KÜNYE
- Toplantı No: 2023/051
- Gündem No: 5
- Karar Tarihi: 11.10.2023
- Karar No: 2023/UY.I-1301
- Başvuru Sahibi: Nur-Sa İnşaat Elektronik Ticaret Sanayi Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Aksaray İl Sağlık Müdürlüğü
- İKN: 2023/518242
- İhale Adı: Eski Aksaray Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi Binasının Aksaray Ağız ve Diş Sağlığı Merkezine Dönüştürülmesi İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin mevzuata aykırı düzenlenmesi nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin devredilen işin en az %80’inin gerçekleştirilmesi şartını sağlamadığını, iş deneyim belgesinin mevzuata aykırı düzenlendiğini ve bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İncelemeler sonucu, iş deneyim belgesinin dayanağı olan sözleşmenin noter onaylı kat karşılığı inşaat sözleşmesinin devri olduğu, ancak devralan firma tarafından işin sadece yaklaşık %48,50’sinin gerçekleştirildiği, fiziki gerçekleşme oranlarının toplamda %49,25 civarında olduğu tespit edilmiştir. Mevzuata göre devredilen işlerde işin en az %80’inin gerçekleştirilmesi zorunludur. Ayrıca, iş deneyim belgesi tutarının sözleşme devri dikkate alınmaksızın toplam yapı inşaat alanı üzerinden hatalı hesaplandığı belirlenmiştir. Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde bedel bulunmaması iş deneyim belgesinin düzenlenmesine engel teşkil etmemektedir. Bu nedenle iş deneyim belgesinin mevzuata uygun düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş deneyim belgesinin geçerliliği bakımından devredilen işin gerçekleşme oranı neden önemlidir ve bu oran hangi seviyede olmalıdır?
Cevap: İş deneyim belgesi düzenlenirken, devredilen işlerin belgeyi talep eden firma tarafından sağlıklı şekilde yapılmış olması gerekir. Devralan firmanın işin önemli bir bölümünü tamamlamamış olması, belgenin geçersiz sayılmasına yol açar. Uygulamada işin en az %80’inin gerçekleştirilmiş olması beklenir; bu oran altındaki gerçekleşmeler belge düzenlenmesi için yeterli bulunmayabilir. Bu nedenle belgenin dayandığı işin gerçekleşme oranı somut olarak incelenmeli ve %80 civarı hedeflenmelidir.
Soru: Sözleşme devrinde işin tamamlanma şartları iş deneyim belgesi düzenlemesini nasıl etkiler?
Cevap: Sözleşmenin devredilmiş olması, işin devralan tarafından fiilen yürütüldüğünü belgelemek açısından önem taşır. Ancak devralan firmanın işin en az %80’ini tamamlamamış olması durumunda iş deneyim belgesi mevzuata aykırı düzenlenmiş sayılır. Devletin iş deneyim belgesi düzenleme ilkeleri, devredilen sözleşmelerde işin fiilen büyük oranda yapılmasını şart koşar; bu unsur belgenin geçerliliği için kritik bir kıstastır.
Soru: Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri iş deneyim belgesi düzenlemesi açısından nasıl değerlendirilir, bu tür sözleşmelerde bedelsiz olması hali belge düzenlenmesini engeller mi?
Cevap: Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde iş bedeli olmaması, iş deneyim belgesi düzenlenmesine engel teşkil etmez. Ancak bu tür sözleşmelerde de işin en az %80’inin gerçekleştirilmiş olması beklenir. Yani sözleşmenin bedelsiz olması, iş deneyim belgesinin düzenlenme koşullarının yerine getirilmesini ortadan kaldırmaz; gerçekleşme oranı aynı şekilde dikkate alınır.
Soru: İş deneyim belgesinin tutarının hesaplanmasında nelere dikkat edilmelidir ve hatalı hesaplamaların sonuçları nedir?
Cevap: İş deneyim belgesi tutarı hesaplanırken işin devri varsa devralan firmanın fiili gerçekleşme oranı esas alınmalıdır. Sadece toplam inşaat alanı üzerinden veya sözleşme devri dikkate alınmadan yapılan hesaplamalar hatalıdır ve belgenin mevzuata aykırı düzenlenmesine yol açar. Böyle bir durumda ihale sürecinde belgenin geçersizliği başvurulara konu olur ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması riski ortaya çıkar.
Soru: Geçersiz iş deneyim belgesi tespiti halinde hangi idari işlemler gerekir?
Cevap: İş deneyim belgesinin mevzuata aykırı düzenlendiği tespit edildiğinde, belgenin iptali için ilgili idari merciye bildirim yapılması ve kaydın elektronik sistemden (EKAP vb.) silinmesi sağlanmalıdır. Ayrıca, bu durum genellikle ilgili teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ve ihalenin kanun ve mevzuata uygun şekilde tekrarlanmasına zemin hazırlar. İdareler belgelerin doğruluğunu sağlamak ve mevzuat hükümlerini uygulamakla sorumludur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin geçerli sayılabilmesi için devraldığı işin kaçını gerçekleştirmiş olması gerekiyor?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin devraldığı işin en az %80’ini gerçekleştirmiş olması gerekmektedir; %48,50 veya %49,25 oranlarındaki gerçekleşme iş deneyim belgesinin mevzuata uygun düzenlenmediğini gösterir.
