KÜNYE
- Toplantı No: 2023/025
- Gündem No: 42
- Karar Tarihi: 13.04.2023
- Karar No: 2023/UY.II-637
- Başvuru Sahibi: Üç-Yaz İnşaat Ticaret Sanayi Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 26. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/1434122
- İhale Adı: Yusufeli İlçesi Yeniden Yerleşim Yeri ve Köyleri Altyapı Çalışmaları İle Köy Yollarının Tamamlanması
Özet
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının iş deneyimi ve mali yeterlik kriterlerini sağladığı, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu tespit edilerek teklifinin reddedilmesi ve işlemlerin yeniden yapılmasına karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının iş deneyim belgelerinin İdari Şartname kriterlerini sağlamadığını, bilanço bilgilerinin doğru olmadığını, iş hacmi ve aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve işlevi çerçevesinde ihale konusu işin altyapı ve üstyapı işlerinden oluştuğunu, iş deneyim belgelerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Benzer İş Grupları Tebliği kapsamında uygun olduğunu; bilanço ve iş hacmi bilgilerinin EKAP ve Gelir İdaresi Başkanlığı verileriyle uyumlu olduğunu; aşırı düşük teklif açıklamalarının ise Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yapıldığını tespit etmiştir. Özellikle iş deneyim belgesi tutarlarının ve ortaklık oranlarının mevzuata uygunluğu ile bilanço oranlarının (cari oran 1,82 ve 1,28; öz kaynak oranı 0,36 ve 0,24; kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı 0,39 ve 0,05) sağlandığı, iş hacmi kriterlerinin ortaklık oranlarına göre karşılandığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan rayiçlerin ve fiyat tekliflerinin mevzuata uygun olduğu belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklıklarının iş deneyimi belgelerinin değerlendirilmesinde işin farklı kısımlarının (örneğin altyapı ve üstyapı) yer alması nasıl etkili olur?
Cevap: İş deneyimi belgeleri, işin kapsamı doğrultusunda, farklı iş türlerinin (altyapı, üstyapı gibi) ilgili mevzuat ve benzer iş grupları tebliğleri kapsamında ayrı ayrı değerlendirilebilir. Bu durumda belgeler, işin her bölümüne uygun şekilde düzenlenip tutarlar ortaklık oranlarına göre hesaplanırsa, mevzuata uygunluk sağlanmış sayılır. Ancak ortaklık paylarına göre bu belgelerin tutarlılığı kritik olduğundan, sadece toplam iş deneyimi değil, her ortak tarafından üstlenilen işin belgelenmesi gereklidir.
Soru: İş ortaklıklarının mali yeterlik kriterleri (bilanço, iş hacmi gibi) nasıl ve hangi verilerle karşılaştırılarak değerlendirilir?
Cevap: Mali yeterlik değerlendirmesinde sunulan bilanço ve iş hacmi bilgileri, idarece temin edilen resmi verilerle (EKAP, Gelir İdaresi Başkanlığı gibi) karşılaştırılır. Cari oran, öz kaynak oranı veya kısa vadeli banka borçlarının öz kaynağa oranı gibi finansal göstergeler mevzuatta aranan en az seviyede olmalıdır. Ayrıca, iş hacmi bilgilerinin ortaklık paylarına göre doğru dağıtılması gerekir. Belirtilen finansal oranların standartlara uygun olması, mali yeterliğin kabul edilmesine temel teşkil eder.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun kabul edilebilmesi için hangi hususlar incelenir ve belgelenmelidir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında, teklif fiyatlarının dayandırıldığı rayiç bedeller, malzeme fiyatları, işçilik ve diğer maliyet kalemlerinin mevzuata uygun, güncel ve gerçekçi olması gerekir. Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, bu belgeler detaylı ve somut olarak hazırlanmalı, teklifin düşük olmasının gerekçeleri açık şekilde ortaya konulmalıdır. Belgelerdeki fiyat teklifleri ve giderler, piyasa koşulları ve benzer iş kalemlerine uygunluğu ile doğrulanırsa açıklamalar kabul edilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının iş deneyimi, mali yeterlik ve aşırı düşük teklif açıklamaları mevzuata uygunsa teklif neden reddedilebilir?
Cevap: Bu tür reddetme kararları, iş deneyimi, mali yeterlik ve aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin iddialar reddedilmiş olsa dahi, teklifin diğer idari şartları sağlamaması, usul eksikliklerinin bulunması veya şeffaflık ilkesinin gereği olarak işlemlerin yeniden yapılması ihtiyacından doğabilir. Böyle durumlarda mevzuata uygunluk dışında başka hukuki veya idari gerekçelere dayanarak ihalenin iptali ve sürecin tekrarı gerekebilir.
Soru: İş ortaklıklarının iş hacmi ve bilanço hesaplamalarında ortaklık oranlarının dikkate alınmasının önemi nedir?
Cevap: İş ortaklıklarında her ortağın iş hacmi ve bilanço değerlerinin toplamı değil, ortaklık paylarına göre hesaplanması gerekir. Çünkü mali ve iş deneyimi kriterleri, ortakların ihaleye katkı oranlarına göre değerlendirilir. Ortaklık oranlarına göre uygun bölünme yapılmazsa, eksik ya da yanlış beyan söz konusu olabilir, bu da teklifin değerlendirilmesinde usule aykırılık veya yetersizlik olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla, oranlara uygunluk mali yeterlik ve iş deneyimi açısından temel unsurdur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının iş deneyim belgeleri hangi kriterlere göre uygun bulunmuştur?
