KÜNYE
- Toplantı No: 2023/025
- Gündem No: 68
- Karar Tarihi: 13.04.2023
- Karar No: 2023/UY.I-662
- Başvuru Sahibi: Yahya Gedik İnş. Müh. Ltd. Şti. - Dedehan Yapı Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2023/135966
- İhale Adı: Sbb Kongre Merkezi Yapım İşi
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin 2021 yılına ait bilanço verilerini sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin 2021 yılına ait bilanço verilerini sunmadığını, dolayısıyla teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale tarihi yılın ilk dört ayında olduğundan, isteklilerin bir önceki yıla ait bilanço verilerini sunmamaları halinde iki önceki yıla ait verileri sunabilecekleri, ancak bu durumda yıl atlanmaması gerektiği mevzuattan anlaşılmaktadır. İhale üzerinde bırakılan isteklinin 2022 yılına ait bilanço verilerini sunmadığı, ancak 2021 yılına ait verileri atlayıp 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait verileri sunduğu tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuata aykırıdır çünkü 2021 yılı atlanmıştır ve sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılırken yıl atlanmamalıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu ihalelerinde teklif sahiplerinin sunması gereken mali tabloların hangi dönemleri kapsaması gerekir?
Cevap: Teklif sahiplerinin sunacakları mali tablolar, ihale tarihine bağlı olarak genellikle son yıl veya son iki yıla ait dönemleri kapsar. Özellikle yılın ilk çeyreğinde yapılan ihalelerde, geçerli olan bir önceki mali yılın tablolarının sunulması esastır. Eğer bir önceki yılın tabloları bulunmuyorsa, yıl atlanmadan ondan önceki dönemler verilebilir. Yıllar arasında boşluk bırakmak veya kritik yılları atlamak, tekliflerin değerlendirme dışında kalmasına yol açabilir.
Soru: İhalenin yılın ilk dört ayında yapılması halinde, bilanço sunumunda yıl atlanmasının önemi nedir?
Cevap: Yılın ilk dört ayında yapılan ihalelerde, bir önceki yıla ait bilanço sunulamazsa bile, bir önceki yıl atlanmadan hemen öncesindeki yılların tabloları istenir. Yani, arada bir veya daha fazla mali yıl atlanması mevzuata uygun görülmez. Bu uygulama, mali durumun sürekli ve kesintisiz olarak izlenebilmesi için gereklidir. Yıl atlanması durumunda teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: Mali tabloların sunulmaması veya mevzuata uygun olmayan yılların sunulması tekliflerin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: İstenilen dönemlere ait mali tabloların sunulmaması veya mevzuata aykırı şekilde eksik/mükerrer dönemlerin sunulması halinde, ekonomik ve mali yeterlilik değerlendirmesi sağlıklı yapılamaz. Bu durumda teklifin değerlendirme dışı bırakılması veya ihalenin iptali gündeme gelebilir. Değerlendirme sürecinde yıl atlamanın tespiti özellikle önemli bir eksiklik olarak kabul edilir.
Soru: İdareler, yıllara ilişkin belge şartlarında esneklik gösterebilir mi?
Cevap: İdareler, mevzuatın izin verdiği ölçüde ve gerekçeli hallerde bazı esneklikler uygulayabilir; ancak temel prensip olan mali dönemlerin ardışık sunulması kuralından sapılması genellikle mümkün olmaz. Özellikle yıl bazındaki atlamalar veya kritik yılların çıkarılması, belirsizlik ve hataya yol açtığından çoğunlukla reddedilir. Net uygulama için ihalenin yapıldığı dönemin mali yıl durumu ve ilgili mevzuat dikkate alınmalıdır.
Soru: İtirazen şikayet veya itiraz süreçlerinde mali tablo sunumuyla ilgili hangi hususlar sıklıkla uyuşmazlık yaratır?
Cevap: Uyuşmazlıklar genellikle; istenilen yıllara ait mali tabloların hangi dönemleri kapsaması gerektiği, bazı yılların atlanmasının mevzuata uygun olup olmadığı, hangi durumlarda önceki yıllardan tabloların kabul edileceği ve sunulmaması halinde tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin kriterlerden kaynaklanır. Uygulamada tereddüt edilen bu noktalar, şikayetlere ve ihalenin iptaline yol açabilir. Bu nedenle idareler ve istekliler ilgili yıl ve dönemlerin doğru belirlenmesine özen göstermelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunması gereken bilanço yılları hangi esaslara göre belirlenmiştir?
Cevap: İhalenin yılın ilk dört ayında yapılması nedeniyle, istekliler bir önceki yıla ait bilanço verilerini sunmak zorundadır. Eğer bu mümkün değilse, yılda atlama yapılmadan bir önceki yıla ait olmayan veriler sunulabilir; ancak yıl atlanmamalıdır. Bu vakada 2021 yılı atlanarak 2018, 2019 ve 2020 yılları sunulması mevzuata aykırıdır.
