KÜNYE
- Toplantı No: 2018/039
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 11.07.2018
- Karar No: 2018/UY.IV-1309
- Başvuru Sahibi: Erdal Pamukçi - Baver Sosyal Hizmetler Temizlik Gıda İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Batman Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2018/256115
- İhale Adı: Av Sedat Özevin ve Sevgi Cad, Ömer Muhtar, İnsan Hakları, Mahatma Gandhi, Kıbrıs Şehitleri Bulvarları ve 1611 No’lu Sokakta Kavşak, Refüj, Kaldırım ve Çevre Düzenleme Yapım İşi
Özet
İhalenin iptaline ilişkin kararın itirazen şikayet üzerine alınmaması nedeniyle başvurunun görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin iptal edilmesinin rekabet koşullarının oluşmaması gerekçesine dayanılarak keyfi olduğunu ve ihalede rekabetin sağlandığını iddia ederek iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale sürecinde 5 teklif verilmiş, ancak 4 teklif değerlendirme dışı bırakılmış ve ihalenin tek geçerli teklifle sonuçlandığı; iptal kararının ise 4734 sayılı Kanun’un 56’ncı maddesi kapsamında sadece itirazen şikayet üzerine alınabileceği, başvuru sahibinin iptal kararına karşı itirazen şikayet yoluna başvurmadığı tespit edilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, iptal kararının itirazen şikayet üzerine alınmadığını ve iptal işleminden önce Kuruma şikayet başvurusu yapılmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale iptal kararına karşı hangi yollara başvurulabilir ve bu karar doğrudan itirazen şikayet dışında Kuruma taşınabilir mi?
Cevap: Genel uygulamada, ihale yetkilisinin iptal kararı, yalnızca itirazen şikayet yolu ile Kuruma taşınabilir. İptal kararına karşı doğrudan şikayet veya başka başvuru yolları genellikle kabul edilmez. İptal kararı öncelikle idari merciler nezdinde itirazen şikayet mekanizmasıyla sorgulanmalı; bu mekanizma işletilmeden doğrudan Kuruma başvuru yapılması halinde başvuru, görev yönünden reddedilir.
Soru: İptal edilen ihalede çok sayıda teklif olmasına rağmen birçoğu değerlendirme dışı bırakılıp yalnızca tek teklif geçerli sayıldığında iptal kararı alınması hakkında ne tür değerlendirmeler yapılabilir?
Cevap: Teklif sayısı yeterli görünse bile önemli olan, geçerli ve rekabet ortamını gerçekten yansıtan teklif sayısıdır. İhale mevzuatı uygulamasında, teklifler değerlendirildikten sonra tek geçerli teklif kalması halinde, rekabet ortamının sağlanmadığı ve ihalenin iptalini gerektirebilecek bir durum ortaya çıkabilir. Ancak iptal kararının usulü yönü, özellikle iptal kararının itirazen şikayet üzerine alınması zorunluluğu göz önünde bulundurulmalıdır.
Soru: İptal kararına karşı Kuruma itirazen şikayet yapılmadan doğrudan şikayet veya dava yoluna başvurulursa başvuru nasıl sonuçlanır?
Cevap: İptal kararlarının itirazen şikayet yoluyla çözümlenmesi esastır. Bu aşama atlanarak doğrudan Kuruma şikayet ya da dava yoluna gidilmesi halinde, ilgili organlar başvuruyu görev yönünden reddeder veya söz konusu şikayeti incelemez. Mevzuat ve uygulama kararları, aşamalı usulün yok sayılmasının işlem geçerliliği açısından önemi bulunduğunu göstermektedir.
Soru: İdarenin iptal kararından önce Kuruma şikayet başvurusunun bulunmaması iptal kararının hukuki denetimini nasıl etkiler?
Cevap: İdare tarafından iptal kararı alınmadan önce Kuruma itirazen şikayet başvurusunun bulunmaması, iptal kararına karşı Kuruma yapılabilecek başvurunun usulden eksikli olmasına yol açar. Bu durum, iptal kararının esasına girilmeden talebin görev yönünden reddedilmesini beraberinde getirir. İptal kararının hukuki denetiminin yapılabilmesi için öncelikle itirazen şikayet mekanizmasının işletilmesi gereklidir.
Soru: İhale iptal kararı reddedilirken tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması sorunu dolayısıyla verilen kararlar hangi ölçütlere göre şekillenir?
Cevap: Tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması durumunda iptal kararı alınması karmaşık bir süreçtir ve bu tekliflerin hukuka uygun şekilde değerlendirilip değerlendirilmediği önem taşır. Ancak iptal kararlarının denetimi, öncelikle kararın usulüne uygun olarak itirazen şikayet üzerine alınmasına bağlıdır. Bu nedenle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması dolayısıyla iptal kararı üzerine itirazen şikayet yapılmamışsa, bu husus değerlendirilmeden başvuru reddedilebilir. Usule uygunluk sağlandıktan sonra somut tekliflerle ilgili aksamalar incelenebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale yetkilisinin iptal kararı sadece itirazen şikayet üzerine alınabilecekken, bu karar itirazen şikayet olmaksızın Kuruma taşınabilir mi?
