KÜNYE
- Toplantı No: 2019/029
- Gündem No: 25
- Karar Tarihi: 13.06.2019
- Karar No: 2019/UY.I-683
- Başvuru Sahibi: Öz-Mf İnş. Harita Proje Emlak Nak. Temizlik Gıda Mobilya San. ve Tic. Ltd. Şti. - Hakseven İnş. Harf. Turizm Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Kozan Öğretmenevi ASO İktisadi İşletmesi Müdürlüğü
- İKN: 2019/156504
- İhale Adı: Kozan Öğretmenevi Yapımı İkmal İnşaatı
Özet
İhaleye aynı istekli adına iki ayrı teklif verilmesi nedeniyle iş ortaklığının ihale dışı bırakılması kararı yerindedir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklif mektuplarının başka bir iş ortaklığının teklif dosyasında yer almasının usulsüz olduğunu, ihale komisyonunun hata yaptığını ve bu hatadan dönmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyasının incelenmesinde, başvuru sahibinin kendi teklif zarfında bulunan teklif mektubu ile başka bir iş ortaklığının teklif zarfında bulunan teklif mektubunun her ikisinin de başvuru sahibine ait olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinin (b) bendinde yasaklanan ihale kararını etkileyecek davranış kapsamında değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhaleye katılan bir isteklinin aynı ihale için birden fazla teklif vermesi durumunda ne gibi hukuki sonuçlar ortaya çıkar?
Cevap: Aynı istekli adına birden fazla teklif verilmesi, Kamu İhale Kanunu kapsamında yasaklanmış davranış olarak kabul edilir ve ihale komisyonunca tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ya da isteklinin ihale dışı bırakılması gibi sonuçlara yol açabilir. Bu yaklaşım, tekliflerin reddi veya ihale dışı bırakma kararının hukuka uygunluğunu destekler niteliktedir.
Soru: Farklı iş ortaklıkları adına sunulan tekliflerin içinde aynı kişinin imzasının bulunması, ihalede nasıl yorumlanır?
Cevap: Eğer farklı iş ortaklıklarının tekliflerinde aynı kişi adına düzenlenmiş veya imzalanmış belgeler tespit edilirse, bu durum tekliflerin aynı istekli tarafından birden fazla sunulması anlamına gelebilir ve yasak fiil kapsamında değerlendirilir. Böyle bir tespit tekliflerin veya ilgili iş ortaklıklarının ihale dışı bırakılmasını gerektirebilir.
Soru: İstekli, başka bir iş ortaklığının teklif dosyasında kendi teklifine ait belgelerin bulunmasının usulsüz olduğunu iddia ederse, bu iddia hangi koşullarda kabul edilmez?
Cevap: İhale sürecinde, aynı isteklinin farklı teklif zarflarında yer alan belgelerinin kendi adına düzenlenmiş ve imzalanmış olması halinde, bu durumun yasak fiil oluşturduğu kabul edilir. Dolayısıyla tekliflerin hukuka aykırı olduğu ve usulsüzlük iddialarının gerçeği yansıtmadığını gösterir. Bu durumda iddia sahipleri çoğunlukla haklı bulunmaz.
Soru: İhale dışı bırakma kararlarına karşı yapılan itirazen şikayet başvurularında, aynı istekli adına birden fazla teklif verilmesi gerekçe gösterildiğinde nasıl bir tutum sergilenir?
Cevap: İhale dışı bırakma gerekçesi olarak aynı istekli adına birden fazla teklif verilmesi gösterildiğinde, öncelikle tekliflerin özde farklı olup olmadığı incelenir. Uygulamada, tekliflerin aynı istekli tarafından verilmiş olması tespit edilirse, hukuka uygun olarak ihale dışı bırakma kararı verilebilir ve bu karar itirazen şikayet mercileri tarafından çoğunlukla onaylanır.
Soru: İhale kararını etkileyen yasak fiiller arasında yer alan “aynı istekli adına birden fazla teklif verilmesi” nasıl tespit edilir ve tespit edilmesi halinde hangi işlem yapılır?
Cevap: Bu durum, teklif dosyalarının ayrıntılı incelenmesi sonucu, aynı kişinin ya da kuruluşun birden fazla teklifin içinde yer alması veya belgelerin aynı isteklinin adına düzenlenmiş olmasıyla tespit edilir. Böyle bir tespitte, ihale komisyonu ihale kanunun ilgili maddeleri uyarınca söz konusu isteklinin tekliflerini veya tamamını değerlendirme dışı bırakabilir ya da ihale dışı bırakılmasını kararlaştırabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aynı istekli adına iki ayrı teklif vermesi, ihale dışı bırakılma kararının dayanağı olan yasa kapsamında nasıl değerlendirildi?
Cevap: Başvuru sahibinin kendi adına düzenlenmiş iki ayrı teklif sunması, ihale kanununda yasaklanan davranış olarak kabul edildi ve ihale kararını etkileyen bir durum olarak değerlendirildi. Bu nedenle, başvuru sahibinin ihale dışı bırakılması işlemi hukuka uygun bulundu.
