KÜNYE
- Toplantı No: 2024/019
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 16.05.2024
- Karar No: 2024/UY.I-658
- Başvuru Sahibi: Mehmet Kamil Aday - Doğu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Tekirdağ Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı
- İKN: 2024/294232
- İhale Adı: Tekirdağ İli, Çorlu İlçesi, 32 Derslikli Çorlu İlkokulu Yapım İşi
Özet
İş ortaklığındaki özel ortağın iş hacmi kriterlerini sağlayamaması nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, özel ortağın iş hacmi kriterlerinin iş ortaklığı cirosuna eklenerek değerlendirilmesi gerektiğini, idarenin ise hatalı olarak 2023 ve 2022 yıllarına ait faturaların beyan edilmemesi nedeniyle değerlendirme dışı bıraktığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre, iş hacmi kriterleri için toplam ciro ve yapım işleri cirosu ayrı ayrı değerlendirilmekte, iş ortaklığındaki her ortağın kendi hissesi oranında yeterlik kriterlerini sağlaması zorunludur. İdari şartnamede ve mevzuatta, toplam ciro ve yapım işleri cirosunun birlikte toplanarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Ayrıca, ihale yılı öncesi yıllara ait ciro ve fatura bilgileri sıralı ve eksiksiz sunulmalıdır; eksik sunulan yıllar için ciro sıfır kabul edilerek ortalama alınır. Başvuru sahibinin özel ortağı 2022 yılı dahil olmak üzere gerekli yıllarda yeterli ciroyu sağlayamamış, 2023 ve 2022 yıllarına ait fatura tutarları beyan edilmemiştir. Bu nedenle, idarece yapılan değerlendirme mevzuata uygundur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İş ortaklığındaki her ortağın iş hacmi yeterlilik kriterlerini kendi payı oranında sağlaması zorunlu mudur?
Cevap: Evet, uygulamada her ortağın iş hacmi kriterlerini kendi hissesi oranında sağlaması beklenir. İş ortaklığı cirosu topluca değil, ortakların ayrı ayrı beyan ettiği ciro tutarları üzerinden değerlendirilir. Bu yaklaşım, ölçütlerin bireysel yeterliliğe dayandırılması nedeniyle tereddüt oluşturmaktadır ve hatalı yorumlandığında teklifin elenmesine yol açabilir.
Soru: İhale yılı ve önceki yıllara ait iş hacmi bilgileri tam olarak sunulmadığında nasıl bir değerlendirme yapılır?
Cevap: Mevzuata göre, ihale yılı ve geriye dönük istenen yıllara ait iş hacmi bilgileri eksiksiz ve sıralı sunulmalıdır. Eksik veya hiç belge sunulmayan yıllardaki iş hacmi tutarı sıfır kabul edilerek ortalama hesaplanır. Bu uygulama, belge sunmamanın ya da eksik sunmanın dolaylı olarak olumsuz sonuç doğuracağını bilmeyen uygulayıcılar açısından sık karışıklık yaratmaktadır.
Soru: Toplam ciro ile yapım işleri cirosunun birlikte toplanarak değerlendirilmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Hayır, toplam ciro ile yapım işleri cirosunun birleştirilerek birlikte değerlendirilmesi genel uygulama ve mevzuat açısından uygun değildir. Bu iki kriter birbirinden bağımsız biçimde ve ayrı ayrı incelenir; karıştırılması ya da toplanması durumunda değerlendirme dışı bırakma sonrası itirazların haklı görülmesi riski doğabilir.
Soru: Özel ortağın adres ve fatura bilgilerini eksik beyan etmesi iş ortaklığının teklifinin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Özel ortağın birtakım zorunlu belgeleri eksik vermesi, örneğin belli yıllara ait fatura bilgilerini sunmaması, bu yıllardaki ciro tutarının sıfır kabul edilmesine sebep olur. Sonuçta, bu durum iş hacmi kriterlerinin sağlanamaması anlamına gelir ve teklifin uygun olmayan yeterlilik nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmasını doğurabilir.
Soru: İş hacmi kriterlerinin değerlendirilmesinde iş ortaklığı cirosunun kullanılması tekliflerin reddi açısından hangi riskleri taşır?
Cevap: İş ortaklığı cirosunun, ortakların bireysel cirolarıyla toplanarak ve bir bütün olarak değerlendirilmesi uygulamada hatalara yol açabilir. Mevzuat buna izin vermediğinden, bu şekilde yapılan değerlendirmeler itirazlara ve sonrasında iptal kararlarına neden olabilir. Bu nedenle, her ortağın kendi payına düşen ciro ayrı ayrı hesaplanmalı, toplam ciro üzerinden karar verilmemelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin, iş ortaklığındaki özel ortağın toplam ciro ile yapım işleri cirosunu ayrı ayrı değerlendirmesi hukuka uygun mudur?
Cevap: Evet, idarenin iş ortaklığındaki özel ortağın toplam ciro ve yapım işleri cirosunu ayrı ayrı ve her ortak için hissesi oranında değerlendirmesi mevzuata uygundur. Mevzuat ve ihale dokümanı hükümlerince bu iki kriter birleştirilerek ele alınamaz.
Soru: Özel ortağın 2022 ve 2023 yıllarına ait fatura tutarlarını beyan etmemesi itirazen şikayetin reddi bakımından hangi sonucu doğurmuştur?
