KÜNYE
- Toplantı No: 2020/027
- Gündem No: 20
- Karar Tarihi: 17.06.2020
- Karar No: 2020/UY.II-1074
- Başvuru Sahibi: Ege Asfalt Maden İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Gaziosmanpaşa Belediye Başkanlığı Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü
- İKN: 2020/155990
- İhale Adı: İlçe Genelinde Yol ve Tretuvarların Yenilenmesi ve Bakım Onarımının Yapılması İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının kendi malı olduğu iddia edilen beton ve asfalt tesislerinin yeterlik kriterlerini karşılayıp karşılamadığı hususunda idarenin inceleme yapması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığının yeterlik kriteri olarak istenen kapasite ve bölgede kendi malı asfalt ve beton üretim tesislerine sahip olmadığını ve bu tesislere ilişkin kanıtlayıcı belgelerin sunulmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanında asfalt üretim tesisinin minimum 320 ton/saat, beton üretim tesisinin ise minimum 80 m³/saat kapasitede ve İstanbul Avrupa Yakası sınırları dahilinde kurulmuş olması yeterlik kriteri olarak belirlenmiştir. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından sunulan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir raporları ile asfalt tesisinin 340 ton/saat, beton tesisinin ise 85 m³/saat kapasiteye sahip olduğu ve tesislerin istenilen bölgede kurulu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, tesislerin kendi malı olduğuna dair belgelerin teklif zarfında sunulması gerektiği, ancak idarece belge tamamlatma yoluna gidilmediği, sadece açıklama istendiği anlaşılmıştır. Mevzuat gereği kendi malı tesislerin ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı veya mali müşavir raporu ile tevsik edilmesi yeterlidir. Sunulan belgeler mevzuata uygundur. Tesislerin kapasite ve bölge açısından yeterlik kriterlerini karşıladığı, ancak amortisman veya demirbaş defterinde kayıtlı olup olmadığı hususunda tereddütler bulunduğu, bu nedenle idarenin gerekli araştırmayı yaparak ihaleyi sonuçlandırması gerektiği değerlendirilmiştir.
İdare Görüşü
İdare, ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığından beton üretim tesisine ilişkin belgeleri talep etmiş, iş ortaklığı ise beton santralini kiraladığını ve gerekli belgeleri sunduğunu belirtmiştir. İdare, teklif zarfı kapsamında sunulmayan belgelerin tamamlatılamayacağını ve sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığını savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında yeterlik kriteri olarak belirtilen kendi malı tesislerin kapasite ve bölge şartlarını belgelemek için hangi tür resmi belgeler veya raporlar kabul edilmektedir?
Cevap: Yeterlik kriterlerinde belirtilen kapasite ve bölge şartlarını göstermek için genellikle noter tasdikli demirbaş veya amortisman defteri kayıtları ile mali müşavir raporları geçerli kabul edilmektedir. Ruhsat veya tapu gibi sabit kıymet kaydı da destekleyici olabilir. Bu belgeler, tesisin idare tarafından istenen asgari kapasiteye ve belirlenen coğrafi bölgede bulunduğunu göstermelidir.
Soru: Teklif zarfında sunulmayan yeterlik belgelerinin idarece sonradan tamamlatılması mümkün müdür ve bu konuda nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Mevzuat gereği teklif zarfı dışında kalan belgelerin tamamlatılması sınırlıdır ve genellikle tekliften sonra belge tamamlama talebi yapılamaz. Ancak teklif zarfı içinde sunulan belgelerin yeterliliği konusunda açıklama istenebilir. Bu nedenle, teklif aşamasında yeterlik koşullarına ait belgelerin tam ve usulüne uygun sunulması önemlidir; eksik belge durumunda eleme ya da işlem iptali riski doğabilir.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik belgelerinde birtakım tereddütler olduğunda idarenin izlemek zorunda olduğu süreç nedir?
