KÜNYE
- Toplantı No: 2020/030
- Gündem No: 14
- Karar Tarihi: 01.07.2020
- Karar No: 2020/UY.II-1140
- Başvuru Sahibi: Soysal Teknoloji İnş. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Sistem2023 Yapı Peyzaj Taş. Araç Kir. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/72140
- İhale Adı: Şavşat (Artvin) Kanalizasyon ve Yağmursuyu İnşaatı
Özet
Yasaklı vekilin imzasıyla verilen teklif nedeniyle başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, vekil olarak imza atan kişinin yasaklı olmadığını, müdürün hastalık nedeniyle imza atamadığını ve bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının ve yasaklama kararının hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dosyasındaki belgeler ve yasaklılık sorgulaması sonucunda, vekil olarak imza atan kişinin ihale tarihi itibariyle (18.03.2020) Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tüm ihalelerden yasaklı olduğu tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca yasaklı olanların kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamayacağı, 28.3 ve 30.5 maddeleri uyarınca ise ihaleye katılan vekil ve temsilcilerin de yasaklılık sorgulamasına tabi tutulacağı ve yasaklı bulunmaları halinde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, vekilin yasaklılığı teklif dosyasındaki vekâletname tarihinden sonra başlamış olsa da, ihale tarihi itibariyle yasaklı olması nedeniyle teklifin geçersiz sayılması gerekmektedir. Başvuru sahibinin covid-19 hastalığı nedeniyle müdürün imza atamaması mücbir sebep olarak kabul edilmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhaleye katılan gerçek veya tüzel kişinin temsilcisi veya vekilinin yasaklı olması halinde teklifin değerlendirilmesi nasıl etkilenir?
Cevap: İhaleye katılan kişinin temsilcisi veya vekilinin ihale tarihinde yasaklı bulunması durumunda, 4734 sayılı Kanun ve ilgili uygulama kararları gereğince, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açar. Yasaklılık, doğrudan başvuru sahibinin ihaleye katılma ehliyetini ortadan kaldırmasa da, yasaklı kişinin temsilci veya vekil sıfatıyla hareket etmesi halinde teklif hükümsüz sayılır. Bu nedenle, ihale tarihinde yasaklı olup olmadığının sorgulanması ve tespiti teklifin geçerliliği açısından kritik bir adımdır.
Soru: Vekâletnamenin düzenlenme tarihinden sonra başlayan yasaklılık, ihalede teklifin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Vekâletnamenin verildiği tarih değil, ihale tarihi esas alınarak vekilin yasaklı olup olmadığı değerlendirilir. Vekilin yasaklılık durumu vekâletnamenin tarihinden sonra başlamış olsa dahi, ihale tarihinde yasaklı bulunması halinde bu durum teklifin geçerliliğini ortadan kaldırır ve teklif değerlendirme dışı bırakılır.
Soru: İhale sürecinde temsilci veya vekilin yasaklılığı iddiası hakkında hangi tür belge ve bilgiler incelenmelidir?
Cevap: İhale dosyasında yer alan vekâletname ve imza sirküleri gibi yetki belgeleri ile, yasaklılık sorgulama sonuçları birlikte değerlendirilmelidir. Yasaklılık durumu resmi mercilerden alınan yasaklılar listeleri veya sistem sorgulamaları ile tespit edilmelidir. Bu kapsamda, vekilin imza yetkisini haiz olduğu tarih ile ihale tarihi arasında yasaklılık oluşmuşsa bile ihale tarihi esas alınarak karar verilir.
Soru: Temsilci veya vekilin mücbir sebeple imza atamaması durumunda teklifin değerlendirme dışı bırakılması önlenebilir mi?
Cevap: Mücbir sebep iddiası ancak somut, mevzuata uygun gerekçelere dayanıyorsa dikkate alınabilir. Örneğin, sadece hastalık durumu veya benzeri iddialar tek başına mücbir sebep olarak kabul edilmeyebilir. Bu nedenle, temsilci veya vekilin mazeretleri teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına engel teşkil etmeyebilir ve yasaklılık durumu değişmediği sürece teklifler geçersiz sayılabilir.
Soru: İhale sürecinde yasaklılığın ortaya çıkması üzerine teklifin geçici teminatına ne tür uygulamalar yapılır?
Cevap: Yasaklılık nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakıldığında, ilgili mevzuat gereği geçici teminat gelir kaydedilir. Bu uygulama, yasaklı duruma ilişkin hızlı ve kesin yaptırımı sağlamak amacıyla yaygın olarak uygulanmaktadır ve mevzuata uygun kabul edilmektedir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin teklif mektubunu vekâleten imzalayan kişinin ihale tarihinde yasaklı olmasının teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına etkisi nedir?
