KÜNYE
- Toplantı No: 2020/026
- Gündem No: 9
- Karar Tarihi: 10.06.2020
- Karar No: 2020/UY.IV-1008
- Başvuru Sahibi: Hayat Organizasyon ve Danışmanlık Sanayi Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Doğubayazıt Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2020/227983
- İhale Adı: Doğubayazıt Belediyesi 2020 Yılı Asfalt Kaplama, Asfalt Yama, Beton Alımı ve Beton Parke Bordür Döşenmesi Yapım İşi
Özet
Başvurunun süresinde yapılmaması ve başvuru bedelinin yatırılmaması nedeniyle reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale ilanında taş ocağı sahibinden noter onaylı kira sözleşmesi istenmesinin rekabeti engellediği ve yasak fiil olduğu ile kısmi teklif verilmemesinin katılımı engellediği iddialarını ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Başvuru sahibinin şikayet konusu işlemi 08.05.2020 tarihli ihale ilanında fark etmesi gerektiği, bu tarihten itibaren 10 gün içinde yani 18.05.2020 tarihine kadar idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, başvurunun 21.05.2020 tarihinde yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca itirazen şikayette bulunmak için zorunlu olan başvuru bedelinin Kurum hesaplarına yatırılmadığı belirlenmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale ilanında yer alan veya şartnamede öngörülen başvuru süresi hangi durumlarda kesintiye uğrar ve bu süre nasıl işler?
Cevap: İhale ilanı veya şartnamede belirtilen başvuru süresi, ilanın veya şartnamenin ilgililere ulaşmasıyla işlemeye başlar ve bu süre sonunda yapılmayan şikayetler veya başvurular süresinde sayılmaz. Sürenin kesilmesi genellikle mevzuatta öngörülmez; ancak idarenin ilanda veya şartnamede değişiklik yapması durumunda, yeni düzenlemenin duyurulmasından itibaren süre yeniden işlemeye başlayabilir. Öte yandan, başvuru veya şikayet süreleri kesin olup sonradan ek süre verilmesi veya sürelerde esneme olması olağan değildir.
Soru: İtirazen şikayet başvurularında başvuru bedelinin yatırılması zorunluluğunun amacı ve bu bedel yatırılmadığında ortaya çıkan hukuki durum nedir?
Cevap: İtirazen şikayet işlemlerinde, başvuru bedeli idari işlemlerin gerektirdiği kaynakların karşılanması ve asılsız başvuruların önlenmesi amacıyla zorunludur. Başvuru bedelinin yatırılmaması, başvurunun şekli eksikliği sayılır ve bu eksiklik başvurunun kesin olarak reddine yol açabilir. Başvuru bedelinin yatırılması zorunluluğu, başvurunun usulüne uygunluğunun temel unsurlarındandır, bu nedenle bedel yatırılmadan yapılan başvurular değerlendirme dışı kalır.
Soru: İhale şartlarında yer alan ve başvuru sahipleri tarafından rekabeti engellediği iddia edilen düzenlemelere yönelik itirazların değerlendirilmesinde dikkat edilmesi gereken başvuru zamanı nedir?
Cevap: Rekabeti engellediği iddia edilen düzenlemeler, ihale ilanı veya dokümanlarında net bir şekilde yer alır ve ilgililerin bu düzenlemeleri öğrendiği anda, söz konusu ihale ilanının veya dokümanın yayınlandığı tarih esas alınarak mevzuatta öngörülen başvuru süresi başlar. İtirazen şikayetler ancak süresi içinde yapılırsa kabul edilir; gecikmiş başvurular doğrudan şekil yönünden reddedilir. Bu nedenle, rekabeti engellediği iddia edilen hususlar ilk duyurulduğu anda başvuru süresi işlemeye başlar.
Soru: İhale şikayet başvurularında hem sürenin geçtiği hem de başvuru bedelinin yatırılmadığı durumlarda bu eksikliklerin birlikte değerlendirilmesi nasıl sonuçlanır?
Cevap: İhale şikayetlerinde süre aşımı ve başvuru bedelinin yatırılmaması gibi birden fazla şekil şartının eksikliği durumunda, her iki eksiklik birlikte başvurunun usul yönünden reddi için yeterlidir. Bu tür durumlarda idare veya itirazen şikayet kurulu, başvuruyu incelemeden veya esas yönünden değerlendirmeye almadan şekil ve süre yönünden reddeder. Her iki eksiklik aynı anda var olduğunda, başvurunun geçersizliği netleşir ve bu nedenle başvurunun reddi zorunlu hale gelir.
Soru: İhale ilanındaki şartların yasaya aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikayetlere ilişkin değerlendirmede, usul yönünden yapılması gereken temel kontroller hangileridir?
Cevap: Bu tür şikayetlerde öncelikle başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı ve başvuru bedelinin yatırılıp yatırılmadığı kontrol edilir. Süre geçtikten sonra veya bedel yatırılmadan yapılan şikayetler şekil yönünden eksik kabul edilir ve usul hükümleri gereği reddedilir. Ancak bu koşullar sağlanmışsa, şikayetin yasaya uygunluk açısından esas değerlendirmesi yapılabilir. Yani usul kuralları, esasa geçmeden önce kesinlikle sağlanmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin ihale ilanında belirtilen taş ocağına ilişkin düzenlemenin rekabeti engellediği iddiasına yönelik şikayet ne zaman yapılmalıydı?
