KÜNYE
- Toplantı No: 2021/008
- Gündem No: 44
- Karar Tarihi: 24.02.2021
- Karar No: 2021/UY.II-479
- Başvuru Sahibi: Işın İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Alkan İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU)
- İKN: 2020/507254
- İhale Adı: Kiraz İlçesi 1. Etap İçmesuyu İnşaatı
Özet
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının birlikte hareket ettiğine dair iddia, somut delillerle desteklenmediği için itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının birlikte hareket ettiğini, geçici teminat ve banka referans mektuplarının usulsüz olduğunu, ortaklık yapılarının ve yetkilerinin belirsiz olduğunu, bilanço ve iş deneyim belgelerinin mevzuata uygun olmadığını iddia ederek itirazen şikayet talebinde bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının geçici teminat mektuplarının farklı tarihlerde, farklı bankalardan ve farklı kişilerce alındığını, çapraz kefalet ilişkisinin bulunmadığını, adres ve iletişim bilgilerinin farklı olduğunu, teklif zarflarının farklı kişilerce teslim edildiğini, ticaret sicili kayıtlarında ortaklık yapılarının farklı olduğunu ve doküman indirme işlemlerinin farklı IP adreslerinden yapıldığını tespit etmiştir. Ayrıca, sunulan birim fiyat teklif cetvellerinde 38 kalemden sadece 3’ünün birim maliyetlerinin aynı olması, tekliflerdeki %31,06 ve %31,49 oranındaki tenzilatların benzer olmasının tek başına birlikte hareketi gösteremeyeceği değerlendirilmiştir. Bu somut teknik ve idari veriler, iş ortaklıklarının rekabeti etkileyen danışıklı hareket içinde olduklarına dair kuvvetli karine oluşturmadığı sonucunu doğurmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklıklarının birlikte hareket ettikleri iddiasını değerlendirmek için hangi somut kriterlere ve belgelere özellikle dikkat edilmelidir?
Cevap: Birlikte hareket iddiasını destekleyecek somut kriterler arasında, iş ortaklığını oluşturan firmaların geçici teminat mektuplarının aynı banka veya kefil üzerinden, aynı tarihlerde ve benzer koşullarla verilmesi; tahsis edilen yetki belgelerinin örtüşmesi; ortaklık yapılarının ticaret sicili kayıtlarıyla uyumsuz veya belirsiz olması; tekliflerin hazırlanma ve teslim süreçlerinde ortak hareketi gösteren durumlar (örneğin, teklif zarflarının aynı kişi tarafından teslim edilmesi); elektronik doküman alışverişinde aynı IP adreslerinin kullanılması sayılabilir. Bunlarla birlikte, ekonomik anlamda çapraz kefalet ilişkileri veya finansal bağların bulunması da dikkate alınır. Bu unsurların varlığı, iddiaların somut delillerle desteklenmesine yardımcı olur.
Soru: İş ortaklıklarının yeterlik belgelerinin mevzuata uygunluğunu değerlendirirken hangi somut unsurlar üzerinde durulmalıdır?
Cevap: Yeterlik belgelerinin mevzuata uygunluğu, ticaret sicili kayıtları, bilanço belgeleri, iş deneyim belgeleri, yetki belgeleri ve teminat mektuplarının mevzuatla öngörülen şekil ve içerikte olmasıyla ölçülür. Belgelerde sahtecilik, tutarsızlık ya da mevzuat dışı düzenleme olmaması gerekir. Ayrıca, iş ortaklık yapılarının yasal temsilcilerinin yetkilerinin açıkça belirlenmiş olması ve ortaklık sözleşmelerinin mevzuata uygunluğu değerlendirilir. Bu somut unsurlar dışında, belgeler arasındaki tutarsızlıklar ya da usulsüz düzenlenen belgeler tespiti, uygunluk değerlendirmesinde belirleyici olabilir.
Soru: Teklif fiyatları ve tenzilat oranlarındaki benzerlikler birlikte hareketi gösterir mi? Bu konuda uygulamada hangi noktalar göz önünde bulundurulmalıdır?