Cevap: Bu vakada Kurul, iptal kararının yalnızca itirazen şikayet üzerine incelenebileceğini, itirazen şikayet olmadan doğrudan başvurulamayacağını net şekilde ortaya koymuştur. Dolayısıyla, iptal kararı itirazen şikayet yoluna başvurulmadan Kuruma götürülemez.
Soru: İptal edilen ihalede rekabet ortamının sağlanıp sağlanmadığının tespiti, Kurul’un görev alanına girer mi?
Cevap: Kurul, bu vakada iptal kararının itirazen şikayet üzerine incelenebileceğini belirtmiş; ancak başvuru sahibi iptal kararına itirazen şikayet yoluyla başvurmadığından, rekabet ortamına ilişkin değerlendirmeye geçilmemiştir. Bu nedenle rekabetin sağlanıp sağlanmadığı hususu görev yönünden reddetme kararı nedeniyle esasen incelenmemiştir.
Soru: İptal kararının alınmasından önce Kuruma başvuruda bulunulmadığı iddiası başvurunun akıbetini nasıl etkiler?
Cevap: İdarenin iptal kararından önce Kuruma şikayet başvurusu yapılmadığı tespiti, iptal kararının iptaline ilişkin itirazen şikayet yoluna başvuru yapılmadığını gösterir. Bu durum, Kurul’un görev yetkisinin doğmaması nedeniyle başvurunun görev yönünden reddine sebep olur.
Soru: İhale sürecinde tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ve tek teklif kalması iptal kararı için geçerli bir gerekçe olarak değerlendirilebilir mi?
Cevap: Bu vakada Kurul, ihaleye 5 teklif geldiğini, ancak 4 teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucu ihalenin tek geçerli teklif ile sonuçlandığını saptamıştır. Buna rağmen, iptal kararının sadece itirazen şikayet üzerine incelenebileceğini belirtip, iptal kararına itirazen şikayet yoluyla başvuru yapılmadığı gerekçesiyle başvuruyu görev yönünden reddetmiş, bu nedenle teklif değerlendirme hususuna esaslı bir yorum getirmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, ihale yetkilisince alınan iptal kararının, dayanağında ihalede rekabet ortamı oluşmaması gerekçesinin bulunmasına karşın, bu iptal kararına karşı doğrudan Kuruma başvuruda bulunulması ve itirazen şikayet sürecinin işletilmemesi nedeniyle ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, ihaleye birden fazla teklif verilmesine karşın ihalenin iptal edilmesini keyfi bir işlem olarak nitelendirmiş, bu bağlamda rekabetin sağlandığını ileri sürerek iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Ancak Kuruma yapılan başvurunun, iptal kararının ardından ve doğrudan gerçekleştirilmesi başvurunun hukuki değerlendirmeye uygunluğunu tartışmalı hale getirmiştir.
İhale sürecinde toplam beş teklif verildiği, ancak bunlardan yalnızca biri geçerli kabul edildiğinden, ihale tek geçerli teklifle sonuçlanmıştır. Bu durum idare tarafından rekabetin sağlanamadığı yönünde yorumlanmış ve ihale yetkilisince iptal kararı alınmasına gerekçe yapılmıştır. Bununla birlikte, hangi tekliflerin ne şekilde değerlendirme dışı bırakıldığı ya da geçerli teklifin rekabet açısından yeterlilik taşıyıp taşımadığı hususları, Kurul tarafından değerlendirilememiştir. Zira başvurunun incelenmesi, usuli gerekçelerle durdurulmuş ve esasa geçilmemiştir.
Rekabet koşullarına ilişkin yapılan bu değerlendirme, başvurunun içeriğinden bağımsız olarak, yalnızca usul yönünden Kurul’un görev alanına girip girmemesi ekseninde ele alınmıştır. Haklılık ya da yerindelik tartışması yapılmaksızın, başvurunun itirazen şikayet süreci işletilmeden Kuruma taşındığı sabit görüldüğü için, rekabetin hukuki boyutta sağlanıp sağlanmadığı hususuna girilmemiştir. Bu da, Kurul’un esas yönünden inceleme yapabilmesi için uygun prosedürün takip edilmesini zorunlu gördüğünü ortaya koymaktadır.
Kurul, iptal kararının yalnızca 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddesi kapsamında itirazen şikayet üzerine alınabileceğini, oysa mevcut başvurunun bu usul işletilmeden doğrudan gerçekleştirildiğini tespit etmiş ve bu nedenle iddiaların esasına geçmeden görev yönünden reddine karar vermiştir. Böylece, ihale yetkilisince alınan iptal kararının içeriğine veya gerekçesine ilişkin herhangi bir geçerlilik değerlendirmesi yapılmamış; yalnızca başvuru yolunun doğru kullanılmaması dikkate alınarak talep sonuçlandırılmıştır.
Sonuç olarak, Kurul, iptal kararının denetiminin ancak itirazen şikayet mekanizması işletilerek sağlanabileceğini açıkça ortaya koymuş; bu usul yerine getirilmediği için somut başvuruyu görev yönünden reddetmiştir. Bu yaklaşım, ihale hukukunda usul kurallarının denetimin ön koşulu olduğunu ve esas kararlar üzerinde değerlendirme yapılabilmesi için başvuruların belirlenen süreçlere uygun şekilde oluşturulması gerektiğini göstermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.