KÜNYE
- Toplantı No: 2018/042
- Gündem No: 9
- Karar Tarihi: 24.07.2018
- Karar No: 2018/UY.IV-1378
- Başvuru Sahibi: Mimarlar Yapı İnşaat Elektrik Temizlik Madencilik Nakliyat Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Uludere Belediye Başkanlığı
- İKN: 2018/244929
- İhale Adı: İlçemiz Merkezde Bulunan Otopark-Hükümet Konağı Arası Olan Cumhuriyet Caddesinin Sağlıklaştırılması
Özet
Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılması nedeniyle başvuru ehliyeti ve süresine ilişkin eksiklikler nedeniyle başvurunun reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale dokümanında mahal listesi bulunmaması, elektrik işlerinin ayrıntısının yer almaması, elektronik bariyer imalatına ilişkin proje ve mahal listesi olmaması ve altyapı işlerinin zarar görebileceği gerekçesiyle mevzuata aykırılık iddiasında bulunmuştur.
Kurul Değerlendirmesi
İhale üzerinde bırakılan istekli, ihale dokümanına yönelik iddialarda bulunmuş ancak ihale üzerinde bırakıldığı için bu aşamada idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi ile oluşan bir menfaat veya hak ehliyeti bulunmamaktadır. Ayrıca, başvuru sahibinin ihale dokümanını 07.06.2018 tarihinde edinmesine rağmen, şikayet başvurusu ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılmadığı için süreye de uyulmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli, ihalenin herhangi bir aşamasına ilişkin iddialarda doğrudan şikayet hakkına sahip midir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan istekli, sadece kendi lehine veya aleyhine doğrudan bir hak ihlaline ilişkin iddialarda başvuru ehliyetine sahiptir. İhale dokümanındaki eksiklik veya usulsüzlüklere karşı, eğer bu durum kendisine zarar vermemiş veya menfaat ihlali yaratmamışsa, bu aşamada bu tür iddialarda şikayet hakkı sınırlı olabilir. Dolayısıyla, ihalenin diğer aşamalarındaki genel eksiklik veya hatalara ilişkin itirazlar, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından genellikle ileri sürülemez.
Soru: İhale dokümanında eksiklik veya hata tespit edildiğinde, şikayet başvuru süresi nasıl işlemektedir?
Cevap: İhale dokümanında bir eksiklik veya hata fark eden istekliler, bu durumun kendilerini etkileyebileceği aşamada ve kanunda öngörülen azami sürelere uyularak başvuru yapmak zorundadır. Şikayet başvurusu, genellikle ihale tarihinden önceki belirli bir süre sınırına kadar yapılmalı; dokümanın edinildiği tarihten itibaren sürenin ihlal edilmesi, başvuru hakkının kaybedilmesine yol açabilir.
Soru: İdari veya teknik eksikliklere ilişkin iddialarda başvuru ehliyeti nasıl değerlendirilir?
Cevap: İhale dokümanındaki eksiklikler veya teknik belirsizlikler, ancak iddiaların sahibinin menfaatini etkileyip etkilemediğine bağlı olarak dava veya şikayet konusu olabilir. İhale üzerinde bırakılan isteklilerin, bu eksikliklerden dolayı hak kaybı yaşamaları veya olası zarar görmeleri kriter alınır. Eğer doğrudan etkilenmiyorlarsa, başvuru ehliyeti bulunmayabilir.
Soru: Başvurularda süresinde hareket edilmemesi durumunda hangi yaptırımlar uygulanabilir?
Cevap: Kamu ihalelerinde şikayet ve itiraz başvuruları, mevzuatta belirlenen sürelerde yapılmadığı takdirde, usul yönünden eksiklik nedeniyle reddedilebilir. Süreye uyulmaması, başvurunun esas incelemesinin yapılmasına engel teşkil edebilir ve bu nedenle işlemin iptali veya düzeltilmesi talebi konusu olamaz.
Soru: İhale sürecinde menfaat ihlali hangi durumda başvuru hakkı doğurur?
Cevap: Menfaat ihlali ancak ihale sürecinde doğrudan hak sahibini olumsuz etkileyen işlemler, eylemler veya kararlar neticesinde oluşur. İhale üzerinde bırakılma aşamasından sonra, bu isteklinin lehine gerçekleşen bir işlem veya idari hata olmadığı sürece, menfaat ihlalinden söz edilmez ve başvuru hakkı doğmayabilir. Yalnızca kendi durumunu etkileyen hukuka aykırılık hâlleri başvuru ehliyeti yaratır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli, ihale dokümanındaki eksikliklere ilişkin şikayet başvurusunda bulunabilir mi?