Cevap: Teklif belgelerindeki fiyat ve tenzilat oranlarındaki benzerlikler tek başına iş ortaklıklarının birlikte hareket ettiğine dair kesin delil olarak kabul edilmez. Çünkü benzer ekonomik koşullar altında benzer oranların oluşması mümkündür. Uygulamada fiyat benzerliği, ancak diğer somut delillerle (örn. ortak teklif hazırlama süreçleri, ortak ekipman kullanımı, finansal bağlantılar) desteklendiğinde birlikte hareket iddiasını güçlendirir. Aksi halde, sadece fiyat benzerliği nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakılması veya itirazen şikayetin kabulü hataya yol açabilir.
Soru: Geçici teminat mektuplarının farklı bankalar ve farklı kefiller tarafından verilmesi, iş ortaklıklarının birlikte hareket etmediği anlamına gelir mi?
Cevap: Geçici teminat mektuplarının farklı bankalar ve kefiller tarafından verilmesi, iş ortaklıklarının birlikte hareket etmediğine dair güçlü bir gösterge sayılabilir ancak kesinlik taşımaz. Bu durum, tarafların bağımsız finansal kaynaklara sahip olduğunu ve kendi adına taahhütte bulunduğunu gösterebilir. Ancak diğer delillerle desteklenmeyen tek başına bu durum, birlikte hareketin kesin şekilde reddedilmesi anlamına gelmeyebilir. Dolayısıyla değerlendirme bütünlüklü somut olgulardan oluşmalıdır.
Soru: Elektronik ortamdaki doküman indirme işleminin farklı IP adreslerinden yapılması, iş ortaklıklarının birlikte hareket etmediğine dair nasıl bir ihtimal sunar?
Cevap: Doküman indirme işleminin farklı IP adreslerinden yapılması, iş ortaklıklarını oluşturan firmaların ayrı ayrı ve bağımsız hareket ettiklerinin bir göstergesi olabilir. Bu durum, organizasyonun farklı kişi veya kurumlar tarafından bireysel olarak takip edildiğini ifade eder. Ancak IP adresi tek başına kesin delil olamayabilir; diğer somut göstergelerle (teslimat şekli, iletişim kanalları, belge düzenlenme biçimleri) birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıca, IP adreslerinin doğruluğu ve teknik güvenilirliği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklıklarının birlikte hareket ederek rekabeti etkilediğine dair iddiayı destekleyecek somut deliller nelerdir ve bu vakada bu deliller mevcut mudur?
Cevap: Bu vakada, geçici teminat mektuplarının farklı tarihlerde, farklı bankalardan ve farklı kişilerce alınması; çapraz kefalet ilişkisi bulunmaması; adres, iletişim bilgilerinin farklı olması; teklif zarflarının farklı kişilerce teslim edilmesi; ticaret sicili kayıtlarında ortaklık yapılarının farklı olması ve doküman indirmelerin farklı IP adreslerinden yapılması gibi somut veriler tespit edilmiştir. Bunlar iş ortaklıklarının birlikte hareket ettiğine dair kuvvetli bir karine oluşturmamıştır. Bu nedenle somut deliller bulunmamıştır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklıklarının teklif fiyatlarındaki benzerlik, birlikte hareket ettiklerine dair yeterli bir gösterge sayılmış mıdır?
Cevap: Teklif cetvellerindeki 38 kalemden yalnızca 3 kalemin birim maliyetleri aynı olup, tenzilat oranları da %31,06 ve %31,49 gibi yakın rakamlardadır. Ancak bu benzerlikler tek başına, iş ortaklıklarının birlikte hareket ettiğini göstermek için yeterli bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin iş ortaklığının ortaklık yapıları, yetki belgeleri ve bilanço bilgi ve belgelerine ilişkin usulsüzlük iddiaları nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul incelemesinde, iş ortaklıklarının ortaklık yapılarının ticaret sicili kayıtlarıyla uyumlu olduğu, yetki belgelerinin mevzuata uygun olduğu ve bilanço ile iş deneyim belgelerinin geçerlilik ve uygunluk taşıdığı tespit edilmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiştir.
Soru: Bu vakada itirazen şikayetin reddedilmesinde Kurulun hangi esas tespitleri belirleyici olmuştur?
