KÜNYE
- Toplantı No: 2022/045
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 28.09.2022
- Karar No: 2022/UY.II-1181
- Başvuru Sahibi: Elh İnş. Petrol Nak. Taah. Kuyum. ve Tic. A.Ş. - Fenix Petrol Hafr. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/282991
- İhale Adı: Merkez İlçe İmar Yollarında Yol, Kaldırım, Aydınlatma ve Peyzaj Sulama Tesisatı Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklılığı nedeniyle ihalenin iptali mevzuata uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olması sebebiyle ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, fiyat farkı ödeneceği gerekçesiyle iptal kararının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve ihalenin iptal edilmemesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin özel ortağının yasaklı olduğunun tespit edildiğini, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 30.5.2 maddesi uyarınca bu durumda ihalenin iptal edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifinin uygun bulunmaması nedeniyle idarenin 4734 sayılı Kanun’un 39. maddesi kapsamında bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme takdir yetkisine sahip olduğunu vurgulamıştır. İdarenin iptal gerekçesinde yer verilen 4735 sayılı Kanun’un Geçici 6. maddesi kapsamında ek fiyat farkı ve artırımlı fiyat farkı ödenemeyeceği tespiti yapılmıştır. Yaklaşık maliyet ve teklif tutarları arasındaki fark %2,7 civarında olup, fiyat farkı ödenmesi durumunda maliyetin öngörülemeyecek şekilde artacağı iddiası mevzuatla uyumlu bulunmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olduğu tespit edildiğinde, uygun teklifler olsa bile ihalenin iptal edilmesi gerekir mi?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olması halinde, Kamu İhale Genel Tebliği ve uygulama kararları uyarınca ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olsa dahi, yasaklılığın varlığı ihalenin devamına engel teşkil eder ve iptal edilmesi zorunludur.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi uygun teklif vermemişse idarenin ihaleyi iptal etme yetkisi ne şekilde kullanılır?
Cevap: İkinci sıradaki teklif sahibinin teklifinin uygun olmaması durumunda, idare 4734 sayılı Kanun’un ilgili maddesi kapsamında tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme takdir yetkisine sahiptir. Bu yetkinin kullanılması mevzuata uygundur ve idarenin takdirine bağlıdır, ancak gerekçeleri açıkça ortaya konmalıdır.
Soru: Fiyat farkı ödemelerine ilişkin değerlendirmeler ihalelerde hangi şartlara bağlı olarak yapılmalıdır?
Cevap: Fiyat farkı ödemesi yapılabilmesi için ilgili kanun ve tebliğlerde belirtilen şartların sağlanması gerekir; özellikle sözleşmenin devam ediyor olması önemli bir koşuldur. Sözleşme başlangıç tarihi ve ihale tarihi arasındaki uyumsuzluk ya da sözleşmenin ihale tarihinden önce sona ermesi durumunda ek ve artırımlı fiyat farkı ödemesi yapılamaz.
Soru: İhale iptalinden sonra başvuru sahibinin yatırdığı başvuru bedelinin durumu nedir?
Cevap: İhale iptal edilip başvuru sahibinin teklif değerlendirmeye alınmamışsa ya da ihalenin iptal edilmesine yol açan sebepler ortadan kalkmışsa, fazla yatırılan başvuru bedelinin talep edilmesi halinde iade edilmesi gerekir. Bu, uygulamada sıkça sorun teşkil eden ama mevzuatla desteklenen bir husustur.
Soru: İhale iptalinde idarenin iptal gerekçesinde mevzuat dışı unsurlar bulunması durumunda ne yapılır?
Cevap: İptal kararının gerekçesinde mevzuata aykırı unsurlar yer alması durumunda, Kurul bu gerekçeleri dikkate almakla birlikte, iptal kararının esasında yasaklılık ya da diğer geçerli sebeplere dayanması halinde ihalenin iptali hukuka uygun bulunabilir. Ancak iptal gerekçelerinin mevzuatla uyumlu ve açık olması uygulamada tereddütleri azaltır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olması ihalenin iptali için zorunlu bir sebep midir?
Cevap: Evet, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olduğunun tespiti halinde, Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri gereğince ihalenin iptal edilmesi zorunludur. Bu vakada da yasaklılık tespiti doğrultusunda ihalenin iptali mevzuata uygun bulunmuştur.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifinin uygun bulunmaması halinde idarenin ihaleyi iptal etme yetkisi nasıldır?
Cevap: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifinin uygun bulunmaması durumda idare, Kanun’un ilgili maddesi uyarınca tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme takdir yetkisini kullanabilir. Bu vakada idarenin ihaleyi iptal etmesi hukuka uygun bulunmuştur.