Cevap: İş ortaklığının iş deneyim belgeleri, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Benzer İş Grupları Tebliği kapsamında değerlendirildiğinde, işin altyapı ve üstyapı kısımlarını da kapsaması nedeniyle mevzuata uygun bulunmuştur. Belgelerdeki tutarlar ve ortaklık oranları, bu düzenlemelere uygun şekilde belirlenmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının bilanço ve iş hacmi kriterlerinin mevzuata uygunluğu nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Bilanço bilgileri, EKAP ve Gelir İdaresi Başkanlığı verileriyle karşılaştırılarak doğruluğu teyit edilmiş; cari oran, öz kaynak oranı ve kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı gibi finansal göstergeler mevzuattaki asgari kriterleri karşılamıştır. Ayrıca iş hacmi, ortaklık oranlarına göre hesaplanmış ve şartnamede belirlenen gereklilikler doğrultusunda uygun bulunmuştur.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygunluğu hangi gerekçelere dayanmıştır?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan rayiç bedeller, malzeme birim fiyatları ve fiyat teklifleri Kamu İhale Genel Tebliği ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve yeterli gerekçelendirme ile mevzuata uygunluk sağlanmıştır.
Soru: Mevzuata uygun bulunan iş deneyimi, bilanço, iş hacmi ve aşırı düşük teklif açıklamalarına rağmen ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının teklifinin reddedilme gerekçesi nedir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının tüm bu kriterleri sağlayıp sağlamadığı yönündeki iddialar yerinde bulunmazken, nihai kararda teklifin reddedilerek işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar verilmiştir. Bu karar, teklifin diğer hukuki veya idari şartları yerine getirmemesi veya usul açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna dayanmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, üzerinde bırakılan iş ortaklığının hem teknik hem mali yeterlik belgelerinin mevzuata uygunluğuna ilişkin değerlendirmeler üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibinin temel iddiası, iş ortaklığının sunduğu iş deneyimi belgelerinin İdari Şartname kriterlerini karşılamadığı, bilanço ve iş hacmi beyannamelerinin doğruluğunun şüpheli olduğu ve aşırı düşük teklif açıklamalarının ikna edici ve mevzuata uygun olmadığı yönündedir. Uyuşmazlıkta belirleyici olan nokta, bu unsurların birlikte değerlendirilerek iş ortaklığının yeterliği hakkında doğru ve objektif bir sonuca ulaşılmasıdır.
İş deneyim belgeleri özelinde yapılan inceleme, ihale konusu işin altyapı ve üstyapı unsurlarından oluşması nedeniyle belge kapsamlarının bu iki bölüme yönelik yeterli olup olmadığını sorgulamıştır. Tarafların iddialarının aksine, Kurul değerlendirmesi iş deneyiminin kapsam yönünden yeterli olduğuna işaret etmiştir. Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği ve Benzer İş Grupları Tebliği çerçevesinde, her iki alanı kapsayan ve ortaklık oranlarına göre tutar uyumluluğu bulunan belgelerin kabul edilebilir olduğu yönünde bir kanaat oluşmuştur. Bu bağlamda, iş deneyim belgelerinde hem iş türü hem de tutar açısından temel yeterlik koşullarının karşılandığı görülmüştür.
Vakada dikkat çeken bir başka unsur, “esası etkileyen” yani ihalenin sonucunu doğrudan etkileyebilecek yeterlik unsurlarının varlığıdır. Kurul’un yaklaşımı, şekli eksiklikler yerine esaslı unsurlar üzerinden yapılan değerlendirmelerin ağırlıkta olduğu yönündedir. Hem mali yeterlik belgelerinin resmi veri kaynaklarıyla (EKAP ve GİB) uyuşması hem de ortaklık oranlarına göre dağıtılmış iş hacmi değerlerinin doğru olması, bu belgelerin esaslı bir unsur olarak kabul edilmesine olanak tanımıştır. Bu yönüyle ihale sürecinde başvuru sahibince ileri sürülen eksiklik iddialarının belge ve veriler bazında teyit edilmediği anlaşılmaktadır.
Pilot ortağın iş deneyimi ve mali yeterlik bakımından ayrı bir değerlendirmeye tabi tutulmasına karşın, yapılan ölçümlemelerde pilot ortağın sahip olması gereken yeterliklerin karşılandığı ortaya konulmuştur. Cari oran, öz kaynak oranı gibi bilanço göstergelerinde mevzuatta öngörülen değerlerin üzerinde sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı da kabul edilebilir seviyelerde seyretmiş ve bu veriler ortaklık oranlarına göre münferit şekilde dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bu durum, ortaklık içinde yüklenilecek sorumlulukla doğru orantılı yeterlik şartlarının sağlandığını göstermektedir.
Tüm bu hususlarda mevzuata uygunluk görülmüş olmasına rağmen, teklifin reddedilerek ihale işlemlerinin yeniden yapılmasına karar verilmesi, incelemenin salt yeterlik belgelerine indirgenmeden, ihale sürecinin genel bütünlüğü içinde ele alındığını göstermektedir. Kurul, iş deneyimi, mali yeterlik ve aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin itirazları yerinde bulmamış ancak önerilen isteklinin teklifinin diğer, açıklanmayan yönlerden mevzuata aykırılıklar taşıdığını tespit etmiş ve bu nedenle işlemlerin yeniden tesisi sonucuna varmıştır. Bu da ihalelerde yalnızca içerik uygunluğunun değil, usule uygunluğun da karar sürecinde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.