Cevap: Özel ortağın 2022 ve 2023 yıllarına ait fatura tutarlarını eksik beyan etmesi nedeniyle bu yıllardaki ciro sıfır kabul edilmiştir. Bu durum, özel ortağın iş hacmi kriterlerini sağlamamasına ve dolayısıyla itirazen şikayetin reddine neden olmuştur.
Soru: İş ortaklığındaki özel ortağın iş hacmi yeterlilik kriterlerini sağlamaması halinde teklifin değerlendirme dışı bırakılması yerinde midir?
Cevap: Evet, özel ortağın iş hacmi yeterlilik kriterlerini sağlamaması durumunda idarenin ilgili iş ortaklığının teklifini değerlendirme dışı bırakması hukuka uygundur, çünkü her ortak kendi nispi payı oranında kriterleri yerine getirmek zorundadır.
Soru: Başvuru sahibinin özel ortağının iş hacmi kriterlerinin iş ortaklığı cirosuna eklenerek değerlendirilmesi gerektiği iddiası geçerli midir?
Cevap: Hayır, bu iddia geçerli değildir. Mevzuat ve ihale dokümanı açıkça iş hacmi kriterlerinde her ortağın kendi cirosunun ayrı ayrı değerlendirilmesini zorunlu kılmıştır; toplam ciro ile yapım işleri cirosu iş ortaklığı cirosuna eklenerek hesaplanamaz.
Detaylı Analiz
İhaleye konu uyuşmazlıkta, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olan husus, iş ortaklığında yer alan özel ortağın iş hacmi yeterlilik kriterlerini karşılayıp karşılamadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, özel ortağın sunduğu ciro bilgilerinin, iş ortaklığı çerçevesinde birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştur. Diğer yandan idare, özel ortağın son iki yıla ait fatura tutarlarını sunmaması ve bu nedenle iş hacmine ilişkin yeterliliği sağlayamaması gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir. Bu çerçevede, taraflar arasında iş hacminin ortaklık yapıları içindeki bireysel yeterlilik ölçütleri uyarınca mı, yoksa bir bütün olarak mı değerlendirileceği tartışması yaşanmıştır.
İş deneyiminden ziyade iş hacmine ilişkin ciro beyanlarına odaklanan bu başvuruda, toplam ciro ve yapım işleri cirosu kriterlerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği hususu merkezi tartışma alanını oluşturmuştur. Özel ortağın, 2022 ve 2023 yıllarına ait fatura tutarlarını sunmamasıyla bu yıllardaki ciro sıfır kabul edilmiş; dolayısıyla ortalama iş hacmi değeri, yeterlilik eşiklerinin altında kalmıştır. Buna rağmen başvuru sahibi, özel ortağın cirosunun iş ortaklığı genel cirosuna dâhil edilerek yeterlilik kriterinin sağlandığı iddiasında bulunmuştur. Ancak bu yaklaşım, mevzuatta düzenlenen bireysel yeterlik esaslarıyla uyum göstermemektedir.
Uyuşmazlıktaki esaslı unsur, iş hacmi ölçütlerinin ihale dokümanında ve ilgili mevzuatta öngörüldüğü biçimde ayrı ayrı ve sırasıyla değerlendirilmesi gerekliliğidir. Başvuru sahibinin, toplam ciro ile yapım işleri cirosunu bir araya getirerek değerlendirilmesi gerektiğine yönelik yorumu, iş hacmine ilişkin bağımsız ölçüm ilkesine ters düşmektedir. Kurul, iş hacmi yeterliliklerinde toplam ciro ile yapım işleri cirosunun toplanarak değerlendirilemeyeceğini, bu iki unsurun birbirinden bağımsız şekilde ve eksiksiz beyanlar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Bu değerlendirme anlayışı, temel yeterlik kriterlerinin sadeleştirilemeyeceğini ve her bir unsurun ayrı ayrı yerine getirilmesi gerektiğini teyit etmektedir.
İş ortaklıklarında özellikle pilot ve özel ortak ayrımında, her ortağın kendi payı oranında yeterliliği sağlama yükümlülüğü bulunduğundan, bu vakada özel ortağın eksik belge sunumu ve sonuç olarak yetersiz ciro değeri teklifin bütününü etkilemiştir. Değerlendirmeye esas alınan yıllara ait belgelerin sunulmaması, ilgili yıllarda sıfır değer varsayımıyla sonuçlanmış, bu da özel ortağın kendi yükümlülüğünü yerine getirmediğini ortaya koymuştur. Pilot ya da özel ortak ayrımı gözetmeksizin her bir paydaşın iş hacmine ilişkin yeterliliği bireysel olarak sağlaması beklendiğinden, özel ortağın eksikliği tüm teklifin elenmesine yol açmıştır.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede, idarenin teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik kararını mevzuata uygun bularak, başvuruyu reddetmiştir. Kurul mevcut iş hacmi belgelerinin eksik ve sıralı sunulmaması nedeniyle yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu belirtmiş; beyan edilmeyen yıllar için ciro değerinin sıfır kabul edilmesi uygulamasının yerinde olduğunu vurgulamıştır. Özetle Kurul, toplam ciro ile yapım işleri cirosunun birleştirilerek değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, iş ortaklığının her bir ortağının kendi yükümlülüğünü ayrı ayrı yerine getirmesinin esas olduğunu açıkça ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.