: İhale sürecinde belge doğrulaması için idarenin sadece merkezi sistemlere (örneğin YÖKSİS, EKAP) başvurması yeterli midir?
Cevap: Merkezi sistemler, belgelerin teyit edilmesi için birincil kaynak olsa da, sistemde belge görünmediğinde idarelerin ilgili resmi kurumların elektronik veya yazılı kaynaklarından belge sorgulaması yapması ya da doğrudan başvuru sahibinden belge talep etmesi gerekmektedir. Sistemde olmaması, idarenin belgeyi muhakkak istemesini engellemez.
Soru: Teklif sahibi, mezuniyet belgesini standart forma uygun beyan ettiğini iddia ettiğinde bu beyanın doğrulanamaması halinde teklif hangi koşullarda değerlendirme dışında bırakılabilir?
Cevap: Standart forma uygun beyan, belgenin varlığını gösterir ancak ispat anlamına gelmez. İhale sürecinde belge doğrulanamıyor veya kurumların sistemlerinde kayıtlı değilse, idare tarafından belgenin doğrulanması için ek belge talebi yapılabilir. Bu ek belge verilmezse, teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygun kabul edilir.
Soru: Mezuniyet belgesi, ihale tarihinden sonra merkezi sisteme kaydedilmiş ise bu durum ihale sürecinde idareye nasıl yansır?
Cevap: Belge ihale öncesi sisteme kaydedilmemiş ve ihale sürecinde doğrulanamamışsa, idare belgeyi doğrudan sunmasını talep eder. Belgenin sonradan sisteme girmesi, ihale sürecini bağlamaz ve idarenin eksik belge yönündeki değerlendirmesini değiştirmez. Bu nedenle, ihale sırasında mevcut olmayan belgeler belge sunulmazsa teklif elenebilir.
Soru: İhale sürecinde, idarenin elektronik sistemde teyit edilemeyen belgeler için başvuru sahibinden belge istemesine ilişkin uygulamada nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İdare, elektronik sistemlerde belge doğrulanamadığında, belgelerin aslını ya da resmi suretini isteyebilir. Bu talebin süresi ve usulü açık olmalı ve başvuru sahibine belge sunması için makul süre tanınmalıdır. Belge sunulmaması durumunda teklifin değerlendirme dışı bırakılması yaygın ve yasaldır. Ancak idarenin belge talep sürecinde keyfi veya ölçüsüz davranmaması gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin mezuniyet belgesinin ihale komisyonu kararından önce YÖKSİS sisteminde bulunmaması nedeniyle belgenin asli olarak sunulmasını istemesi ve başvuru sahibinin bunu sunmaması halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılması kararı hukuka uygun mudur?
Cevap: Evet, somut olayda mezuniyet belgesi ihale tarihi ve kararından önce YÖKSİS sisteminde sorgulanamadığı için idarenin EKAP veya ilgili kurumların internet sayfasından teyit edilemeyen belgeler hakkında doğrudan başvurandan belgenin sunulmasını talep etmesi, başvuru sahibinin ise bu talebi yerine getirmeyerek belgesini sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi mevzuata uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin mezuniyet belgesini standart forma uygun olarak beyan etmesi, belgenin ihale sürecinde sistemden teyit edilememesi halinde teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını engeller mi?
Cevap: Hayır, somut vakada belgede standart forma uygun beyan bulunması, belgenin ihale tarihinde YÖKSİS sisteminde yer almaması ve doğrulanamaması sebebiyle idarenin belgeyi belge sunulması yönünde talep etmesine engel olmamış, beyan tek başına yeterli kabul edilmemiştir. Bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması işlemi hukuka uygundur.
Soru: İhale kararından sonra YÖKSİS sistemine kaydedilen mezuniyet belgesi, ihale sürecinde idarece sorgulanamadığı ve sunulmadığı için teklif değerlendirme dışı bırakma sebebi olmuştur. Bu durumda başvuru sahibinin itiraz hakkı sonucunda ne karar verilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin itirazı üzerine yapılan incelemede mezuniyet belgesinin ihale tarihi ve komisyon kararından önce sistemde sorgulanamadığı ve idarenin belgeyi sunmadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi kararı mevzuata uygun bulunmuş, itirazen şikâyet talebi reddedilmiştir.
Soru: İdarenin, sistemde teyit edilemeyen mezuniyet belgesi için teklif aşamasında belge talep etme işleminin yeri nedir?
