KÜNYE
- Toplantı No: 2021/040
- Gündem No: 12
- Karar Tarihi: 29.09.2021
- Karar No: 2021/UY.I-1789
- Başvuru Sahibi: Özaş Harita Enerji Ltd. Şti. - 3 Etap Enerji İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) Ticaret Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/312988
- İhale Adı: H.430 Referanslı 400 Kv (~38,7 Km) 2X3b 1272 Mcm + (~1 Km) 3B 1272 Mcm İletkenli İçdaş - Lapseki 3 Eih Teklif Birim Fiyatlı Komple Tesis
Özet
İhale komisyonu üyelik değişikliği ve yasak fiil tespiti nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale komisyonunun yedek üye ile ilk oturum yapmasının ve asıl üyeye dönülerek karar alınmasının mevzuata aykırı olduğunu, başka bir ihalede uygunsuz teklif nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğunu ve yasaklama sürecinin başlatılamayacağını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale komisyonu üyelerinin değişiminde yedek üyenin geçerli mazereti varsa asıl üyeye dönülmesi mevzuata uygundur. Başvuru sahibinin teklifinin, başka bir ihalede birden fazla teklif sunma yasağı kapsamında yasak fiil tespiti nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması Kanun’un 17 ve 58. maddeleri uyarınca doğrudur. Yasaklama kararı henüz yürürlüğe girmemiş olsa da, ihale sırasında yasak fiil tespiti halinde aynı idaredeki sonraki ihalelere katılım engellenir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonu üyelerinin değişimi sırasında yedek üyenin görevlendirilmesi ve sonrasında asıl üyeye dönülmesi hangi şartlarda mevzuata uygundur?
Cevap: İhale komisyonundaki asıl üyelerin geçerli bir mazeret bildirmesi durumunda, yedek üyelerin görevlendirilmesi mümkündür. Daha sonra, asıl üyenin göreve dönmesi halinde karar süreçlerinde asıl üyenin yer alması mevzuata uygundur. Ancak, bu değişimin gerekçeleri ve usulleri ihale sürecinin saydamlığı ve usulü yönünden açık olmalıdır. Belge kapsamında kesin mazeret bulunmayan değişikliklere ilişkin karar bulunmamaktadır.
Soru: Bir isteklinin aynı idareye birden fazla teklif sunması durumunda tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması nasıl uygulanır?
Cevap: Kamu ihalelerinde, bir isteklinin aynı idareye birden fazla teklif sunması yasak olup, bu durum yasak fiil olarak kabul edilir ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir. Yasak fiil tespiti yapılması halinde ilgili teklif, mevzuat ve Kurul kararları doğrultusunda kesin olarak değerlendirme dışı bırakılabilir. Bu uygulama, eşitlik ve rekabet ilkelerinin korunması için sıkı şekilde uygulanmaktadır.
Soru: Yasaklama kararının henüz yürürlüğe girmemiş olması, ihale sürecinde yasak fiil tespit edilen isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını engeller mi?
Cevap: Yasaklama kararının henüz kesinleşmemiş veya yürürlüğe girmemiş olması, ihale sırasında yapılan tespitlerin değerlendirmede dikkate alınmasına engel teşkil etmeyebilir. Özellikle yasak fiil tespiti ihale anında mevcutsa, ilgili teklifin değerlendirme dışı bırakılması mümkündür. Ancak bu durumun nasıl uygulanacağı somut vakaya ve hukuki düzenlemelere bağlıdır.
Soru: İhale komisyonunun olağan dışı üyelik değişiklikleri nedeniyle alınan kararların hukuki geçerliliği nasıl değerlendirilir?
Cevap: İhale komisyonundaki üyelik değişikliklerinde mevzuata uygun mazeret ve prosedürlerin bulunması gereklidir. Yedek üyenin geçerli mazeret ile görevlendirilmesi ve asıl üyeye dönüş gibi işlemler, usulüne uygun ve izah edilebilir ise kararların hukuki geçerliliği korunur. Ancak bu süreçte usulsüzlük veya keyfi uygulama varsa kararların geçersizliği gündeme gelebilir.
Soru: Yasak fiil tespiti sonrası yasaklama sürecine yönelik itirazların inceleme kapsamı ve sonuçları nasıl olmaktadır?
Cevap: Yasaklama sürecine ilişkin usulü itirazlar çoğu zaman şekil yönünden inceleme dışı bırakılabilmektedir. İtiraz merciinin görev ve yetki sınırları dahilinde olmayan hususlar için yapılan başvurular reddedilir. Ayrıca, yasaklama kararının hukuki sonuçlarına ilişkin itirazlar ilgili mevzuat ve prosedürlere uygun şekilde değerlendirilir. Bu nedenle, sürecin mevzuata uygun başlatılması ve yürütülmesi önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonu yedek üyesinin mazereti nedeniyle ilk oturumda yedek üyenin görev alması, sonraki kararda asıl üyeye dönülmesi bu vakada mevzuata uygun mudur?
Cevap: Evet, vakada Kurul değerlendirmesine göre yedek üyenin geçerli mazeretinin bulunması nedeniyle ilk oturumda görevlendirilmesi ve daha sonra asıl üyeye dönülmesi tamamen mevzuata uygundur.
