KÜNYE
- Toplantı No: 2020/057
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 23.12.2020
- Karar No: 2020/UY.II-2123
- Başvuru Sahibi: Kadir Petrol Ürünleri İnş. Taş. Hafr. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/183975
- İhale Adı: Karayolları 16. Bölge Müdürlüğü 165 (Kangal) Şube Şefliği, 166 (İliç) Şube Şefliği ve Bölge Dahili Yollarda Konkasörle Kırılmış Asfalt Mıcırı Temini, Nakli, Temel Yapılması ile Sathi Kaplama Yapılması İşi
Özet
Teknik şartname ve sözleşme tasarısı arasındaki makine/teçhizat farklılıklarının teklif oluşturmayı engellemediği ve kontrollük birimi düzenlemelerinin maliyet hesaplamasına engel olmadığı için itirazen şikâyetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, kontrollük birimi için yeterli bina inşası ve araç tahsisi ile ilgili düzenlemelerin maliyet hesaplamasına engel teşkil ettiğini ve makine/araçlarla ilgili şartnameler arasında farklılıklar bulunduğunu iddia ederek itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu yapım işlerinin teknik kriterlerinin teknik şartnamelerde yer alması gerektiği, bu kriterlerin verimlilik ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olduğu ve rekabeti engellemediği; kontrollük birimi için istenen baraka ve araçların işin yerine getirilmesinde kullanıldığı ve bu giderlerin Yapım İşleri Genel Şartnamesi kapsamında yükleniciye ait giderler olduğu; araçların yakıt giderlerinin idare ve şantiye arasındaki mesafeye göre hesaplanabileceği ve teklif fiyatına yansıtılabileceği; teknik şartname ile sözleşme tasarısı arasındaki makine/teçhizat sayılarındaki farklılıkların ihaleye katılımı ve teklif oluşturmayı engellemediği; makine/teçhizatların ihalede kendi malı olarak istenilmediği için rekabeti engelleyici olmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdari şartname, teknik şartname ve sözleşme tasarısı arasındaki farklılıklar, özellikle kontrollük birimi için bina, araç veya makine/teçhizat temininde, ihaleye katılımı veya teklif oluşturmayı her zaman engeller mi?
Cevap: İdari şartname, teknik şartname ve sözleşme tasarısı arasında kontrollük birimiyle ilgili bina, araç ve makine/teçhizat teminine dair farklılıklar bulunabilir. Ancak, bu farklılıkların yüklenicinin yapım işi kapsamında üstlenmesi gereken giderler (örneğin geçici baraka, araç tahsisi veya makine kullanımı) kapsamında değerlendirilmesi halinde, teklif oluşturmayı veya ihaleye katılımı doğrudan engelleyeceği söylenemez. Üstelik makine/teçhizatların yüklenicinin kendi malı olması şartı aranmıyorsa, bu farklılıkların rekabeti kısıtlaması da beklenmez. Ancak her somut durumda teknik şartnamede belirtilen kriterlerin verimlilik ve fonksiyonelliği sağlama amaçlı, ayrımcı olmayan nitelikte olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
Soru: Kontrollük birimine ilişkin idari düzenlemelerde yer alan bina ve araç tahsisi zorunluluklarının teklif fiyatına dahil edilmesi nasıl yapılır?
Cevap: Kontrollük birimi için istenen bina (baraka) ve araç tahsislerinin işletme giderleri, yüklenici tarafından yapılacak işin kapsamındaki genel giderler olarak değerlendirilir. Yakıt, bakım ve kullanım giderleri, idare ile şantiye arasındaki mesafe gibi somut veriler baz alınarak hesaplanabilir ve teklif fiyatına yansıtılabilir. Böylece, ihale dokümanında yer alan bu tür düzenlemeler nedeniyle maliyet hesaplaması yapılması mümkün olur ve teklif vermek engellenmez.
Soru: Teknik şartname ile sözleşme tasarısı arasındaki makine ve teçhizat miktarlarında farklılık olması, yüklenicinin teklif hazırlamasını ve ihaleye katılımını kısıtlayabilir mi?
