KÜNYE
- Toplantı No: 2022/053
- Gündem No: 12
- Karar Tarihi: 16.11.2022
- Karar No: 2022/UY.I-1397
- Başvuru Sahibi: Eksen Group Taahhüt ve Eğitim Danışmanlık Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Çerkezköy Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2022/894563
- İhale Adı: Atatürk-Öztrak Caddesi Kentsel Tasarım Peyzaj Yapım İşi
Özet
İhale konusu işin yapım işi niteliğinde olması ve sözleşme feshi şartlarının mevzuata uygunluğu nedeniyle itirazen şikayet başvurusunun reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, sözleşme tasarısındaki fesih şartlarının eksik olduğunu, ihalenin mal, hizmet ve yapım işlerinin ayrı ayrı ihale edilmesi gerekirken birleştirildiğini, iş sağlığı ve güvenliği düzenlemelerinin mevzuata aykırı olduğunu, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapıldığını ve konsorsiyum teklifine izin verilmemesinin Kanuna aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin yarısından fazlasının inşaat işlerinden oluştuğu, işin yapım işi niteliğinde olduğu, sözleşme tasarısındaki gecikme cezası ve fesih hükümlerinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki tip sözleşme hükümleri ile uyumlu olduğu, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin yüklenici sorumluluğunda olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı, ayrıca şikayet başvurularının süresinde yapılmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu işin yapım işi olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda en çok hangi kriterler dikkate alınır?
Cevap: İhale konusu işin yapım işi olup olmadığına karar verilirken, işin yaklaşık maliyetinin hangi iş kalemlerine ait olduğu önem taşır. Yaklaşık maliyetin yarısından fazlası inşaat, montaj veya yapım işlerinden oluşuyorsa, iş genellikle yapım işi olarak kabul edilir. Bu durumda, mal veya hizmet alımı hükümleri değil, yapım işleri hükümleri uygulanır. Ancak farklı iş tiplerinin bir arada olduğu ihalelerde, işin esas mahiyeti ve ağırlıklı içeriği her somut olayda değerlendirilmelidir.
Soru: Sözleşme tasarısındaki fesih ve gecikme cezası hükümlerinin mevzuata uygunluğu hangi kriterlere göre incelenir?
Cevap: Sözleşme tasarılarında fesih ve gecikme cezası hükümleri, ihale mevzuatına ve uygulamadaki tip sözleşme hükümlerine uygun olmalıdır. Özellikle Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki tip sözleşmeye uyum aranır. Düzenlemelerin somut yaptırımlarının ihale mevzuatının genel ilkeleri ile bağdaşması, tarafların hak ve yükümlülüklerini makul sınırlar içinde düzenlemesi gerekir. Eksik ya da mevzuata aykırı hususlar varsa bu itiraz konusu olabilir; ancak uyumlu hükümler nedeniyle itirazların reddi mümkündür.
Soru: İhale konusu işte iş sağlığı ve güvenliği düzenlemelerinin yükleniciye ait olduğu hangi durumlarda genel olarak kabul edilir?
Cevap: Yapım işleri ihalelerinde iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri genellikle yüklenicinin sorumluluğundadır. Mevzuatta, işyeri ve çalışma ortamının güvenliğini sağlamak yüklenicinin yükümlülükleri arasında sayılır. İdarenin, sözleşme tasarısında veya ihale dokümanında bu yükümlülükleri düzenlemesi yeterlidir. İş güvenliği ile ilgili iddialarda, sözleşme ve mevzuat uyumu ile yüklenici sorumluluğu esas alınır. Bu kapsamda, sözleşmede bu hususlar varsa, iş sağlığı ve güvenliği gerekçesiyle itirazların kabul edilmesi sınırlıdır.
Soru: Bir ihalede konsorsiyum tekliflerine izin verilmemesi hangi durumlarda mevzuata uygun sayılabilir?
Cevap: Konsorsiyum tekliflerine izin verilmemesi, Kanunda aksi belirtilmediği veya özel bir düzenleme olmadığı durumlarda mümkündür. İhale dokümanında açıkça konsorsiyum tekliflerine yer verilmemişse veya söz konusu iş türü açısından Kanun kapsamında konsorsiyumların kabulü zorunlu değilse, bu uygulama genel olarak mevzuata uygundur. Ancak Kanunda konsorsiyuma izin verilmesi zorunlu ise veya işin kapsamı bunu gerektiriyorsa, reddetme doğru olmayabilir. Uygulamada tereddüt oluşan hallerde, Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri ile idari uygulamalar karşılaştırılmalıdır.
Soru: İtirazen şikayet başvurularının süresinde yapılmaması ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: İtirazen şikayet süresi, başvurunun yapılabileceği kesin süreler içermektedir ve bu süreler kaçırıldığında başvuru kabul edilmez. Sürenin geçirilmesi nedeniyle itirazen şikayetin reddi, başvurunun esasına girilmemesi anlamına gelir. Bu nedenle, hak kaybı yaşamamak için başvuru sahipleri sürelere özellikle dikkat etmelidir. Kamu idareleri ve idari yargı da süreye riayet edilmediğinde başvuruları işleme almamakta ve süre dışı itirazları reddetmektedir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin itiraz ettiği ihale konusu işin mal, hizmet ve yapım işlerinin ayrı ayrı ihale edilmesi gerektiği iddiası neden kabul edilmedi?
