KÜNYE
- Toplantı No: 2024/030
- Gündem No: 28
- Karar Tarihi: 31.07.2024
- Karar No: 2024/UY.I-962
- Başvuru Sahibi: Ayşah İnşaat Temizlik Sağlık San. Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Zeytinburnu Belediye Başkanlığı
- İKN: 2024/782097
- İhale Adı: Zeytinburnu Geneli Park ve Kamusal Alanlarda Düzenleme Yapılması
Özet
İhale konusu iş kalemlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliğinde olması nedeniyle ihalenin iptaline karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale konusu iş kalemlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilmesi gerektiğini, bu nedenle ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş, 263 iş kaleminden oluşmakta olup, 75 iş kalemi bitki temini ve dikimi gibi peyzaj düzenlemesine ilişkin süreklilik arz eden işlerdir. 4734 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, süreklilik arz eden park ve bahçe bakım, onarım, bitki dikimi gibi işler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilmektedir. İhale dokümanında işin süresi 510 gün olarak belirlenmiş ve iş kalemlerinin niteliği bakımından yapım işi tanımına uymadığı, dolayısıyla personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliğinde olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliğindeki işler ile yapım işleri arasındaki ayrımı yaparken nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmetler genellikle süreklilik arz eden, işin fiilen yapılması için doğrudan iş gücü teminine dayanan bakım, onarım, destek gibi işlerdir. Yapım işleri ise somut bir eser meydana getirmeye yönelik, malzeme ve işçilik unsurlarının birlikte örgütlendiği özgün işlerdir. İhale konusu işin niteliği, iş kalemlerinin içeriği ve iş süresi gibi unsurlar, bu ayrımda belirleyici olur. Özellikle uzun süreli ve personel teminine dayalı iş kalemleri yapım işi kapsamında değerlendirilmekten ziyade hizmet alımı kapsamında ele alınabilir. Ancak bazı işlerde hem yapım hem hizmet unsuru bulunabilir; bu durumda iş kalemleri ayrı ayrı değerlendirilmeli ve mevzuat kapsamında uygun sınıflandırma yapılmalıdır.
Soru: Süreklilik arz eden ve personel çalıştırmayı gerektiren işlerin yapım işi kapsamında ihale edilmesinin sakıncası nedir?
Cevap: Süreklilik arz eden ve esas olarak iş gücü temini ile yürütülen işler yapım işi olarak ihale edildiğinde, ilgili mevzuat hükümleri ile ihalenin kapsamı uyuşmamış olur. Bu durum, ihale mevzuatına aykırılığa yol açar, ihalenin iptaline veya iptal edilme riskine neden olabilir. Çünkü yapım işi ihalelerinde esas olan, fiziksel bir eser meydana getirilmesi; personel çalıştırmaya yönelik sürekli hizmetlerde ise iş gücü teminine dayanan hizmet alımı yöntemlerinin uygulanmasıdır. Yanlış sınıflandırma, teklif değerlendirilmesi, sözleşme kurulması ve sözleşme yönetimi aşamalarında hukuki sorunlar doğurabilir.
Soru: İhale dokümanında iş süresinin uzun tutulması personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak değerlendirilmesine nasıl etkide bulunabilir?
Cevap: İşin süresinin uzun ve süreklilik niteliği taşıması, personel çalıştırılmasını zorunlu kılan bir unsur olarak değerlendirilir. Uzun süreli işler, iş gücünün sürekli ve düzenli olarak sağlanmasını gerektirir; bu durumda iş kalemleri çoğunlukla hizmet alımı kapsamında değerlendirilir. Sürekliliğin bulunması işin yapım işi değil, personel çalıştırmaya dayalı hizmet niteliğine uygun olduğunu güçlü şekilde gösterir. Ancak sadece süre uzunluğu tek başına belirleyici olmayabilir; işin içeriği ve niteliğiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Soru: Teklifin elenmesine veya itirazlara yol açabilecek şekilde personel çalıştırılmasına dayalı bir işin yapım işi kapsamında ihaleye çıkarılması durumunda ne tür hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir?
Cevap: Bu durumda ihalenin mevzuata uygun olmadığı ortada olur ve teklif sahipleri itirazen şikayet başvurusunda bulunabilir. İhale komisyonu hatalı iş tanımlamasından dolayı teklifler değerlendirilmeyebilir veya ihale iptal edilebilir. Ayrıca, yapılan sözleşme hukuki açıdan etkisiz kalabileceği gibi, idarenin uygulamalarında usulsüzlük değerlendirilerek iptal veya tazminat davaları açılabilir. Bu sebeple işin niteliğine uygun ihale usulü ve tanımı yapılması uygulamada kritik önemdedir.
Soru: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliği taşıyan işlerde bu hizmet alımının ihale yöntemi ve mevzuat açısından hangi kısıtlamalara tabi olduğu konusunda nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları bazı durumlarda doğrudan temin veya hizmet alımı usullerine tabi olabilir, ancak bunların yapım işi kapsamında ihale edilmesi mümkün değildir. İhale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca hizmet alımı kavramına giren işler, alım usulü ve sözleşme tipi bakımından yapım işlerinden ayrılır. Uygulamada iş kalemlerinin doğru sınıflandırılması, usule yönelik itirazların önüne geçilmesi için önemlidir. Hizmet alımı kapsamında olan işlerin yapım işi kapsamında gösterilmesi, ihalenin iptal edilmesi veya hukuki uyuşmazlıklara sebep olabilir. Bu nedenle hizmet alımının mevzuat tarafından düzenlenen usullere uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale konusu iş kalemlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak kabul edilmesinin temel gerekçesi nedir?