Cevap: Yeterlik belgeleri konusunda tereddüt veya şüphe varsa idare, ilgili belgelerle ilgili şeffaf ve detaylı inceleme yapmalı, gerekiyorsa ek bilgi veya belge talebinde bulunmalı, ilgili yükümlülüklerin kanıtlanıp kanıtlanmadığını araştırmalıdır. Bu inceleme tamamlanmadan ihale kararının verilmesi ve sonrasında aksi yönde uygulama yapılması risklidir.
Soru: Kiralanan tesislerin yeterlik kriterlerinde “kendi malı” olarak kabul edilip edilmeyeceği nasıl değerlendirilir?
Cevap: Kiralanan tesislerin “kendi malı” olarak sayılması genellikle mümkün değildir; kendi malı terimi, tesisin ihale üzerinde bırakılan istekli adına tapu, amortisman veya demirbaş defterinde kayıtlı olması anlamına gelir. Kiralama durumunda, iş ortaklığının söz konusu yeterlik kriterini sağladığı kabul edilmez; ancak bazı ihale dokümanlarında farklı uygulamalar olabilir, bu nedenle ihale şartnamesi dikkatlice incelenmelidir.
Soru: Yeterlik kriteri olarak belirlenen kapasite ve coğrafi konumun değişmesi durumunda idarenin uygulaması nasıl olmalıdır?
Cevap: Yeterlik kriterlerinde kapasite veya tesisin konumu (örneğin belirli bölge sınırları) açıkça belirtilmişse, ihale sürecinde bu kriterlerin değiştirilmesi veya esnetilmesi mümkün olmayabilir. İdare, özellikle tekliflerin değerlendirilmesinde bu kriterlerin net olarak karşılanıp karşılanmadığını tespit etmeli, aksi halde değerlendirme dışı bırakma veya ihale işleminin iptali riski ortaya çıkabilir. Bu nedenle kriterlerin ihale dokümanında açık ve uygulanabilir şekilde düzenlenmesi gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının beton ve asfalt tesislerinin kendi malı olduğuna dair hangi tür belgeler teklif kapsamında sunulmalıydı ve bu belgeler nasıl olmalıydı?
Cevap: İhale dokümanı gereği, kapasite ve bölge şartlarını karşılayan beton ve asfalt tesislerinin kendi malı olduğunun ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı veya mali müşavir raporu ile belgelenmesi zorunludur. Bu belgeler teklif zarfı içinde sunulmalı ve belgelendirme doğrudan bu şekilde yapılmalıdır.
Soru: İdarenin ihale üzerinde bırakılan iş ortaklığından sunduğu beton üretim tesisine ilişkin belgeleri “tamamlatmaması” kararı mevzuata uygun mudur?
Cevap: İdare, teklif zarfı dışında belge tamamlama yapamayacağını savunmuş ancak iş ortaklığı yalnızca açıklama sunmuştur. Ancak iş ortaklığı teklif zarfında yeterli belgeleri sunduğundan, eksik belge nedeniyle tamamlama yapılması gerekmez. Bu vakada idarenin belge tamamlama talebinde bulunmaması uygulama açısından sorun yaratmaz.
Soru: İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının beton ve asfalt tesislerinin kapasite ve bölge şartlarını karşıladığı nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: İş ortaklığınca sunulan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir raporları üzerinden beton tesisinin 85 m³/saat, asfalt tesisinin 340 ton/saat kapasiteye sahip olduğu ve tesislerin talep edilen İstanbul Avrupa Yakası bölgesinde kurulu olduğu tespit edilmiştir. Bu tespitler kapasite ve bölge şartlarına uygunluğu göstermektedir.
Soru: Amortisman veya demirbaş defterinde kayıtlı olma konusunda tereddütler bulunması durumunda idarenin yükümlülüğü nedir?
Cevap: Amortisman veya demirbaş defterinde kayıtlı olup olmadığı hususunda tereddütler varsa, idare bu konuda gerekli araştırmayı yapmak ve incelemeyi tamamlamak durumundadır. Bu araştırma sonucunda yeterlik kriterlerini karşılayıp karşılamadığına karar vererek ihaleyi mevzuata uygun şekilde sonuçlandırmalıdır.