Cevap: Eğer ihalede makine ve teçhizatların “kendi malı” olma zorunluluğu aranmazsa ve teknik şartnamede belirtilen sayılar işin ifasında gerekli minimum sınırlamaları yansıtıyorsa, miktar farklılıkları ihaleye katılımı veya teklif hazırlanmasını engelleyen bir unsur teşkil etmeyebilir. Ancak bu hususun somut işin niteliğine, şartların açık ve ulaşılabilir olmasına bağlı olarak değerlendirilmesi gerekir.
Soru: Yapım işlerinin teknik kriterlerinin yer aldığı teknik şartnamelerdeki düzenlemeler, rekabetin önünü kapatacak şekilde yorumlanabilir mi?
Cevap: Teknik şartnamelerde işin verimliliği ve fonksiyonelliğini sağlayan kriterlerin yer alması, kendi başına rekabeti engelleyen bir durum oluşturmaz. Ancak, bu kriterler ayrımcı ve makul olmayan şekilde belirlenmişse veya teklif verenlerin önemli bir kısmını elenmeye zorlayacak derecede kısıtlayıcı ise, bu durumda rekabetin engellenmesi söz konusu olabilir. Uygulamada kriterlerin işlevsellik ve objektif ölçütlere dayanması kritik görülür.
Soru: Kontrollük birimi için idari şartnamede öngörülen unsurların teklif oluşturmayı zorlaştırdığı ileri sürüldüğünde idarenin veya isteklinin nasıl bir yaklaşım sergilemesi gerekir?
Cevap: İdari şartnamede kontrollük birimi için bina, araç veya makine/teçhizat düzenlemelerinin teklif oluşturmayı zorlaştırdığının düşünülmesi halinde, bu giderlerin yapım işlerinin genel şartnamesi kapsamında yüklenicinin sorumluluğunda olduğu belirtilmeli ve maliyet hesaplamasının mümkün kılındığı örneklerle somutlaştırılmalıdır. İstekliler, teklif hazırlarken bu giderleri doğru şekilde analiz edip fiyatlamalıdır; idare ise şartnameleri rekabeti engellemeyecek şekilde net ve tutarlı şekilde düzenlemelidir. Gerekirse itirazen şikâyet başvurularında bu esaslar doğrultusunda değerlendirme yapılır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdari şartname, teknik şartname ve sözleşme tasarısı arasındaki kontrollük birimi için bina ve araç tahsisine ilişkin farklar, teklif oluşturmayı ve maliyet hesaplamasını engeller mi?
Cevap: Bu vakada yapılan incelemede, kontrollük birimi için istenen bina ve araç tahsislerinin yapım işlerinin genel şartnamesi kapsamında yükleniciye ait giderler olarak değerlendirildiği, dolayısıyla bu farkların teklif oluşturmayı ve maliyet hesaplamasını engellemediği tespit edilmiştir.
Soru: Teknik şartname ile sözleşme tasarısı arasındaki makine/teçhizat miktarındaki farklılıklar ihaleye katılımı ve teklif hazırlanmasını olumsuz etkiler mi?
Cevap: Vaka özelinde, makine ve teçhizat sayılarındaki farklılıkların ihaleye katılımı ve teklif hazırlanmasını engellemediği, makine/teçhizatların yüklenicinin kendi malı olması şartının aranmaması sebebiyle rekabeti de kısıtlamadığı sonucuna varılmıştır.
Soru: Kontrollük birimi için istenen araçların ve barakaların yakıt ve işletme giderleri teklif fiyatına nasıl yansıtılır?
Cevap: Bu vakada, araçların kullanımı ile ilgili yakıt giderlerinin idare ile şantiye arasındaki mesafeye göre hesaplanabileceği, böylelikle bu giderlerin teklif fiyatına doğrudan yansıtılabileceği değerlendirilmiştir.
Soru: Kontrollük birimi ile ilgili düzenlemelerin ihalede rekabeti engellemesi halinde ne gibi bir değerlendirme yapılır?