Cevap: İhale konusu iş kalemlerinin süreklilik arz eden park ve bahçe bakım, onarım ve bitki dikimi gibi işler olması ve işin süresinin 510 gün olarak belirlenmesi nedeniyle, işlerin niteliği yapım işi tanımına uymamış, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliğinde olduğu tespit edilmiştir.
Soru: İhalenin iptaline karar verilmesinde hangi mevzuat ilkesine dayanılmıştır?
Cevap: Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yapılmasının mümkün olmaması nedeniyle, ihale konusu işlerin bu nitelikte olduğunun tespiti üzerine ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesine karar verilmesinin nedeni nedir?
Cevap: İhale konusu işlerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet niteliğinde olduğunun kabul edilmesi ve ihale sürecinde mevzuata aykırılığın tespit edilmesi nedeniyle, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunun haklı bulunması sebebiyle başvuru bedelinin iadesine hükmedilmiştir.
Soru: İhale dokümanındaki iş süresi, ihale türünün değerlendirilmesinde nasıl etkili olmuştur?
Cevap: İhale dokümanında iş süresinin 510 gün olarak belirlenmesi, işlerin süreklilik taşıdığını gösterdiğinden, bu durum iş kalemlerinin yapım işi yerine personel çalıştırılmasına dayalı hizmet kapsamında değerlendirilmesini sağlamıştır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan uyuşmazlık, iş kalemlerinin niteliği bağlamında ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi, ihale konusu işin esasen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek, bu yanlış sınıflandırmanın ihalenin bütünlüğünü zedelediğini ve iptali gerektiğini iddia etmiştir. Bu bağlamda, tekliflerin değerlendirilmesini etkileyen temel sorunun, işin yapım işi olarak mı yoksa hizmet alımı kapsamında mı ele alınması gerektiği olduğu anlaşılmaktadır. Kurul, ihale dokümanı ve iş kalemlerinin ayrıntılı incelenmesi sonucunda, başvuru sahibinin bu yöndeki iddiasını haklı bulmuş ve nihayetinde ihalenin iptaline karar verilmiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde yer alan konu, iş deneyim belgeleri aracılığıyla yapım işi olarak yapılandırılmaya çalışılan bir ihale süreci içerisinde, aslında öngörülen işlerin hizmet niteliği taşıyıp taşımadığıyla ilgilidir. İhale, 263 iş kaleminden oluşmakla birlikte, bu kalemlerin önemli bir kısmı bitki temini, dikimi, park ve bahçe bakımına ilişkin süreklilik arz eden işlerdir. Ayrıca, işin 510 gün sürecek olması da personel istihdamına dayalı sürekli hizmet sağlanması gerektirdiğini göstermektedir. Bu tür çalışmalar genellikle, fiziksel yapı üretme amacı gütmeyen, dolayısıyla yapım işi değil, hizmet alımı kapsamında ele alınması gereken faaliyetlerdir. Bu durumda işin kapsamına aykırı olarak yapım işi mevzuatı çerçevesinde yürütülmek istenmesi, ihalenin hukuki dayanaktan yoksun kalmasına neden olmuştur.
Bu değerlendirmede esaslı unsur kavramı, iş kalemlerinin niteliği ve süresi dikkate alınarak ele alınmıştır. Her ne kadar ihalenin belli unsurları yapım işi görüntüsü verebilecek özellikler taşısa da, asıl belirleyici unsur Kurul açısından süreklilik gösteren personel teminine dayalı faaliyetler olmuştur. Esaslı unsurun tespitinde uygulanan yaklaşım, iş kalemleri arasında baskın olan hizmet nitelikli faaliyetlerin, işin genel karakterini belirlediği yönündedir. Bu nedenle, teknik açıdan hizmet sayılması gereken bir işin mevzuata aykırı şekilde yapım işi gibi gösterilerek ihale edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
İhaleye katılan isteklilerin sunduğu iş deneyim belgeleri açısından da benzer bir değerlendirme yapılmıştır. Özellikle pilot ortağın deneyim sunma yükümlülüğü bakımından, belgelerin yapım işine dayalı olması gerektiği kabul edilmekteyken, burada ileri sürülen işlerin gerçekte personel çalıştırmasına dayalı hizmet niteliği taşıması, iş deneyiminin uygunluğu konusunda şüphe yaratmıştır. Buna bağlı olarak, yapım işi olarak tasnif edilen bu ihalede, hizmet işleriyle edinilmiş deneyimlerin yeterlilik açısından geçerli sayılması mümkün olmadığı gibi, bu durum tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesini de engellemektedir.
Sonuç itibarıyla Kurul, ihale konusu işin mevzuata uygun şekilde tanımlanmadığı kanaatiyle, ihalenin iptaline karar vermiştir. İşin süresi ve niteliği birlikte değerlendirildiğinde, park ve bahçe düzenleme işlerinin personel istihdamına dayalı sürekli faaliyetler kapsamında olduğu, dolayısıyla yapım işi kapsamına alınamayacağı tespit edilmiştir. Bu nedenle ihalenin teklif toplama sürecine geçildiği halde geçersiz hale geldiği ve başvuru sahibinin şikâyetindeki haklılık nedeniyle başvuru bedelinin iade edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Kurul’un yaklaşımı, ihale hukukunun temel ilkelerinden olan mevzuata uygunluk ve işin mahiyetine uygun ihale türünün belirlenmesi ilkelerinin somut olayda gözetildiğini göstermektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.