Cevap: Başvuru sahibi, ihale ilanının yayınlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde yani duyurudan 10 gün sonra sona eren sürede idareye şikayet başvurusunda bulunmalıydı. Somut vakada ihale ilanı 08.05.2020 tarihinde yapılmış olup başvuru süresi 18.05.2020 tarihinde sona ermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin şikayet başvurusunun süresinde yapılmaması durumunda ne olur?
Cevap: Başvuru sahibinin şikayet başvurusu öngörülen 10 günlük süre içerisinde yapılmadığında, bu başvuru süresinde bulunmadığı için şekil ve süre yönünden usul eksikliği nedeniyle reddedilir. Somut olayda başvuru 21.05.2020 tarihinde yapıldığı için süre aşılmıştır.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunda başvuru bedelinin yatırılmaması ne tür sonuç doğurur?
Cevap: İtirazen şikayet sürecinde başvuru bedelinin Kurum hesaplarına yatırılmaması halinde, başvuru şeklen eksik kabul edilir ve başvuru bedeli yatırılmadan yapılan işlemler olağan usullere uygunluk sağlamaz. Bu nedenle ilgili başvuru için şekil yönünden reddine karar verilir. Somut olayda başvuru bedelinin yatırılmadığı tespit edilmiştir.
Soru: Başvuru süresi geçirilmiş ve başvuru bedeli yatırılmamış halde yapılan şikayetlerin hukuki sonucu nedir?
Cevap: Her iki şartın gerçekleştirilmemesi durumunda, yani başvuru süresi geçirilmiş ve başvuru bedeli yatırılmamış ise başvuru şekil ve süre şartlarını sağlamamış sayılır ve bu nedenle ilgili şikayet başvurusu idarece veya Kurulca reddedilir. Somut vakada bu nedenle başvuru reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İlgili vakada, bir ihale ilanında yer verilen taş ocağına ilişkin teknik düzenlemelerin rekabeti engellediği gerekçesiyle yapılan şikayet başvurusu ele alınmıştır. Uyuşmazlığın temelini ise, başvuru sahibinin şikayetini ihale ilanında belirtilen düzenleme üzerinden yapmasına rağmen, öngörülen yasal sürede başvurmaması ve ayrıca başvuru bedelini Kurum hesabına yatırmaması oluşturmuştur. İddiaya göre, taş ocağına ilişkin noter onaylı kira sözleşmesi şartı rekabeti sınırlamakta ve yasak fiiller kapsamında değerlendirilmelidir. Ancak bu iddia içerik olarak değil, başvurunun usul yönünden geçerliliği bakımından incelenmiştir.
İhale sürecinde başvuru sahibi, taş ocağının kullanılmasıyla ilgili olarak getirilen noter onaylı sözleşme zorunluluğunun firma katılımını haksız şekilde sınırladığını ileri sürmüştür. Ayrıca, kısmi teklif verilmesine imkân tanınmamasının da teklif çeşitliliğini baskıladığı iddia edilmiştir. Ancak bu düzenlemeler, ihale ilanıyla ilan edilmiş olup herkesin bilgisine sunulmuş açık hükümler arasındadır. Bu nedenle, ilgili teknik ve idari koşullara yönelik itirazların ilan tarihini takip eden 10 gün içinde yapılması beklenmiştir. Bu durum, başvuru süresi ve şikayetin zamanında fark edilmesi hususunu doğrudan gündeme getirmiştir.
Şikayet konusuna ilişkin esaslı unsur, ihale şartlarının rekabeti etkileyip etkilemediği gibi görünmekle birlikte, incelenen vakada Kurul değerlendirmesi esas yönlü değil, usule ilişkindir. Başvuru sahibinin iddialarının esasına geçilebilmesi için öncelikle süresinde yapılmış bir başvuru olması ve ilgili bedelin yatırılması gerekmektedir. Ancak her iki şartın da karşılanmamış olması, esas yönlü analiz yapılmasının önünü kapatmıştır. Bu bağlamda, taş ocağı ile ilgili düzenlemenin rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığına dair herhangi bir değerlendirme yapılamamış, başvuru sahibinin yalnızca şekli durumları ihlal ettiği tespit edilmiştir.
Başvuru süresi yönünden yapılan değerlendirmede, ilana konu düzenlemeye 08.05.2020 tarihinde yayımlanmak suretiyle kamuya açık bir şekilde yer verildiği, dolayısıyla aynı tarih itibariyle başvuru süresinin işlemeye başladığı kabul edilmiştir. Buna göre, başvurunun en geç 18.05.2020 tarihinde yapılması gerekirken 21.05.2020 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca, itirazen şikayet prosedürüne uygun hareket edilmesi için zorunlu olan başvuru bedelinin de yatırılmadığı belirtilmiştir. Bu iki husus birlikte değerlendirildiğinde, başvuru süresinde yapılmamış ve usul şartlarını taşımamıştır.
Kamu İhale Kurulu, başvurunun ne içerdiğinden ziyade, süresinde yapılıp yapılmadığı ve başvuru bedelinin yatırılıp yatırılmadığı yönünden bir inceleme gerçekleştirmiştir. Her iki şekil şartının da sağlanmadığı açık şekilde ortaya konularak, başvurunun esasına girilmeden reddine karar verilmiştir. Bu bağlamda Kurul, usule ilişkin eksikliklerin esas yönünden incelemeyi engelleyici nitelikte olduğu kanaatine varmıştır. Sonuç olarak, şikayet sahibinin iddiaları hakkında herhangi bir teknik ya da içerik değerlendirmesi yapılmamış, yalnızca prosedürel yetersizlik gerekçesiyle başvurunun reddi uygun bulunmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.