KÜNYE
- Toplantı No: 2018/046
- Gündem No: 56
- Karar Tarihi: 14.08.2018
- Karar No: 2018/UY.II-1544
- Başvuru Sahibi: Hasfalt İnş. Mad. Pet. Enerji Nak. San. ve Tic. A.Ş. - Kadir Petrol Ürün. İnş. Taş. Haf. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2017/69751
- İhale Adı: (Silifke-Mut) Ayr- Gülnar Yolu Km:0+000-50+384,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı (Alttemel, Temel ve Sathi Kaplama) İşleri (İkmal) Yapım İşi
Özet
İhalenin iptali idarenin takdir yetkisi kapsamında olup, proje değişikliği nedeniyle iş artışının %20 sınırını aşması iptal gerekçesidir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını haksız şekilde reddettiğini, ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu ve iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş birim fiyat teklif alınarak yapılmış ve yaklaşık maliyeti 48.057.106,87 TL, kullanılabilir ödeneği 56.707.386,10 TL olarak belirlenmiştir. Mersin Valiliği tarafından talep edilen köprülü kavşak ve varyant kesimi nedeniyle proje değişikliği yapılmış, bu değişiklik sonucu iş kalemlerinde %40’ın üzerinde artış ve yaklaşık 30 milyon TL tutarında iş artışı ortaya çıkmıştır. 4735 sayılı Kanun ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uyarınca birim fiyat sözleşmelerinde iş artışı %20 ile sınırlıdır. İdare, bu oranı aşan iş artışını gerekçe göstererek ihaleyi iptal etmiştir. Bu iptal idarenin takdir yetkisi kapsamında olup, iptal gerekçesi somut olarak ortaya konmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Birim fiyat sözleşmelerinde proje değişikliği nedeniyle iş artışı %20 sınırını aştığında idare ihaleyi iptal etmek zorunda mıdır?
Cevap: Birim fiyat sözleşmelerinde iş artışı oranı genel olarak %20 ile sınırlandırılmıştır. Proje değişikliği sonucu bu sınır aşılırsa, idare ihaleyi iptal etme ya da yeniden ihale açma yoluna gidebilir. Ancak iptal zorunluluğu mutlak değildir; iş artışının niteliği, maliyeti ve idarenin takdir yetkisi doğrultusunda değerlendirme yapılır. İptal gerekçesi somut ve mevzuata uygun şekilde ortaya konduğunda iptal işlemi geçerli sayılır.
Soru: Proje değişikliği sonucu iş artışının mevzuattaki %20 sınırını aşması halinde, iptal kararı alınırken hangi hususlar somut olarak gösterilmelidir?
Cevap: İptal kararında iş artış oranının kaç olduğu, yaklaşık maliyet ve iş artış tutarına ilişkin bilgiler açıkça belirtilmelidir. Ayrıca iptal gerekçesinin mevzuata uygunluğu ve idarenin takdir yetkisinin kullanımının somut verilere dayanması önemlidir. Belirsiz veya dayanağı olmayan iptal kararları hukuken sorun yaratabilir.
Soru: İdarenin işe ilişkin proje değişikliği nedeniyle iptal kararı alması, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi hususunu nasıl etkiler?
Cevap: Proje değişikliği ve iş artış oranının aşılması iptal gerekçesi olduğunda, aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi iptal kararının hukuki meşruiyetini doğrudan etkilemez. Yani iptal kararı, iş artışı nedeniyle mevzuata uygun gerekçeye dayandığı sürece aşırı düşük teklif konusundaki itirazlar iptal kararını geçersiz kılmaz.
Soru: Takdir yetkisi kapsamında verilen ihalenin iptal kararına karşı itirazen şikâyet başvurusu nasıl sonuçlanır?
Cevap: İptal işlemi idarenin takdir yetkisine dayanıyor ve iptal gerekçesi mevzuata uygun biçimde somutlaştırılmışsa, itirazen şikâyet başvurusunun reddi genel bir uygulamadır. Bu durumda Kurul, idarenin takdir yetkisinin bulunduğuna ve iptal kararında mevzuata aykırılık olmadığına karar verir.
Soru: İş artış oranı %20 sınırının aşılması durumunda, alternatif bir yol olarak sözleşme tadilatı yapılabilir mi?
Cevap: Mevzuat ve sözleşme hükümlerine göre, birim fiyat sözleşmelerinde iş artışı %20 ile sınırlı olduğundan bu sınırın aşılması halinde sözleşme tadilatı genellikle mümkün olmaz. İş artışı bu oranı geçtiğinde, idare ya ihaleyi iptal eder ya da kapsam dışı yeni bir ihale yapılmasını tercih eder. Ancak bu konuda sözleşmenin özel şartları ve idarenin takdir yetkisi dikkate alınmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin, proje değişikliği sonucu iş artış oranının %20 sınırını aşması nedeniyle ihaleyi iptal etmesi mevzuata uygun mudur?