Soru: Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde bedelin olmaması iş deneyim belgesinin düzenlenmesini engeller mi?
Cevap: Kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde bedel olmaması iş deneyim belgesinin düzenlenmesine engel teşkil etmemiştir; ancak işin devralan tarafından en az %80 oranında gerçekleştirilmesi zorunludur.
Soru: İş deneyim belgesinin tutarının hesaplanmasında hangi husus hatalı yapılmıştır?
Cevap: İş deneyim belgesinin tutarı hesabında sözleşme devri dikkate alınmamış, toplam yapı inşaat alanı üzerinden hatalı bir hesap yapılmıştır; bu sebeple belge mevzuata aykırı tespit edilmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin mevzuata aykırı olması sonucunda hangi işlem yapılmıştır?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, iş deneyim belgesinin iptal edilerek EKAP’tan silinmesi için ilgili belediyeye bildirimde bulunulması kararlaştırılmış ve ihalenin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması gerekliliği tespit edilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen başvuruda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinin geçerliliği tartışma konusu olmuştur. Uyuşmazlık, belgenin dayanağı olan kat karşılığı inşaat sözleşmesinin devrinden sonra, devralan firma tarafından işin ne kadarının fiilen tamamlandığına odaklanmaktadır. Başvuru sahibi, belgedeki gerçekleşme oranının mevzuattaki sınırların altında kaldığı iddiasıyla, teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini öne sürmüştür. Bu çerçevede, söz konusu iş deneyim belgesinin, gerçekte gerçekleştirilen imalat miktarına göre düzenlenip düzenlenmediği, ihale sürecinin esas noktasına dönüşmüştür.
İhale sürecinde sunulan iş deneyim belgesinin, noter onaylı bir sözleşmenin devrine dayanarak düzenlendiği tespit edilmiştir. Ancak yapılan teknik değerlendirmede, devralan firmanın işin yaklaşık %48,50’sini gerçekleştirdiği; işin genel fiziki ilerleme oranınınsa %49,25 civarında kaldığı anlaşılmıştır. Buna rağmen, iş deneyim belgesinin tutarının tamamı, sözleşme devri dikkate alınmaksızın ve toplam yapı alanı esas alınarak hesaplanmıştır. Bu durum, yalnızca gerçekleşen iş kısmının değerlendirilmesi gerektiği gerçeğiyle çelişmektedir. Dolayısıyla, belge hem kapsam hem de hesaplama bakımından uygunluk göstermemektedir.
Bu vakada “esaslı unsur” kavramı, iş deneyim belgesini oluşturan temel kriterlerden işin fiziksel gerçekleşme oranı açısından önem kazanmıştır. Mevzuat uygulamasında, devredilmiş işler için belgenin geçerli kabul edilebilmesi, işi devralan tarafından en az %80’inin tamamlanmış olmasına bağlıdır. Vakada ise bu oranın yalnızca yaklaşık yarısına ulaşıldığı görülmektedir. Gerçekleşme oranı, işin fiilen hangi düzeyde yapıldığını ve dolayısıyla deneyim iddiasının ne kadar dayanağa sahip olduğunu belirleyen başlıca unsur olduğundan, bu ölçütün yerine getirilmemesi iş deneyim belgesinin esasını sakatlamış ve geçerliliğini ortadan kaldırmıştır.
İhaleye katılan isteklinin sunduğu iş deneyim belgesi, pilot ortak olarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Pilot ortağın iş deneyimi, ortaklık yapıları içinde genellikle belirleyici nitelik taşır. Bu nedenle, pilot ortağın sunduğu belgenin hem içerik hem usul açısından koşulları taşıması beklenir. Mevcut durumda ise, işin önemli bir kısmının gerçekleştirilmediği açıkça ortaya konmuş, bu da pilot ortak tarafından sunulan belgenin güvenilirliğini zedelemiştir. Bu durum, belgenin yalnızca teknik kriterlere değil, ortaklık yapısında yüklenilen role bağlı olarak da daha sıkı biçimde incelenmesi gereğini doğurmuştur.
Kamu İhale Kurulu, değerlendirmesinde belge düzenine ilişkin hem niceliksel hem de yöntemsel hataları tespit etmiş ve bu tespitler ışığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin geçersiz olduğuna kanaat getirmiştir. Kurul, iş deneyim belgesinin dayandığı işte %80’lik gerçekleşmeye ulaşılmadığını belirlemiş, ayrıca belge tutarının hatalı hesaplandığını saptamıştır. Sonuç olarak teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ve belgenin iptaliyle elektronik sistemden silinmesini teminen ilgili kuruma bildirim yapılmasına hükmetmiştir. Bu kararla birlikte hem belgeye dayalı haksız rekabetin önüne geçilmiş hem de ihale sürecinin hukuka uygun yeniden tesis edilmesinin yolu açılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.