KÜNYE
- Toplantı No: 2024/032
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 14.08.2024
- Karar No: 2024/UY.I-1001
- Başvuru Sahibi: Bilge Can İnş. Nak. Tem. Taah. İş. Gıd. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
- İKN: 2024/710245
- İhale Adı: İSKİ Tesis ve Arazilerinde Çevre Düzenleme Bakım, Onarım ve Peyzaj Projelendirme İşi 2
Özet
İhale konusu işin yapım işi olarak değerlendirilmesi nedeniyle itirazen şikâyetin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale konusu iş kalemlerinin 696 sayılı KHK ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine aykırı olarak personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı şeklinde düzenlendiğini, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında iş kalemlerinin yapım işi kapsamında olduğu, 138 kalem inşaat, 204 kalem sıhhi tesisat, 151 kalem elektrik ve 403 kalem peyzaj işinden oluştuğu, toplam yaklaşık maliyetin 249.352.482,20 TL olduğu ve peyzaj işlerinin yaklaşık 171.529.934,60 TL tutarında olduğu tespit edilmiştir. İhale konusu işin kesin proje ve teknik şartnameye dayalı, yapım müteahhidinin deneyimini gerektiren, malzeme, makine ve ekipman kullanımını içeren, fen ve sanat kurallarına uygun eser meydana getiren yapım işi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, iş kalemleri arasında doğal bir bağlantı bulunduğu ve işin süresinin 780 gün olduğu dikkate alınmıştır. Bu nedenle, işin mahalli idarelerin bütçesinden yapılan süreklilik arz eden park bahçe bakım onarım işi kapsamında olmadığı ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.1.3 maddesi kapsamında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet mi yoksa yapım işi mi olduğu nasıl belirlenir?
Cevap: İhale konusu işin türü, iş kalemlerinin niteliği, işin teknik şartname ve kesin projeye dayalı olup olmadığı, malzeme, makine ve ekipman kullanımı gerektirip gerektirmediği gibi somut kriterlerle belirlenir. Yapım işinde, fen ve sanat kurallarına uygun eser meydana getirilmesi, iş kalemleri arasında doğal bağlantı bulunması ve iş süresinin uzun olması (örneğin bir yılı aşan süreler) yapım işi olduğuna işaret eder. Personel çalıştırmaya dayalı hizmetlerde ise iş, süreklilik arz eden, teknik ve proje gereksinimlerinden çok emek yoğunluklu ve personel temelli işlerdir. Bu farklılaştırmada belgelerdeki somut veriler ve işin mahiyetine dair açıklamalar esas alınır.
Soru: Teknik şartname ve kesin projenin varlığı ihale konusu işin türünü belirlemede neden önemli bir göstergedir?
Cevap: Teknik şartname ve kesin proje, işin kesin ve ölçülebilir standartlara göre yapılacağını, olgunlaştırılmış bir yapım sürecinin bulunduğunu gösterir. Bu durum, işin yalnızca personel çalıştırmak suretiyle yerine getirilen süreklilik arz eden bir hizmet olmadığını, fen ve sanat kurallarına uygun, işin saha ve teknik gereksinimlerine uygun eser ortaya koyan bir yapım işi olduğunu kanıtlar. Bu husus, işin değerlendirilmesinde ihale mevzuatı açısından kritik bir kriterdir.
Soru: İhale konusu iş kalemlerinin çok sayıda ve farklı uzmanlık alanlarından oluşması işin yapım işi olarak değerlendirilmesinde nasıl etki yapar?
Cevap: İş kalemlerinin çeşitli disiplinlerden (örneğin inşaat, sıhhi tesisat, elektrik, peyzaj gibi) oluşması, işin teknik karmaşıklığını ve çok yönlülüğünü gösterir. Bu durum, sadece personel temelli hizmetlerden farklı olarak işin koordinasyon, deneyim ve teknik altyapı gerektiren bir yapım işi olduğunu ortaya koyar. Çok disiplinli kalemlerin birbirleriyle doğal bağlantı içinde uzun süreli ve kapsamlı bir iş süreci oluşturması, yapım işi kapsamında değerlendirilmesini destekler.