Cevap: İdarenin, proje değişikliği sonucu iş artışının %20 sınırını aşması nedeniyle ihaleyi iptal etmesi mevzuata uygundur. Bu iş artışı oranı birim fiyat sözleşmelerinde yasal sınır olarak belirlenmiştir ve somut olarak iptal gerekçesi ortaya konmuştur. Kurul da iptal kararının idarenin takdir yetkisi dahilinde olduğunu teyit etmiştir.
Soru: İhalede yapılan iş artışı %40 civarında gerçekleşmiş ve yaklaşık 30 milyon TL artış olmuştur. Bu durum idarenin iptal kararını nasıl etkiler?
Cevap: İş artışının %40 gibi %20 sınırının iki katından fazla olması ve maddi tutarın yaklaşık 30 milyon TL seviyelerine ulaşması, idarenin iptal kararını haklı kılmıştır. Bu ölçüde aşırı iş artışı, mevzuatta belirlenen sınırların aşılması sebebiyle iptal gerekçesi olarak kabul edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedildiğine dair iddiası, iptal kararının hukuki değerlendirmesini nasıl etkiler?
Cevap: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının reddi iddiası iptal kararının dayanağını değiştirmemiştir. İptal, proje değişikliği ve iş artış oranının aşılması gerekçesine dayanmakta olup, bu iddia nedeniyle iptal kararında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.
Soru: İhalenin iptali idarenin takdir yetkisi kapsamında sayılmıştır. Bu durumda şikâyet başvurusunun reddedilmesi nasıl gerekçelendirilmiştir?
Cevap: İhalenin iptali, idarenin takdir yetkisinde olması ve iptal gerekçesinin mevzuata uygun somut dayanaklara sahip olması nedeniyle şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Kurul, idarenin iptal kararında mevzuata aykırılık görmediği için kararın kaldırılması talebini kabul etmemiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen olayda uyuşmazlık, bir kamu ihalesinde proje değişikliği nedeniyle ortaya çıkan iş artışının %20 oranını aşması sonucu idarenin almış olduğu iptal kararının mevzuata uygun olup olmadığı hususunda şekillenmiştir. Başvuru sahibi ihalenin iptali kararına itiraz etmiş, bu kararın mevzuata aykırılık taşıdığını ileri sürerek iptal işleminin ortadan kaldırılmasını talep etmiştir. Ancak değerlendirme sürecinde ihalenin iptal gerekçesinin proje değişikliğine bağlı iş artışına dayandığı, bu durumun aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinden bağımsız ele alındığı görülmektedir.
Somut olayda, ihale kapsamında belirlenen yaklaşık maliyetin 48 milyon TL dolaylarında olduğu, işin ise birim fiyat teklif alınarak yapılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Mersin Valiliği tarafından talep edilen projedeki değişiklik, köprülü kavşak ve varyant kesimi gibi unsurları içermekte ve söz konusu değişiklik sonucu iş kalemlerinde %40’ı aşan bir artış meydana gelmektedir. Yaklaşık 30 milyon TL tutarındaki bu artış, teknik ve mali kapsamı önemli ölçüde etkilemiştir. Bu çerçevede, birim fiyat esaslı işlerde iş artış oranının mevzuatta sınırlandırılmış olması, idarenin kararını belirleyen temel etken olmuştur.
İptal kararında esas alınan iş kalemlerindeki %40’ın üzerindeki artış oranı, sadece sayısal bir eşik aşımı olmaktan öte, işin teknik ve bütçesel çerçevesini kökten değiştiren bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Bu ölçekte bir artış, idarenin projeyi mevcut haliyle yürütemeyeceği gerekçesiyle yeniden değerlendirme yapmasını gerekli kılmıştır. Burada iptal gerekçesi somut biçimde ortaya konmuş; proje değişikliğinin mali yansıması ve iş miktarındaki kayda değer artış, işlemde belirleyici olmuştur.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, idarenin iptal kararının tek dayanağı olarak gösterilen proje değişikliğinin ve buna bağlı iş artış oranının mevzuata aykırılık taşımadığına kanaat getirilmiştir. Öğrenildiği üzere, birim fiyat sözleşmelerinde iş artışının %20’yi aşması durumunda mevcut sözleşmenin kapsamını aşan yeni işler ortaya çıkmakta ve bu durum, sözleşmenin uygulanabilirliğini teknik ve hukuki açıdan sorgulanabilir hale getirmektedir. Dolayısıyla Kurul, iptal işlemini idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirmiş ve somut gerekçeler ışığında bu yetkinin kamu ihale mevzuatı ile uyumlu şekilde kullanıldığını ifade etmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin diğer başvuru iddialarına girmeksizin, ihale iptalinin esas gerekçesinin proje değişikliği ve bunun doğurduğu iş artış oranı olduğunu tespit etmiştir. Bu kapsamda, iptal kararının şekli ya da dayandığı nedenler bakımından herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığını belirterek başvuruyu reddetmiştir. Böylece olayda idarenin takdir yetkisinin sınırları içinde kaldığı ve alınan kararın hukuken geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.