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin 2021 yılına ait bilanço verilerini sunmaması ihale değerlendirmesine nasıl etki etmiştir?
Cevap: 2021 yılına ait bilanço verileri sunulmadığı için ve bu yıl atlandığı için isteklinin teklifinin mevzuata uygun şekilde değerlendirilmesi mümkün olmamıştır. Bu nedenle isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesine karar verilmesinin gerekçesi nedir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılan isteklinin mevzuata aykırı şekilde 2021 yılı verilerini sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği tespit edildiğinden, başvuru sahibinin şikayet talebinin haklı olduğu anlaşılmış ve bu nedenle başvuru bedelinin iadesine karar verilmiştir.
Soru: Benzer bir durumda isteklilerin hangi bilanço yıllarını sunması durumunda teklifleri mevzuata uygun sayılır?
Cevap: İhalenin yılın ilk dört ayında yapılması halinde isteklilerin, ihale yılına göre arka arkaya ve yıl atlamadan önceki yıl ve onun öncesine ait bilanço verilerini sunmaları gerekir. En azından bir önceki yılın verileri mutlaka sunulmalıdır; aksi halde teklif değerlendirme dışı bırakılır.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlık, yılın ilk dört ayında gerçekleştirilen bir ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunması gereken bilanço yıllarına ilişkin yapılan bir şikâyetten doğmuştur. Başvuru sahibi tarafından, anılan isteklinin 2021 yılına ait bilanço verilerini sunmadığı, bunun yerine 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait verilerin sunulması suretiyle mevzuata aykırı hareket edildiği ileri sürülmüştür. Bu iddia çerçevesinde, sunulan belgelerin ihalede öngörülen ekonomik ve mali yeterlilik kriterlerini sağlayıp sağlamadığı ve teklifin değerlendirmeye alınmasının uygun olup olmadığı tartışma konusu haline gelmiştir.
Uyuşmazlık, ihale sürecinde isteklilerden istenen ve ekonomik yeterliğe esas teşkil eden bilanço belgelerine yöneliktir. İhalenin yılın ilk çeyreğinde yapılması nedeniyle, normal şartlarda bir önceki yılın, yani 2021 yılının mali tablolarının sunulması beklenmektedir. Ancak anılan istekli tarafından bu yıl atlanarak daha önceki üç yılın verileri sunulmuştur. Bu durum, belgelerin hangi yıllara ait olabileceği hususunda oluşan yetki çerçevesi açısından önem arz etmektedir. Çünkü söz konusu değerlendirme, yalnızca belgelerin sunulmuş olup olmamasına değil, aynı zamanda bunların doğru yıla ilişkin olmasına da bağlıdır.
Buradaki temel değerlendirme noktası yıl atlama yasağına ilişkindir ve bu kurallar, esaslı unsur niteliğindeki bilgi ve belgelerin sürekliliğini garanti altına almayı amaçlamaktadır. Kamu ihale uygulamalarında birden fazla yıla ait mali verilerin sunulması yeterlik kriterini sağlasa bile, bu yılların birbirini takip eden biçimde sıralanması ve atlanmaması aranmaktadır. Sunulan üç yılın herhangi birinin, aradaki daha yakın tarihi kapsamak yerine daha eski yıllara dönük olması durumunda belge bütünlüğü ve güncelliği kaybolmakta, bu da teklifin değerlendirilmesini teknik olarak imkânsız hâle getirmektedir.
Somut olayda, bilanço verilerinin asgari koşulları sağladığı kabul edilse dahi, sunulmayan 2021 yılı, pilot ortağın mali yeterliği açısından eksik bir halkaya işaret etmektedir. Dolayısıyla pilot ortağın ekonomik yeterliliği yalnızca üç yılın ortalamasıyla değil, mevzuatın öngördüğü ardışık yıllar bütünlüğü çerçevesinde değerlendirilmeli, bu bütünlükten sapmanın işin uzmanlığına gölge düşürüp düşürmediği analiz edilmelidir. Kurul, 2021 yılı gibi yakın dönemin dışlanmasının kabul edilemez olduğuna hükmederek bu bağlamda teklifin teknik olarak geçerli sayılamayacağı sonucuna ulaşmıştır.
Kurul, değerlendirmesinde sunulan bilanço verileri arasında yer almayan yılın yalnızca belgelerin niceliği açısından değil, içerdiği zaman dilimi itibariyle de önem taşıdığını vurgulamıştır. 2021 yılının atlanmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiğine karar verilmiş, bu nedenle söz konusu isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır. Ayrıca, şikâyetin haklı olduğu tespit edilmiş ve başvuru bedelinin iadesine hükmedilmiştir. Böylelikle, belge sunumuna ilişkin düzenlemelerin yalnızca şekli değil, esaslı unsurları kapsadığı ve yıl atlamanın sadece teknik değil hukuki sonuç doğurduğu somut biçimde ortaya konmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.