Soru: Başvuru sahibi, diğer iş ortaklığının teklif dosyasında kendi teklif mektubunun yer almasının usulsüz olduğunu iddia ettiğinde, bu iddia nasıl değerlendirildi?
Cevap: İhale incelemesinde, her iki teklif mektubunun da başvuru sahibine ait olduğu tespit edildi ve bu durum, aynı istekli adına iki teklif verilmesinin yasak kapsamına girdiği için başvuru sahibinin iddiası kabul edilmedi.
Soru: İhale komisyonunun, başvuru sahibinin aynı istekli adına iki teklif sunması nedeniyle verdiği ihale dışı bırakma kararı hakkında başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusu sonucu ne oldu?
Cevap: İhale dışı bırakma kararı hukuka uygun bulunarak, itirazen şikayet başvurusu reddedildi.
Soru: Bu somut vakada, ihale dışı bırakma işleminin geçerliliği hangi kanun maddesine dayandırıldı?
Cevap: İhale dışı bırakma işlemi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10’uncu maddesinin (j) bendi uyarınca yapılmış ve bu nedenle yerinde bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta, temel sorun başvuru sahibinin aynı ihale kapsamında kendi adına düzenlenmiş iki ayrı teklif mektubu sunmuş olmasıdır. Bu durumun tesadüfi ya da başka kişi veya ortaklıkların müdahalesinden kaynaklandığı iddia edilse de, mevzuatın açık biçimde yasakladığı bir davranış söz konusudur. İdari incelemede farklı iş ortaklıkları tarafından sunulan iki ayrı teklif zarfının da başvuru sahibi istekli adına düzenlenmiş ve imzalanmış belgeler içerdiği tespit edilmiştir. Uyuşmazlık, bu durumun ihale dışı bırakma için yeterli gerekçe olup olmadığı konusundaki değerlendirmeyle şekillenmiştir.
İhale sürecinde tekliflerin teknik, mali ve şekli yeterlilik belgeleri ile birlikte sunulması gerekmektedir. Bu çerçevede teklif mektuplarının kim adına düzenlendiği, belgedeki imzaların taşıdığı sorumluluk ve bağlayıcılık ihale komisyonu açısından önem taşır. Söz konusu olayda her iki teklifin de aynı istekli adına düzenlenmiş olduğu sabit hale getirildiğinde, durum artık belge paylaşım hatasından ya da yanlış dosyalamadan çıkıp ihale kanununda yasak fiil olarak sayılan bir hususa dönüşmüştür. Başvuru sahibinin, başka bir teklif dosyasında yer alan mektubun kendi iradesi dışında kullanıldığını öne sürmesine rağmen, belgelerin içeriği ve şekli bu iddiayı destekleyecek nitelikte bulunmamıştır.
Bu vakada tartışmalı davranış, ihale kararını etkileyebilecek nitelikte olduğundan, esaslı unsur kapsamında değerlendirilmiştir. Aynı istekli adına birden fazla teklif verilmesi, tekliflerin bağımsızlığı ilkesine aykırı olduğundan, yalnızca şekli bir hata değil, ihale sürecinin güvenilirliğini zedeleyebilecek ağırlıkta bir fiildir. Bu yönüyle durum, sadece ihale dışı bırakmayı değil, gerekçesini yasak fiiller kapsamında bulmayı da gerekli kılmıştır. Uygulamada, tekliflerin benzer nitelikte ya da aynı kişi adına olması bile, ihaleye katılımın rekabet ilkesini ihlal edip etmediği yönünden dikkatle incelenmektedir.
Başvuru sahibi bir iş ortaklığının pilot ortağı konumundadır ve bu sebeple ortaklık adına yapılan işlemlerde belirleyici vasfa sahiptir. Ancak burada tartışma iş deneyimi ya da yeterlilik değil, doğrudan teklif verme süreciyle ilgilidir. Dolayısıyla pilot ortağın niteliği, bu bağlamda yalnızca işlemin kimin adına yapıldığını belirlemek açısından önem taşır. Her iki teklifte de aynı istekli bilgileri ve imzaların yer alması, bu kişinin sürece iki kez dâhil olduğu sonucunu doğurmuş ve pilotluk statüsünden bağımsız olarak başvuru sahibinin iradi katılımı değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, olayın içeriğini ve belgelerin niteliğini birlikte değerlendirerek, tekliflerin aynı istekli adına sunulması durumunu ihale kanununda tanımlanan yasak fiil kapsamında görmüştür. Bu sebeple, idarenin başvuru sahibini ihale dışı bırakma kararı hukuka uygun bulunmuş ve şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Kurulun yaklaşımı, ihaleye katılımın temel kuralları arasında yer alan eşitlik, açıklık ve rekabet ilkelerini koruma yönünde olup, aynı ekonomik aktörün birden fazla teklif sunmasının ihale sürecine zarar verecek ölçüde ciddi sayıldığını açıkça ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.