Cevap: İhale tarihinde vekilin yasaklı olması nedeniyle, başvuru sahibinin teklif mektubu geçersiz sayılmış ve teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır. Yasaklı kişilerin ihalelere kendileri veya temsilcileri aracılığıyla katılması mümkün değildir.
Soru: Vekilin yasaklılık durumu, vekâletnamenin düzenlenme tarihinden sonra başlamışsa bu teklifin geçerliliği nasıl etkilenir?
Cevap: Vekilin yasaklılığı vekâletnamenin tarihinden sonra başlamış olsa dahi, ihale tarihi itibariyle yasaklı olması teklifin geçersiz sayılması için yeterlidir.
Soru: Müdürün hastalık nedeniyle imza atamaması, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına engel olur mu?
Cevap: Müdürün covid-19 hastalığı mücbir sebep olarak kabul edilmemiştir; dolayısıyla bu durum başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına mani olmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusu ne şekilde sonuçlanmıştır ve gerekçesi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusu reddedilmiştir. Çünkü vekilin ihale tarihinde yasaklı olması ve bu durumun mevzuata uygun olarak teklifin geçersiz sayılmasına temel olması nedeniyle iddialar kabul edilmemiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen ihtilafta, teklif mektubunu imzalayan kişinin ihale tarihinde yasaklı olması, başvuru sahibinin teklifinin geçerliliğine ilişkin temel uyuşmazlığı oluşturmuştur. Başvuru sahibi, asli temsilcinin hastalığı nedeniyle, yerine vekâleten imza atan kişinin yasaklı olmadığını ileri sürerek idarenin değerlendirme dışı bırakma ve teminat gelir kaydetme işlemlerine itiraz etmiştir. Ancak Kurul incelemesinde, vekâleten işlem yapan kişinin ihale tarihinde yasaklı olduğuna dair resmi kayıtlar bulunduğundan, teklifin geçerli sayılıp sayılmayacağı bir bütün olarak değerlendirilmiştir.
Uyuşmazlık kapsamında teklif mektubunun geçerli olup olmadığı, vekilin temsil yetkisine ve yasaklılık durumuna bağlı olarak ele alınmıştır. Vekâletnamenin geçerliliği açısından sorun bulunmamakla birlikte, teklifin karar tarihinde değil ihale tarihinde değerlendirildiği dikkate alındığında, vekilin teklif mektubuna attığı imzanın geçerliliği tartışmalıdır. Yasaklı kişi, ihale sürecine taraf olamayacağından, onun imzası bulunan bir teklifin geçerli kabul edilmesi hukuken mümkün görülmemiştir. Bu durum, vekilin yasaklılık durumunun sadece kendi fiilini değil, temsil ettiği isteklinin ihale ehliyetini de etkilediği yönünde yorumlanmıştır.
İhalenin esaslı unsurlarından biri olan teklif mektubu, şekli ve maddi geçerlilik bakımından belirli kriterlere tabidir. Bu bağlamda, teklifin ihale tarihinde hukuken geçerli temsil yetkisi olan bir kişi tarafından imzalanması zorunlu sayılmış, hastalık gibi gerekçelerle yapılan temsil değişikliğinin bu temel kurala istisna oluşturmayacağı değerlendirilmiştir. Özellikle yasaklılık hali, mücbir sebepten farklı olarak, temsilin kamu ihale sistematiği açısından mutlak engel oluşturduğu kabul edilmiştir. Bu nedenle esaslı unsur olarak değerlendirilen teklif mektubunun yasaklı vekil eliyle düzenlenmiş olması tek başına geçersizlik sonucunu doğurmuştur.
Somut olayda pilot ortak ya da iş ortaklığı yeterliliğine dair bir değerlendirme yer almamaktadır. İhale dışı bırakma işlemi yalnızca teklif mektubunun imzalanmasına ilişkin usule ve burada imza atan vekilin hukuki statüsüne dayandırılmıştır. Dolayısıyla pilot ortağa özgü deneyim ya da yeterlik unsurlarının değerlendirilmesi bu vakada tartışma konusu yapılmamıştır.
Kurul, ihaleye katılan isteklilerin temsilcilerinin de yasaklı olup olmadığının sorgulanması gerektiğini vurgulayarak, vekâleten yapılan işlemlerde imza atan kişinin durumunun doğrudan teklifi etkilediği kanaatine varmıştır. Vekâletnamenin düzenlenme tarihindeki durumun değil, ihale günündeki hukuki statünün esas alınması gerektiği yönünde net bir duruş sergilemiştir. Bu çerçevede, temsilcinin hastalığa bağlı bir temsil değişikliği iddiası mücbir sebep olarak değerlendirilmemiş, esasen yasaklılık engelinin kamu ihale mevzuatı bakımından istisna tanınamayacak bir nitelik taşıdığı kabul edilmiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibinin teklifi geçersiz sayılmış, şikâyeti reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.