Soru: Başvuru sahibinin başka bir ihalede aynı idareye birden fazla teklif sunması nedeniyle yasak fiil tespiti yapılması, bu ihaledeki teklifinin değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir gerekçe midir?
Cevap: Evet, başka bir ihalede yasak fiil tespiti yapılmış olması bu ihalede de teklifin aynı idareye yönelik birden fazla teklif sunma yasağı kapsamında değerlendirme dışı bırakılmasını zorunlu kılar.
Soru: Yasak fiil tespiti nedeniyle verilen yasaklama kararının henüz yürürlüğe girmemiş olması, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına engel teşkil eder mi?
Cevap: Hayır, Kurul vakada yasaklama kararı henüz yürürlüğe girmemiş olsa dahi ihale sırasında tespit edilen yasak fiil nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mümkün olduğunu belirtmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin yasaklama sürecinin başlatılamayacağına dair itirazının sonucu ne olmuştur?
Cevap: Bu itiraz şekil yönünden inceleme dışı bırakılmış ve itirazın reddine karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine konu olan başvuruda, teklifin değerlendirme dışı bırakılması yol açan iki ayrı ihtilaf tartışmaya açılmıştır: ihale komisyonu üyelerinin değişim süreci ile teklif sahibine atfedilen yasak fiil. Başvuru sahibi, ihale komisyonunun ilk oturumunda yedek üye ile çalışılması, ancak sonrasında asıl üyeye dönülerek nihai kararın alınmasını usulsüz bulmuş; ayrıca başka bir ihaledeki davranışları nedeniyle teklifinin bu ihalede değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu öne sürmüştür. Kurul incelemesi bu iki başlıktaki hukuki tartışmaları değerlendirmiştir.
Uyuşmazlığa konu sürecin ilk ayağında, ihale komisyonunun birinci oturumunda, geçerli mazereti bulunan asıl üyenin yerine yedek üyenin katıldığı; ancak karara bağlama aşamasında asıl üyenin göreve dönerek kurulda yer aldığı görülmektedir. Bu durum başvuru sahibince sürecin bütünlüğü ve komisyonun istikrarı bağlamında eleştirilmiş olsa da, Kurul açık bir şekilde yedek üyenin mazeretli bulunması halinde oturumlara geçici olarak katılımının, devamında ise asıl üyeye dönülmesinin mümkün olduğunu değerlendirmiştir. Yani, söz konusu üyelik değişiminin gerekçelendirildiği ve usule uygun yürütüldüğü sonucuna ulaşılmıştır.
İkinci tartışma konusunu oluşturan esas unsur, başvuru sahibinin başka bir ihalede aynı idareye birden fazla teklif sunmak suretiyle yasak fiil kapsamında değerlendirilen bir işlemde bulunmuş olmasıdır. Bu fiilin, her ne kadar söz konusu ihalede vuku bulmamış olsa da, aynı idarenin diğer ihalelerinde teklifin geçersiz sayılmasına yol açabileceği ihtimali değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, Kurul yasak fiilin oluşumunun teklif sahibinin bu ihaleye katılımını da etkileyebileceğini teyit etmiş ve önceki tespitlerin bu ihaledeki ihraç kararına dayanak olabileceğini kabul etmiştir.
Bu vakada esaslı unsur kavramı, teklif geçerliliğini doğrudan etkileyen iki konuya odaklanarak ele alınmıştır: teklif sahibinin dürüstlük kurallarına aykırı davranışı ve komisyon işlemlerinin usulüne uygunluğu. Özellikle yasak fiilin mevcut ihalenin içeriğinde değil, farklı bir ihalede işlenmiş olması, buna rağmen mevcut ihalenin sonucunu doğrudan etkilemesi, esaslı unsurun yalnızca teklife dair teknik ya da mali unsurlarla sınırlı olmadığını, müstakil etik ihlal ve davranış normlarının da bu kapsamda ele alınabileceğini göstermektedir.
Kurul, pilot ortak ya da diğer ortaklardan herhangi birinin bireysel geçmişinde oluşmuş usulsüzlüklerin tüm tüzel teklif sahibine etkisi açısından özel bir ayrım yapmamıştır. Burada temel değerlendirme, teklifin sunumundaki sorumluluğun bütün ortakları ilgilendirdiği, ayrıca yasak fiilin failinin de ortaklıktaki temsil niteliğinin etkili olduğu yönündedir. Bu nedenle başvuru sahibinin fiilsel geçmişi, ister bireysel ister tüzel kişilik eliyle olsun, teklifin bütünü açısından bağlayıcı kabul edilmiştir.
Sonuç olarak Kurul, şikâyet başvurusunu reddederken, hem ihale komisyonunun üyelik değişim sürecini hukuka uygun bulmuş, hem de yasak fiil tespitine dayalı olarak teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını yerinde görmüştür. Ayrıca, yasaklama sürecinin başlatılamayacağı yönündeki başvurunun ise görev alanı dışında kalan şekli bir itiraz olduğu değerlendirilerek esasa girilmeden reddedilmiştir. Yapılan değerlendirme, ihaleye katılımın yalnızca idari belgelerle değil, aynı zamanda etik davranış biçimleriyle de doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.