Detaylı Analiz
İhaleye konu uyuşmazlık, ihale üzerinde kalan iş ortaklığının İstanbul Avrupa Yakası sınırları içerisinde yer alan ve belirlenen minimum kapasiteyi karşılayan kendi malı asfalt ve beton üretim tesislerine sahip olup olmadığı meselesi etrafında şekillenmiştir. Başvuru sahibi, iş ortaklığının söz konusu tesislerinin yeterlik kriterlerini karşılamadığını ve bu tesislerin kendi malı olduğunun teklif kapsamında yeterli şekilde tevsik edilmediğini iddia etmiştir. İdare ise iş ortaklığından açıklama istemiş ancak iddia edilen eksikliğin teklif zarfında tamamlanamayacağı gerekçesiyle belge tamamlamaya gitmemiştir.
İhale dokümanında asfalt ve beton tesislerinin hem kapasite hem de bölgesel konum açısından belirli yeterlik kriterlerini taşıması yanında, bu tesislerin “kendi malı” olması zorunlu tutulmuştur. Kendi malı olma şartının tevsiki için ise amortisman veya demirbaş defteri kayıtları ya da noter tespit tutanağı ile belgelenme istenmiştir. İş ortaklığı, teklif kapsamında mali müşavir raporları sunarak tesislerin istenen kapasite ve konum şartlarını karşıladığını göstermiştir. Ancak, bu belgeler dışında tesislerin mülkiyet durumuna ilişkin kayıtların tevsiki konusunda belirsizlik oluşmuş, özellikle beton tesisi için kira ilişkisine dair beyanlar idare nezdinde yeterli görülmemiştir.
Dosyaya yansıyan bilgilerden anlaşılmaktadır ki tartışmalı konu yalnızca kapasite veya konum değil, aynı zamanda tesise ilişkin maliklik durumu ve bunun tevsikinde kullanılan belgelerdir. Bu noktada “esaslı unsur” kavramı gündeme gelmiş; sunulan belgeler, tesislerin teknik kapasite ve bölge konumu açısından yeterli bulunmakla birlikte, esaslı unsur olan “kendi malı olma” halinin açık belgelerle gösterilip gösterilmediği yönünde değerlendirme yapılması gerekmiştir. Kurul, teknik kapasite ve konum yeterli olsa da, maliklik durumuna ilişkin belgelerde oluşan tereddütlerin giderilmesinin önemli bir unsur olduğuna dikkat çekmiştir.
İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı açısından, esaslı unsurun değerlendirilmesinde pilot ortağın koşulları taşıyıp taşımadığı hususu kritik hale gelmiştir. Öngörülen belgelerde tesislerin iş ortaklığı adına kayıtlı olduğu açık şekilde gösterilmeli, kiralama ilişkisi varsa bu durum “kendi malı” şartını sağlamamaktadır. Sunulan raporlar yapım tesislerinin kapasitelerini karşılamakta; ancak pilot ortağın mülkiyet durumunun iş ortaklığı düzeyinde yeterlik taşıdığına konusunda tam netlik sunmamaktadır. Bu tespitin sağlam belgelerle ortaya konması gereği, kararın esasını etkilemektedir.
Kamu İhale Kurulu, ihalenin teklif değerlendirme aşamasına ilişkin bu tereddütlü durumu idarenin belirleyici sorumluluğu çerçevesinde ele almıştır. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığı tarafından teklif kapsamında sunulan belgelerin kapasite ve coğrafi uygunluk açısından yeterli olduğu tespit edilmiştir. Ancak Kurul, “kendi malı” olma şartının eksiksiz biçimde belgelenip belgelenmediği yönünde idare tarafından kapsamlı ve doğrulayıcı bir araştırma yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmadığını değerlendirmiştir. Bu nedenle, söz konusu belgelerin kayıtlarda gerçekten yer alıp almadığının idarece incelenerek ihaleye ilişkin son kararın bu doğrultuda verilmesi gerektiği yönünde hüküm kurularak sürecin sağlıklı işletilmesine işaret edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.