Soru: Süreklilik arz eden park bahçe bakım ve onarım işleriyle yapım işinin ihale mevzuatı açısından ayrımı hangi kriterlere göre yapılır?
Cevap: Süreklilik arz eden park-bahçe bakım ve onarım işleri, genellikle malzeme ve makine kullanımından çok personel çalıştırmaya dayanan hizmetlerdir ve bu kapsamda süreklilik ve personel yoğunluğu ön plandadır. Yapım işleri ise teknik projeye uygun kesin eser ortaya koymayı, malzeme ve makine kullanımını, iş kalemlerinin doğal bağlantısını ve uzun vadeli iş süresini esas alır. İdare, işin süresi, kalemlerin yapısı ve iş kapsamını dikkate alarak bu ayrımı yapar ve sadece personel çalıştırmaya dayanan işler hizmet alımı kapsamında değerlendirilir.
Soru: İhale konusu işin uzun süreli ve çok kalemli yapısı, ihalenin hukuki değerlendirmesinde nasıl önemli bir rol oynar?
Cevap: İhalenin uzun süreli (örneğin 780 gün) ve çok kalemli olması, işin sadece bir hizmet satın alımı değil, yapım işine özgü kompleks bir süreç olduğunu gösterir. Böylece işin hukuki statüsü değiştirilir; maliyeti ve iş kapsamı göz önüne alınarak personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı değil, yapım işi olarak değerlendirilir. Bu değerlendirme, ihalenin yürütülmesi sırasında mevzuata uygunluk, tekliflerin değerlendirilmesi ve itiraz başvurularının incelenmesinde kritik öneme sahiptir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu iş kalemlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı yerine yapım işi olarak değerlendirilmesinin somut dayanakları nelerdir?
Cevap: İhale dokümanlarında yaklaşık 138 inşaat, 204 sıhhi tesisat, 151 elektrik ve 403 peyzaj iş kalemi yer almakta olup, işlerin teknik şartnameye ve kesin projeye dayalı yapım işi niteliklerini taşıdığı tespit edilmiştir. İşin malzeme, makine ve ekipman kullanımını içermesi ile yapım müteahhidinin deneyimini gerektirmesi, iş kalemleri arasında doğal bir bağlantının bulunması ve iş süresinin 780 gün olması somut dayanaklardır. Bu nedenlerle iş, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak değil, fen ve sanat kurallarına uygun eser meydana getiren yapım işi olarak kabul edilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olduğu iddiası neden kabul görmemiştir?
Cevap: Başvuru sahibince ileri sürülen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olduğu iddiası, işin teknik şartname, kesin proje ve yapım deneyimi gerektirmesi gerçeği karşısında dayanağını yitirmiştir. Ayrıca iş kalemlerinin süreklilik arz eden park bahçe bakım onarım hizmetleri kapsamında olmadığı, yapım işine özgü özellikler taşıdığı ve işin sınırları içinde malzeme ile makine kullanımının zorunlu olması, hizmet alımı kapsamında değerlendirilmesini hukuken engellemiştir. Bu yüzden itirazen şikâyet reddedilmiştir.
Soru: İhalenin yaklaşık maliyeti ve iş kalemlerinin dağılımı ihale türünün tespitinde nasıl etkili olmuştur?
Cevap: İhalenin toplam yaklaşık maliyeti 249.352.482,20 TL ve bunun içine 171.529.934,60 TL tutarında peyzaj işlerinin de dâhil olması, işlerin sadece personel hizmetine dayalı olmaktan çok kapsamlı yapım ve inşaat işlerinden oluştuğunu göstermiştir. İş kalemlerinin mali yapısı ve çeşitliliği, işin fen ve sanat kurallarına uygun eser yaratılması amacıyla yapım işi kapsamına girdiğinin belirlenmesinde etkili olmuştur.
Soru: İhalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olmadığı yönünde karar verilmesinde hizmet yapım işi ayrımında işin süresi ne kadar önem taşımıştır?