Cevap: Somut olayda, kontrollük birimi için talep edilen unsurların rekabeti engellemediği tespit edilmiş ve başvuru sahibinin bu yöndeki iddialarının yerinde olmadığına karar verilmiştir. Böylece rekabeti engelleyici unsurların olmaması sebebiyle itirazen şikâyet reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikâyet başvurusuna konu olayda, isteklinin idari şartname, teknik şartname ve sözleşme tasarısı arasında kontrollük birimi için bina, araç tahsisi ile makine ve teçhizat düzenlemelerinde çelişkiler bulunduğunu ileri sürerek, bu durumun sağlıklı bir teklif hazırlanmasını ve maliyet hesabını engellediğini öne sürdüğü görülmektedir. Başvuru sahibi, söz konusu unsurların açık ve tutarlı biçimde belirlenmediğini iddia etmiş ve bu belirsizliklerin ihale dokümanını sağlıksız hale getirdiğini savunmuştur. Uyuşmazlık, bu farklılıkların teklif oluşturma sürecine etkisi bağlamında değerlendirilmiştir.
İhale sürecinde tartışma konusu edilen husus, kontrollük birimine ilişkin istenen bina (baraka) ve araç tahsisi ile makine/teçhizat sayılarına dair düzenlemelerin farklı bölümlerde yer alması ve bu durumun isteklilerin tekliflerini sağlıklı şekilde oluşturmalarını engelleyip engellemediğidir. Kurul değerlendirmesinde, baraka ve araç tahsisine ilişkin giderlerin Yapım İşleri Genel Şartnamesi kapsamında, yüklenicinin üstlenmesi gereken genel giderler içinde yer aldığı ve bu tür unsurların ihale konusu işin ifasında kullanılan kalemler olduğuna vurgu yapılmıştır. Makine ve teçhizat sayılarındaki farklara dair ise, söz konusu ekipmanın isteklilerin kendi malı olması koşulunun aranmadığı, dolayısıyla bu farkların donanım temininde ve teklif hazırlanmasında önleyici bir etki oluşturmadığı ifade edilmiştir.
Vakanın esaslı unsuru niteliği taşıyıp taşımadığı yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet konusu edilen farklılıkların rekabeti engelleyici veya teklif vermeyi fiilen imkânsız hale getirici mahiyette olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kontrollük hizmetine yönelik bina ve araç sağlanması gibi yüklenici tarafında karşılanacak kalemlerin işin normal maliyet yapısı içinde öngörülebilir giderler olarak kabul edildiği görülmektedir. Bu bağlamda, iddia edilen çelişkiler teknik şartnamelerdeki fonksiyonelliği ve işlevsellik esaslarını ihlal edici ya da ayrımcılığa yol açıcı nitelikte değerlendirilmemiştir.
Şikâyette odaklanılan bir diğer husus da, kontrollük biriminin kurulmasında kullanılacak araçların işletme giderleri ile ilgili olmuştur. Kurul, araçların kullanımı için gerekli yakıt ve benzeri giderlerin, idare ile şantiye arasındaki mesafeye göre teknik anlamda hesaplanabileceğini ve bu doğrultuda teklif fiyatlarına yansıtılabileceğini değerlendirmiştir. Böylece pilot ortağın veya teklif veren isteklilerin, ilgili giderleri maliyet kalemlerine entegre etme kapasitesine sahip olduklarından hareketle, teklif veremeyecek duruma düşmedikleri tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu yapılan değerlendirme çerçevesinde, kontrollük birimi için yapılan düzenlemelerin Yapım İşleri Genel Şartnamesi’yle uyumlu olduğu, yüklenici açısından öngörülebilir nitelikte bulunduğu ve dokümanlar arasındaki sayısal farkların teklif oluşturmayı ya da katılımı engellemediği kanaatine varmıştır. Kurul, iddiaların ihale sürecine esaslı müdahale doğuracak nitelikte olmadığını değerlendirerek itirazen şikâyeti reddetmiştir. Bu çerçevede, teknik düzenlemelerin rekabeti ve teklif hazırlığını baltalamadığı, işin niteliğine uygun ve makul sayıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.