Cevap: Bu vakada ihale üzerinde bırakılan istekli, ihale dokümanındaki eksikliklere ilişkin iddialarda başvuruda bulunamamıştır; çünkü ihale üzerinde bırakılan istekli, bu aşamada idarenin hukuka aykırı işlemi veya eyleminden doğan bir menfaat veya hak ehliyetine sahip değildir. Dolayısıyla başvuru ehliyeti yoktur.
Soru: Başvuru sahibinin ihale dokümanını edindiği tarihten sonra şikayet başvurusunu yapması için hangi süre kuralına uyması gerekiyordu?
Cevap: Başvuru sahibi, ihale dokümanını 07.06.2018 tarihinde edindiği halde şikayet başvurusunu ihale tarihinden geriye doğru en az üç iş günü öncesinde yapmak zorundaydı. Bu vakada başvuru bu süreye uyulmadığı için reddedilmiştir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli lehine başvuru ehliyeti doğması mümkün müdür?
Cevap: Bu vakada ihale üzerinde bırakılan isteklinin lehine başvuru ehliyeti bulunmamıştır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin ihalede lehine sonuç doğuran bir işlem veya eylem nedeniyle menfaat ihlali yaşaması şartıyla başvuru hakkı doğar; ancak vakada böyle bir durum yoktur.
Soru: Başvurunun reddedilmesinde süre ve ehliyet yönünden hangi gerekçeler birlikte değerlendirilmiştir?
Cevap: Başvuru, öncelikle ihale üzerinde bırakılan istekli olması nedeniyle başvuru ehliyetinin olmaması ve ayrıca başvuru süresinin ihale tarihinden en az üç iş günü öncesine kadar yapılma zorunluluğu bulunması nedeniyle gecikmeli yapılması sebebiyle reddedilmiştir. Bu iki husus birlikte başvurunun reddedilmesinde temel gerekçe olmuştur.
Detaylı Analiz
Bu başvuruya konu olan uyuşmazlıkta, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale dokümanındaki eksiklikleri ileri sürerek idareye başvuruda bulunması ve bu başvurunun mevzuata uygun olup olmadığı değerlendirilmiştir. Temel tartışma, ihale üzerinde bırakılan bir isteklinin, sürece ilişkin hangi noktada başvuru ehliyetine sahip olabileceği ve başvurusunu hangi süre içinde yapması gerektiğidir. Başvuru sahibi, dokümanda yer almayan mahal listesi, elektrik işlerinin ayrıntısının sunulmaması, elektronik bariyer imalatına dair projelerin eksikliği ve altyapı zararına ilişkin olasılıklar nedeniyle dokümanın mevzuata aykırı olduğunu öne sürmüştür.
Ancak başvurunun değerlendirilmesinde, ilk olarak başvuru sahibinin usul yönünden durumu irdelenmiştir. İhale üzerinde bırakılan istekli konumunda olan başvuru sahibi, bu aşamada söz konusu eksikliklerin kendisi açısından bir menfaat ihlali doğurmadığı gerekçesiyle başvuru ehliyetine sahip görülmemiştir. Bu değerlendirme, yalnızca olumsuz sonuçlar doğurabilecek işlemler karşısında bir kişinin hak arama yetkisinin doğabileceği ilkesine dayanmaktadır. Başvuru sahibinin lehine sonuç doğurmuş olan bir ihale işlemi karşısında, hukuka aykırılık iddiasında bulunmasının kendi menfaatine bir zarar yaratmadığı tespiti yapılmıştır.
Öte yandan, başvurunun süre yönünden incelenmesinde de zamanında yapılmadığı görülmüştür. Başvuru sahibi ihale dokümanını belirli bir tarihte edinmiş olmasına rağmen, bu dokümana ilişkin şikayetini, ihale tarihinden en az üç iş günü önce yapması gerektiği halde bu süreye riayet etmemiştir. Bu nedenle başvuru yalnızca ehliyet açısından değil, aynı zamanda süresinde yapılmaması nedeniyle de şekil yönünden uygun bulunmamıştır.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, başvurunun hem başvuru ehliyeti hem de süre açısından mevzuat şartlarını taşımadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin, dokümana yönelik iddialarını ileri sürebilmesi için ya kendi aleyhine bir işlemle karşılaşmış olması ya da süresine uygun bir başvuru yapması gerekirdi. Bu iki şartın birlikte sağlanamaması başvurunun reddine yol açmıştır. Kurul, bu gerekçeleri dikkate alarak başvurunun esastan incelenmesine gerek görmeden nihai kararı vermiştir.
Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin dokümana yönelik iddialarına ilişkin olarak, hem menfaat temelli hak arama kriterleri hem de mevzuatta öngörülen süre sınırları dikkate alınmış; her iki unsurun da mevcut başvuru bakımından karşılanmadığı tespitiyle başvuru reddedilmiştir. Bu yaklaşım, yalnızca ihalenin sonucunu etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar karşısında başvuru yolunun açılabileceği yönündeki genel çerçeveyle uyumludur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.