KÜNYE
- Toplantı No: 2021/025
- Gündem No: 55
- Karar Tarihi: 16.06.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1213
- Başvuru Sahibi: Nsb Taahhüt İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı
- İKN: 2021/128080
- İhale Adı: Kırsal Alanlarda Yol Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin ihale konusu işte faaliyet göstermemesi nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olmadığını, iş hacmi belgelerinin usule aykırı olduğunu ve isteklinin ihale konusu alanda faaliyet göstermediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanındaki iş hacmi ve benzer iş tanımları ile yapılan incelemede, ihale konusu işin 52 iş kaleminden oluştuğu ve iş hacmi kriterlerinin teklif bedelinin %25’i toplam ciro, %15’i yapım işleri cirosu olarak belirlendiği tespit edilmiştir. İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olduğu, iş hacmi beyanlarının tutarlı olduğu ancak isteklinin ticaret sicil kayıtlarında faaliyet konusunun ihale konusu yol yapım işi ile uyumlu olmadığı görülmüştür. İhale mevzuatında isteklilerin ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğinin tevsikine ilişkin belge istenmemekle birlikte, ihale dokümanı edinme şartı olarak faaliyet gösteriyor olmanın gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale konusu işte faaliyet göstermediği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhalelerde isteklinin ihale konusu işte faaliyet gösterip göstermediği neden önemli ve bu tespit nasıl yapılır?
Cevap: İsteklinin ihale konusu işte faaliyet gösteriyor olması, ihale dokümanında şart koşulmuşsa, teklifin uygunluğunun değerlendirilmesinde temel kriterlerden biridir. Faaliyet alanının tespiti genellikle ticaret sicil kayıtları, meslek odası kayıtları veya yasal belgeler üzerinden yapılır. Faaliyet konusu ile ihale konusu iş arasında ciddi uyumsuzluk tespit edilirse, teklif değerlendirme dışı bırakılabilir. Ancak dokümanda böyle bir şart açıkça belirtilmemişse, sadece faaliyet göstermeme gerekçesiyle elenme mümkün olmayabilir.
Soru: İhale iş deneyim belgelerinin benzer iş kapsamında değerlendirilmesinde iş hacmi kriterlerinin rolü nedir?
Cevap: İş deneyim belgesinin benzer işe uygunluğunu değerlendirirken, iş hacmi de genellikle kriter olarak alınır. İhale dokümanında iş hacmi kriterleri (örneğin belirli bir yüzde oranında toplam ciro veya yapım işleri cirosu) belirlenmişse, isteklinin sunduğu belgelerde bu kriterlere uyulup uyulmadığı incelenir. Eğer iş hacmi kriterleri ve benzer iş tanımı sağlanıyorsa, bu belgeler uygun kabul edilir. Eksik ya da usulsüz iş hacmi beyanı, teklifin elenmesine sebep olabilir.
Soru: İsteklinin ihale konusu alandaki faaliyetlerinin tespiti yönünden ihale dokümanındaki şartlar nasıl etkili olur?
Cevap: İhale dokümanında isteklinin ihale konusu alanda faaliyet göstermesinin şart koşulması halinde, bu konuda belge veya kayıt istenmese dahi ticaret sicili gibi resmi kayıtlar üzerinden tespit yapılabilir. Bu şart sağlanmamışsa, teklif uygun bulunmayabilir. Ancak dokümanda bu şart yer almıyorsa, faaliyet göstermeme gerekçesi tek başına elenme sebebi olmayabilir. Yani dokümandaki şartlar, değerlendirme ölçütü olarak önem taşır.
Soru: Başvuru ve itiraz süreçlerinde idareye şikayet başvurusunun önemi nedir ve hangi durumlarda iptal ya da reddedilme gerekçesi olabilir?
Cevap: Kamu ihalelerinde, idareye yapılacak şikayet başvurusu şekil ve süre kurallarına tabidir. Öncelikle idareye süresi içinde şikayet başvurusu yapılmamışsa veya usulüne uygun yapılmamışsa, bu itirazlar idari merciler tarafından şekil yönünden reddedilir. Bu durum, başvurunun esas incelemesinin yapılmaması ve dolayısıyla itiraz konusu işlemin iptal edilmemesi sonucunu doğurabilir. Dolayısıyla ihale süreçlerinde süresi ve usulüne uygun şikayet başvuru yapmanın önemi büyüktür.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması kararı hangi durumlarda mevzuata uygun bulunur?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin, ihale dokümanında aranan asgari faaliyet alanında bulunmadığının tespiti veya iş deneyim belgelerinin benzer işe uygun olmaması gibi noksanlıkların varlığı halinde teklif değerlendirme dışı bırakılabilir. Bu kararda, söz konusu eksikliğin veya uyumsuzluğun idare tarafından objektif şekilde tespit edilmesi ve ihale mevzuatıyla uyumlu hareket edilmesi gerekir. Eksikliği giderme imkanı varsa önce buna imkan tanınması, yoksa doğrudan elenme mümkün olabilir. Değerlendirme dışı bırakma kararı, ihalenin adil, şeffaf ve rekabetçi yapıya uygun olması açısından önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olduğu tespit edilmesine rağmen teklifinin neden değerlendirme dışı bırakıldı?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesi benzer işe uygun bulunmuş ve iş hacmi beyanları da tutarlı olmasına rağmen, ticaret sicil kayıtlarında faaliyet konusu ihale konusu yol yapım işi ile uyumlu değildir. İhale dokümanında faaliyet gösteriyor olmanın ihale şartlarından biri olduğu belirtilmiş olduğundan, faaliyet göstermediği tespit edilen isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: İsteklinin ihale konusu işte faaliyet gösterip göstermediğinin hangi belge ya da kayıtlar üzerinden tespit edildi?