Soru: İdarenin iptal gerekçesinde yer alan fiyat farkı ödemelerinin yapılmayacağına dair değerlendirme ne şekilde sonuçlanmıştır?
Cevap: İdare, iptal gerekçesinde fiyat farkı ödemelerine yer vermiş ancak Kurul, bu ihalenin yapıldığı tarihte (29.04.2022) sözleşmenin devam etmemesi sebebiyle ek ve artırımlı fiyat farkı uygulanamayacağını belirlemiştir. Dolayısıyla fiyat farkı ödemesi iddiası mevzuata uygun bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin fazla yatırdığı başvuru bedeline ilişkin karar ne olmuştur?
Cevap: Kurul, başvuru sahibinin fazla yatırdığı başvuru bedelini talep etmesi halinde iadesine karar vermiştir. Böylece fazla ödeme iade yükümlülüğü doğmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlığın temelinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olduğu gerekçesiyle ihalenin iptal edilmesi ve bu iptal kararının hukuka uygun olup olmadığının değerlendirilmesi yer almaktadır. Başvuru sahibi, ihale üzerinde kalan isteklinin yasaklılığı sebebiyle ihalenin iptal edilmesine karşı çıkmış, özellikle iptal gerekçesinde yer verilen fiyat farkı ödeneceği yönündeki değerlendirmelerin dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürerek ihalenin iptal edilmeyip, ikinci en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme yapılması gerektiğini savunmuştur. Ancak uyuşmazlık yalnızca yasaklılık tespiti ile sınırlı kalmamış, aynı zamanda ikinci teklif sahibinin teklifinin uygun olup olmadığı da tartışmanın parçası olmuştur.
İhale sürecinde özellikle iş deneyim belgelerinden kaynaklanan bir değerlendirme uyuşmazlığa konu olmamakla beraber, tekliflerin uygunluğu açısından ihale komisyonu tarafından yapılan teknik ve hukuki inceleme sonucunda ikinci sıradaki teklif sahibinin teklifinin uygun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, tekliflerin geçerliliği, istenen belgelerin içeriğine uygunluk ve değerlendirme kriterlerine uyum yönlerinden yapılan takdirin, iş deneyimine ilişkin unsurlar da dahil olmak üzere genel teklif uygunluğu üzerinden şekillendiği görülmektedir.
Uyuşmazlığın çözümünde dikkate alınan esaslı unsur, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ortaklarından birinin yasaklı olduğunun tespit edilmesidir. Kurul, bu durumun ihalenin sağlıklı bir şekilde tamamlanmasının önünde mutlak bir engel teşkil ettiğini değerlendirerek, yasaklılık hâlini esasa etkili nitelikte bir unsur olarak kabul etmiştir. Yasaklılığın saptanması halinde, başka uygun teklifler bulunsa dahi ihalenin devamının mümkün olmadığı yönündeki yaklaşım, Tebliğ hükümleriyle paralellik arz etmekte ve ihalenin iptalini zorunlu kılmaktadır. Bu durum, diğer ihale koşullarından bağımsız olarak ihale sürecinin sona ermesine neden olacak ölçüde etkili bir unsur olarak değerlendirilmiştir.
Pilot ortak veya özel ortak ayrımı yapılmaksızın, yasaklılığın teklifin bütününü geçersiz kılacak şekilde tüm ortaklığı etkilediği anlayışı çerçevesinde, Kurul tarafından iş deneyimi yönünden ayrıca bir değerlendirme yapılmasına gerek duyulmamıştır. Pilot ortağa özgü somut bir iş deneyimi itirazı ya da incelemesi bu başvuruya konu edilmemiştir. Buna karşın, teklif sahiplerinin yeterlik kriterlerine uygunlukları genel teklif değerlendirmesi kapsamında dikkate alınmıştır; ikinci sıradaki adayın teklifinin uygun görülmemesi de bu bütüncül yeterlik analizine dayandırılmıştır.
Sonuç olarak Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olmasının ihalenin iptali için yeterli bir sebep olduğunu belirtmiş, ikinci en avantajlı teklifin geçerli olmaması sebebiyle de idarenin tüm teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme yetkisini hukuka uygun bulmuştur. İptal gerekçesi olarak kullanılan fiyat farkı tartışması ise dayanağı bulunmadığı için ayrıca hukuki sonuç doğurmamış, ancak bu gerekçenin iptalin özünü etkilemediği ifade edilmiştir. Başvuru sahibinin fazla yatırdığı başvuru bedelinin iadesi yönünde karar verilmiş, böylece başvuru prosedürleri çerçevesinde ortaya çıkan fazlalık da giderilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.