Cevap: İşin süresinin 780 gün olması, işin süreklilik arz eden basit bakım-onarım hizmeti değil, geniş çaplı, çok sayıda disiplinin ve kalemin doğal bağlantısı içinde yapım işi olduğunun göstergesi olarak alınmıştır. Kısa süreli ve devam eden personel çalıştırmaya dayalı hizmetten farklı olarak, uzun süreli ve çok kapsamlı iş yapımı sürecinin uzunluğu, kararın verilmesinde somut kriterlerden biri olmuştur.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusu, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olduğu iddiası üzerine şekillenmiştir. Bu kapsamda ihalenin esasen 696 sayılı KHK ve ilgili tebliğ hükümlerine aykırı biçimde düzenlendiği, bu nedenle iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Uyuşmazlık, doğrudan ihale konusu işin niteliğine, yani personel temelli hizmet işi mi yoksa yapım işi mi olduğu sorusuna odaklanmaktadır. İtirazın esası, işin mahiyetine ilişkin bu belirlemenin yanlış yapıldığı savına dayanmaktadır.
İhale sürecinde yapılan teknik incelemede, yaklaşık 138 kalem inşaat, 204 kalem sıhhi tesisat, 151 kalem elektrik ve 403 kalem peyzaj işinden oluşan iş kalemleri tespit edilmiştir. Söz konusu kalemlere ilişkin teknik şartname ve kesin projenin varlığı, işin salt personel temelli olmadığını; aksine, malzeme, makine ve ekipman temelli uygulamaları gerektirdiğini göstermektedir. Bu çerçevede işin ifasının yalnızca işgücü kullanımına dayanmadığı, teknik beceriye, donanıma ve fen kurallarına uygun uygulamalara ihtiyaç duyduğu sonucuna varılmıştır. Gerekli olan teknik yeterliliğin hizmet alımlarında beklenen standardın ötesinde olduğu, işin kapsamı bakımından kalifiye yapım müteahhidinin deneyimini gerektirdiği değerlendirilmiştir.
İşin niteliğinin belirlenmesinde "esaslı unsur"un ne olduğu önemli bir yer tutmuştur. Kurul değerlendirmesinde işin ağırlıklı kısmının yapılacak imalatlara dayandığı, bunun da esaslı unsuru malzeme ve ekipman temelli yapım faaliyetlerinin oluşturduğu yönünde olmuştur. İş kalemleri arasındaki doğal bağlantı, farklı mühendislik disiplinlerinin bir arada çalışmasını gerektiren yapı, işin fen ve sanat kurallarına uygun bir şekilde yürütülmesini zorunlu kılmıştır. Bu da, işin salt işçilik girdisine değil, teknik uygulamalara ve fiziki üretime dayandığını ortaya koymuştur.
İhalenin bu şekilde yapılandırılmış olması, yüklenicinin iş deneyimini taşıyan bir yapım müteahhidi olmasını zorunlu hale getirmiştir. Özellikle pilot ortak konumundaki isteklinin iş deneyimi, bu kapsamda değerlendirilecek önemli bir husus olabilirdi; ancak başvuru konusuna ilişkin değerlendirme, tarafların teklif yeterliliklerinden çok işin türüne yönelmiş durumda olduğundan, değerlendirme ağırlığını işin yapısı üzerine kurmuştur. Kurulun eldeki somut veri ve belgeleri dikkate alarak yaptığı niteliksel ayrım, bu hususta öne çıkmıştır.
Sonuca gelindiğinde, Kurul, işin park bahçe bakım-onarım gibi süreklilik arz eden bir hizmetten farklı olarak, proje, malzeme ve ekipman içeren bir yapım işi olduğunu belirlemiştir. Bu değerlendirme, işin uzun süresi, yüksek maliyeti, çok disiplinli ve birbirine bağlı iş kalemlerinden oluşması gibi unsurların bütüncül yorumuyla yapılmıştır. Bu bağlamda başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiş; ihale sürecinin mevcut haliyle kamu ihale mevzuatına aykırı olmadığı sonucuna varılarak itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.