Cevap: İsteklinin faaliyet alanı, ticaret sicil kayıtları incelenerek tespit edilmiştir. Bu kayıtlar isteklinin faaliyet konusunun ihale konusu iş ile uyumlu olmadığını göstermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin iş hacmi belgeleri ve benzer işin uygunluğu yönündeki iddiaları nasıl değerlendirildi?
Cevap: İş hacmi belgeleri ve iş deneyim belgeleri ihale dokümanı kriterlerine uygun ve tutarlı bulunduğu için bu iddialar reddedildi. Yani, bu belgelerin usule aykırılığı veya benzer işe uygun olmaması yönündeki iddialar kabul edilmedi.
Soru: Başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunda bulunmadığı iddiası sonucunda ne karar verildi?
Cevap: Başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunda bulunmadığı iddiası şekil ve süre şartlarına uyulmadığı gerekçesiyle reddedildi; bu nedenle bu iddia dikkate alınmadı.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, teklif üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmadığı ve bu isteklinin faaliyet alanının ihale konusu yol yapım işiyle örtüşmediği iddiası çerçevesinde ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, isteklinin sunduğu belge ve kayıtların hem niteliksel olarak ihale konusunun gereklerini karşılamadığını hem de usule uygun sunulmadığını belirterek teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönünde itirazda bulunmuştur. Bu iddialar, teknik ve mevzuata dayalı bir inceleme neticesinde hem belge uyumu hem de faaliyet alanı bakımından ayrı ayrı değerlendirilmeye alınmıştır.
İhale sürecinde öncelikli olarak iş deneyim belgesinin benzer işe uygunluğu ve iş hacmi kriterlerine uyum konusu incelenmiştir. İhale dokümanında yer alan tanımlarla birlikte yapılan teknik değerlendirme sonucunda, üzerinde ihale bırakılan isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinin ihale kapsamındaki 52 kalemlik işleri yeteri ölçüde karşılayabildiği ve benzer iş olarak kabul edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, belgelerde yer alan toplam ciro ve yapım işleri cirosunun teklif bedeline oranlarının, belirlenen eşik değerleri sağladığı, dolayısıyla bu belgeler yönünden herhangi bir uyumsuzluk veya mevzuata aykırılık bulunmadığı da tespit edilmiştir.
Ancak bu vakada asıl belirleyici unsur, iş deneyimi veya iş hacmi belgelerinin teknik uygunluğundan ziyade, isteklinin ihale konusu alanda fiilen faaliyet gösterip göstermediğine ilişkin değerlendirme olmuştur. İnceleme sonucunda, isteklinin ticaret sicil kayıtlarında faaliyet konusunun yol yapım işiyle doğrudan bir ilişkisinin bulunmadığı görülmüştür. Her ne kadar kamu ihale mevzuatında faaliyet gösterildiğini tevsik etmeye yönelik belge sunma yükümlülüğü genel bir kural olmasa da, bu ihaleye özgü olarak hazırlanan dokümanda, işe teklif verebilmek için ilgili alanda faal olunması şartı öngörülmüştür. Bu nedenle “faaliyet göstermek” bu durumda esaslı bir ihale şartı halini almıştır.
Bu kapsamda pilot ortağın veya isteklinin iş deneyim ve mali yeterlik belgeleri teknik olarak yeterli bulunmasına rağmen, sunulan bilgiler temelinde faaliyet alanının ihale konusu yapım işiyle doğrudan örtüşmediği net şekilde tespit edilmiştir. İlgili sicil kayıtlarında yol yapımına veya alt yapı faaliyetlerine yer verilmemesi, isteklinin bu alanda temsilen ehil bir pozisyonda olmadığını göstermektedir. Bu durum, sadece belge eksikliği değil, aynı zamanda teklifin temel uygunluk koşullarından birinin karşılanmaması anlamına gelmiş ve teknik yeterlikten bağımsız olarak değerlendirme dışı bırakma sonucunu doğurmuştur.
Kamu İhale Kurulu yaptığı değerlendirmede, faaliyet konusu uyumsuzluğunu esas alan yaklaşımla, ihale dokümanında bu konuda açık bir kural öngörüldüğüne dikkat çekmiştir. Her ne kadar usulüne uygun iş deneyim belgeleri sunulmuş ve mali yeterlilik sağlanmış olsa da, isteklinin ihalenin konusunu teşkil eden yol yapım faaliyetinde bulunmaması teklifin geçerliliğini zedeleyen nitelikte değerlendirilmiştir. Bu sebeple, isteklinin teklifi geçerli kabul edilmemiş, değerlendirme dışı bırakılmış ve ihale sürecinin bundan sonraki aşamalarında bu durumun esas alınarak işlem yapılmasına karar verilmiştir. Kurul ayrıca, başvuru sahibinin idareye yöneltmediği bazı ek iddiaları şekil yönünden incelemeye almayarak kapsam dışında bırakmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.