Cevap: İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin yarısından fazlası inşaat işlerinden oluştuğu için işin yapım işi niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle işlerin ayrı ayrı ihale edilmesi zorunluluğu bulunmamaktadır ve başvuru sahibinin bu iddiası reddedilmiştir.
Soru: Sözleşme tasarısındaki fesih ve gecikme cezası hükümlerinin mevzuata uygunluğu nasıl değerlendirildi?
Cevap: Sözleşme tasarısındaki fesih şartları ile gecikme cezaları, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekindeki tip sözleşme hükümleri ile uyumlu bulunmuş, bu nedenle başvuru sahibinin söz konusu düzenlemelerin eksik veya mevzuata aykırı olduğu iddiası kabul edilmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iş sağlığı ve güvenliği düzenlemelerinin mevzuata aykırı olduğu yönündeki iddiası neden reddedildi?
Cevap: İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin yüklenicinin sorumluluğunda olduğu belirlenmiş olup, bu konuda mevzuata aykırılık tespit edilmemiştir. Bu nedenle ilgili iddia dikkate alınmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yapıldığı iddiası ne şekilde değerlendirildi?
Cevap: İhale konusu iş, ağırlıklı olarak yapım işi sayıldığı için personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilemez. Bu nedenle başvuru sahibinin bu iddiası kabul edilmemiştir.
Detaylı Analiz
İtiraza konu olan uyuşmazlık, ihale konusu işin niteliğiyle bu iş kapsamında hazırlanan sözleşme tasarısındaki bazı hükümlerin mevzuata uygun olup olmadığı noktasında yoğunlaşmıştır. Başvuru sahibi, ihale kapsamında mal, hizmet ve yapım işlerinin birlikte ihale edildiğini, oysa bu unsurların ayrı ayrı ihale edilmesi gerektiğini iddia etmiş; buna ek olarak sözleşmede yer alan fesih ve gecikme cezalarına ilişkin düzenlemelerin eksik veya yetersiz olduğunu ileri sürmüştür. Ayrıca iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin mevzuata aykırı şekilde düzenlendiğini, işin aslında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğunu ve konsorsiyum tekliflerine izin verilmemesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek şikâyet başvurusunda bulunmuştur.
İhale süreci içerisinde özellikle işin niteliğine ilişkin iddialar öne çıkmıştır. Somut olayda, ihalenin yaklaşık maliyet kalemlerinin büyük bölümünün yapım işlerinden oluştuğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, işin esasen yapım işi olduğuna dair belirleyici unsur olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla, farklı faaliyet alanları barındırdığı iddia edilen işin mal ve hizmet bölümlerinden çok daha fazlasının inşaata dayalı olduğu görülmüş ve ayrı ayrı ihale yapılması zorunluluğu aranmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, birden fazla iş türü içeriyor gibi görünen ihalenin ilgili mevzuat uyarınca tek bütün halinde yapım işi olarak ihale edilmesi mümkün sayılmıştır.
Uyuşmazlığın bir diğer yönü, teklif dokümanında yer verilen sözleşme hükümlerine ilişkindir. Başvuru sahibi, sözleşmede öngörülen fesih ve gecikme cezası hükümlerinin yetersiz olduğunu ileri sürmüştür. Ancak yapılan değerlendirmede, bu hükümlerin yapım işi ihaleleri için öngörülen tip sözleşme düzenlemeleriyle uyumlu olduğu görülmüş ve herhangi bir eksiklik veya aykırılık tespit edilmemiştir. Esaslı unsur itibarıyla bu tür düzenlemelerin, taraflar arasında uyum ve sorumluluk dengesini koruyacak şekilde mevzuata uygun hazırlandığı anlaşılmıştır. Bu nedenle, sözleşmeye yönelik söz konusu itirazlar yerinde bulunmamıştır.
Pilot ortak ya da konsorsiyum bağlamında başvuru sahibinin dile getirdiği diğer iddialar da değerlendirilmiştir. Bu aşamada, işin niteliğinin yapım işi olması nedeniyle personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı bulunmadığı, dolayısıyla işin kapsamının yüklenicinin teknik yeterliliğiyle üstlenilmesi gereken faaliyetlerden oluştuğu ifade edilmiştir. Konsorsiyum tekliflerine izin verilmemesi ise ihale dokümanında açık bir biçimde belirlenmiş ve bu tercihin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir. Öte yandan, başvuru sahibinin ileri sürdüğü bazı hususların da süresinde yapılmayan başvurular kapsamında olduğu tespit edildiğinden, esas yönünden incelenmemiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, ihale konusu işin ağırlıklı biçimde yapım işi olduğunu, sözleşme tasarısında yer verilen fesih ve ceza düzenlemelerinin yürürlükteki tip sözleşmelere uygun biçimde belirlendiğini ve diğer itirazların hem esas hem de şekil yönünden yerinde olmadığını değerlendirerek başvurunun reddine karar vermiştir. Böylece, ilk bakışta farklı iş türlerini içeren ihale, ağırlıklı mahiyeti esas alınarak yapım işi kapsamında değerlendirilmiş, sözleşme hükümleriyle birlikte ihale dokümanında belirlenen genel esasların yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.