Cevap: İdare, mezuniyet belgesi ihale günü ve komisyon kararı öncesinde YÖKSİS üzerinden sorgulanamadığı ve görüntülenemediği somut durumda, mevzuat çerçevesinde EKAP veya ilgili kamu kurumlarının internet sayfalarından doğrulaması yapılamayan belgeleri doğrudan başvurandan talep etme yetkisine sahiptir; somut olayda bu yetki kullanılmış ve başvuru sahibi belgeyi sunmamıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde yaşanan uyuşmazlık, teklif sahibi tarafından sunulan mezuniyet belgesinin ihale tarihi itibarıyla YÖKSİS sisteminde kayıtlı olmaması ve bu nedenle belgenin EKAP ya da ilgili kurum internet sayfaları üzerinden teyit edilememesi ile ilgilidir. İdare, teklifin değerlendirilmesi sırasında bu eksikliği tespit etmiş, belgeyi sistemsel yollarla doğrulayamayınca başvuru sahibinden bizzat belgeyi sunmasını talep etmiştir. Ancak bu talebe karşılık belge ibraz edilmediğinden, teklif değerlendirme dışı bırakılmış ve geçici teminat gelir kaydedilmiştir. Başvuru sahibi, belgenin beyana dayalı şekilde sunulduğunu ve sistemde bulunmayan belge nedeniyle teklifinin elenmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu öne sürerek itirazen şikâyet yoluna başvurmuştur.
Mezuniyet belgesine ilişkin tartışma, belgenin sistem üzerinden teyidinin mümkün olmaması durumunda belgenin fiziken sunulup sunulmadığı konusuna odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, belgenin standart forma uygun şekilde beyan edildiğini ileri sürse de, sistemsel anlamda herhangi bir doğrulama yapılamamıştır. İdare bu durumda doğrudan belge sunulmasını istemiştir. İhale tarihi ve karar öncesinde sistemde yer almayan mezuniyet belgesi, ihale komisyonu karar tarihinden sonra YÖKSİS’e yüklenmiş ve bu durum idare kararına etkili olmamıştır. Merkezi sistemde kayıtlı olmayan veya doğrulanamayan belgelerin sunulması yönündeki talebin karşılıksız kalması, ihale uygulamaları açısından ciddi sonuçlar doğurmuş ve bu olayda da teklifin elenmesine neden olmuştur.
Vaka aynı zamanda, tekliflerin değerlendirilmesinde esaslı unsurların nasıl belirlendiğini de göstermektedir. İhale kapsamında sunulan mezuniyet belgesi, pilot ortağın iş deneyimini ve teknik yeterliliğini belgeleyen kritik bir unsur niteliğindedir. Bu tür belgelerin doğruluğu sistem üzerinden teyit edilmediğinde, idarenin doğrudan belgeyi talep etme hakkı bulunmaktadır. Başvuru sahibinin yalnızca beyanla yetinmesi ve sistemde bulunmayan belgeyi ayrıca ibraz etmemesi, teklifin değerlendirme dışında bırakılmasına neden olacak ölçüde önemli görülmüştür. Burada esaslı unsur, yalnızca beyanın değil, beyanın somut belgeyle desteklenmesi zorunluluğudur.
Pilot ortağın mezuniyet belgesi üzerinden yürüyen değerlendirme sürecinde, mezuniyetin belirlenen ihale kriterleri çerçevesinde ihale konusu işin gerçekleştirilmesi için gerekli teknik yeterliliği ortaya koyan bir unsur olduğu görülmektedir. Bu yeterliliğin varlığının ihale tarihinde ya sistemsel doğrulamayla ya da belge ibrazıyla ortaya konması beklenmiştir. Ancak somut olayda, ne sistemde yer aldı ne de belge sunuldu. Bu durum, pilot ortağın teknik yeterliliğini ispat yükümlülüğünü yerine getirmemesi anlamına geldiği için ihale komisyonunun teklifi değerlendirme dışı bırakması kaçınılmaz olmuştur.
Kamu İhale Kurulu yapılan itirazen şikâyet başvurusunu incelemiş ve idarenin izlediği süreci mevzuata uygun bulmuştur. Kurul, mezuniyet belgesinin ihale süreci kapsamında sistemde doğrulanamadığına ve başvuru sahibinin belge talebine karşılık herhangi bir sunum yapmadığına dikkat çekerek, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka uygun olarak değerlendirmiştir. Belgenin ihale karar tarihinden sonra sisteme kaydedilmesi ihale sürecini etkileyen bir husus olarak kabul edilmemiş; geçmiş tarihteki eksikliğin sonradan giderilmesinin idarenin kararına etkisi olamayacağı vurgulanmıştır. Sonuç olarak Kurul, yapılan işlemlerde bir aykırılık bulunmadığına karar vererek şikâyeti reddetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.