Cevap: Kurulun, iş ortaklıklarının geçici teminatlarının farklı bankalar ve kişilerce verilmiş olması, çapraz kefalet ilişkisi bulunmaması, farklı iletişim ve teslimat bilgileri, ayrı ticaret sicili kayıtları ve tekliflerin teknik-finansal açıdan benzerliğinin tek başına yeterli olmaması tespitleri, birlikte hareket iddiasını destekleyecek kuvvetli karinenin kurulamadığını ortaya koymuştur. Bu somut tespitler doğrultusunda itirazen şikayetin reddine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İtirazen şikayet başvurusunun temelini, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının birlikte hareket ederek rekabeti olumsuz etkilediği ve bu ortaklığın yeterlik belgelerinde usulsüzlükler bulunduğu yönündeki iddialar oluşturmuştur. Başvuru sahibi, teminat mektuplarının, banka referanslarının, ortaklık yapılarının, yetki belgelerinin, bilanço ve iş deneyim belgelerinin mevzuatla uyumlu olmadığını öne sürmüştür. Uyuşmazlığın çerçevesi özellikle, teklif sahiplerinin ihale sürecinde birbirinden bağımsız hareket edip etmediğine ilişkin somut tespitler ve belge uygunluğu üzerindeki değerlendirmelere yönelmiştir.
Uyuşmazlıkta ağırlık verilen konulardan biri, iş ortaklığının sunduğu iş deneyim belgelerinin geçerliliği ve kapsamıdır. Kurul, bu belgeleri, benzer iş tanımıyla uyumlu olup olmadığı ve kanıtlayıcı nitelik taşıyıp taşımadığı yönünden değerlendirmiştir. Ayrıca, bilanço belgeleri ve yetki belgeleri de şekil ve içerik itibariyle mevzuata uygunluk bakımından incelenmiştir. Yapılan teknik incelemede sunulan belgelerin ortaklık yapısını açık şekilde yansıttığı, ticaret sicil kayıtlarıyla tutarlı olduğu ve bu belgelerde usulsüzlük oluşturabilecek bir unsur bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Kararda esaslı unsur değerlendirmesi, iddiaların ağırlık merkezini belirlemede önemli rol oynamıştır. Birlikte hareket ederek rekabetin sınırlandığı iddiası önemli olsa da, Kurul bu iddianın ancak somut ve tutarlı delillerle desteklenmesi halinde dikkate alınabileceğini açık şekilde ortaya koymuştur. Geçici teminat mektuplarının farklı bankalardan ve farklı tarihlerde alınmış olması, adres ve iletişim bilgilerinin farklılığı, tekliflerin ayrı kişilerce teslim edilmesi ve IP verilerinin farklılığı gibi göstergeler, iddianın dayandığı temel kurgunun aksine iş ortaklığının bağımsız hareket ettiğini ortaya koyan bulgular olarak değerlendirilmiştir.
İş ortaklığını oluşturan firmalardan hangisinin pilot ortak olduğu belirtilmemekle birlikte, karar metninden anlaşıldığı üzere, bu ortağın iş deneyimine ilişkin sunduğu belgeler, benzer iş tanımını karşıladığı için yeterli sayılmıştır. Pilot ortağın sunduğu deneyimin, ihale konusu işin karakteristik unsurlarını kapsadığı ve teknik yeterliliği ortaya koyduğu görülmüştür. Bu kapsamda iş ortaklığında görev ve sorumlulukların ortaklık sözleşmesiyle net biçimde ayrıldığı ve teklif dosyasında bu durumun yansıtıldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, tekliflerin fiyat benzerliğinin ve bazı kalemlerdeki eş değer oranların tek başına danışıklı hareket delili sayılamayacağına hükmetmiştir. Aynı şekilde, geçici teminat başta olmak üzere destekleyici nitelikteki belgelerin her iki ortak tarafından farklı kaynaklardan ve yollarla temin edilmiş olması, birlikte hareket iddiasını zayıflatmıştır. Kurul, bu çerçevede hem rekabete aykırı davranış iddialarını hem de yeterlik belgelerine ilişkin mevzuata aykırılık iddialarını değerlendirmiş; bu iddiaların hiçbirinin somut veriyle desteklenmediği sonucuna vararak, itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.