KÜNYE
- Toplantı No: 2018/050
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 06.09.2018
- Karar No: 2018/UY.I-1616
- Başvuru Sahibi: Den-Ka Yapı Onarım İnş. Mad. Aky. Nak. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.- Evrensel Yol İnş. A.Ş. - Erk İnş. Taah. Haz. Bet. Turz. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 5.Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2018/310641
- İhale Adı: Otoyol Bağlantı Yolu Ayr-Fındıkpınarı Yolu Km:0+000-23+256 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü ve Bsk’lı Üstyapı İşleri Yapım İşi
Özet
İhalenin iptaline ilişkin kendi malı olma şartını sağlayan istekli sayısının azlığı nedeniyle rekabetin sağlanamaması gerekçesiyle iptal kararı uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale dokümanını indiren firma sayısı ile ihaleye katılan firma sayısının farklı olmasının olağan olduğunu, kendi malı olma şartını sağlayan istekli sayısının az olmasının rekabeti engellemediğini ve ihalenin iptalinin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanını 60 istekli indirmiş, ihaleye 20 istekli katılmış, ancak sadece 3 istekli İdari Şartname’nin 7.5.5 maddesinde belirtilen kendi malı olma şartını taşıyan 4 makine, teçhizat ve ekipmanı tam olarak sunabilmiştir. Bu durum, rekabetin sağlanmadığını ve kaynakların verimli kullanılmasının engellendiğini göstermektedir. İdare, ihalenin iptaline ilişkin kararında bu tespitlere dayanarak rekabet, ihtiyaçların uygun şartlarda karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerini gerekçe göstermiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanında belirlenen “kendi malı olma” şartı, teklif sahiplerinin sayısını önemli ölçüde sınırlarsa, ihale sürecinde rekabet yeterli sayıda katılımcı ile sağlanamadığında hangi kriterlere göre iptal kararı verilebilir?
Cevap: İdare, “kendi malı olma” şartının gerektirdiği teknik kıstasları karşılayan yeterli sayıda isteklinin olmaması halinde, rekabetin yeterince sağlanmadığını belirleyebilir. Bu durumda rekabetin engellenmesi, kaynakların etkin kullanılmaması gibi gerekçelerle ihale iptal edilebilir. İptal kararı, sadece doküman indiren firma sayısına değil, teknik şartları eksiksiz karşılayan gerçek katılımcı sayısına dayanmalıdır.
Soru: İhale dokümanındaki belirli teknik şartların (örneğin “kendi malı olma”) sağlanmadığı durumlarda, idare rekabeti yeterli görmediği için iptal kararı verirken nelere dikkat etmelidir?
Cevap: İdare, rekabetin sağlanıp sağlanmadığını değerlendirirken, istekli sayısının yanı sıra teknik şartları eksiksiz karşılayanların sayısını ve pazardaki potansiyel katılımcı kapasitesini dikkate almalıdır. İptal gerekçesi, rekabetin engellendiğine dair somut tespitlere dayandırılmalıdır. Teknik şartlar gereği doğal olarak sayısı az olan isteklilerin bulunması halinde, idarenin iptal kararı daha dikkatli ve gerekçeli olmalıdır.
Soru: İhale komisyonu, teknik şartları sadece az sayıda isteklinin sağlayabildiği durumlarda, ihalenin iptaline karar verebilir mi; bu takdir yetkisi nasıl sınırlandırılır?
Cevap: İhale komisyonu, kendi malı olma şartı gibi rekabeti olumsuz etkileyen teknik koşullar nedeniyle katılımcı sayısı yetersiz ise, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek iptal kararı verebilir. Ancak bu takdir yetkisi, makul delillere ve gerekçelere dayanmalı; somut verilerle desteklenmeli ve keyfi kullanılmamalıdır. İptal gerekçesi açık, ölçülü ve mevzuata uygun olmalıdır.
Soru: İhale dokümanını indiren ve ihaleye katılan firma sayısı arasındaki fark rekabetin sağlanmadığı anlamına gelir mi?
Cevap: Doküman indiren firma sayısının fazla olması, rekabetin çok sayıda isteklinin sürece ilgi gösterdiğine işaret eder fakat bu tek başına yeterli değildir. Rekabetin değerlendirilmesinde, teklif sunan ve özellikle teknik şartları eksiksiz karşılayan firma sayısı esas alınır. Bu sayının çok az olması rekabetin gerçek anlamda sağlanamadığını gösterebilir.
Soru: İdarenin rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gerekçesiyle iptal kararı alması durumunda, Kurul tarafından nasıl bir değerlendirme yapılır?
Cevap: Kurul, idarenin rekabetin sağlanamamasına ilişkin tespitlerinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle uyumlu, makul ve somut gerekçelere dayanıp dayanmadığını inceler. İptal kararı, bu kriterlere uyuyorsa hukuka uygun kabul edilir. İptal gerekçesinde rekabetin engellenmesi ve kaynak israfı gibi somut zararlara işaret edilmesi önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale dokümanını 60 istekli indirmiş, ancak yalnızca 3 istekli kendi malı olma şartını tam karşılayan ekipmanları sunabilmiştir. Bu durumda, kendi malı olma şartını sağlayan istekli sayısının azlığı rekabetin sağlanmadığına ilişkin değerlendirmede nasıl etkili olmuştur?
Cevap: İhale komisyonu ve Kurul, sadece 3 isteklinin kendi malı olma şartını karşılamasının rekabetin yeterli düzeyde sağlanmadığını ortaya koyduğunu tespit etmiştir. Bu azlık rekabet ortamını sınırlandırarak kaynakların verimli kullanılmasını engellemiştir. Dolayısıyla, kendi malı olma şartını sağlayan istekli sayısının azlığı iptal kararına temel oluşturmuştur.
Soru: İstekli sayısının azlığı sadece ihale dokümanını indiren firma sayısı ile ihaleye katılan firma sayısının farklı olması nedeniyle engellenemez denmişse de, bu vakada neden iptal kararı uygun bulunmuştur?
Cevap: İhale dokümanını indirenlerin sayısının çok olması önemli olsa da, esas olarak kendi malı olma şartını tam karşılayan istekli sayısı değerlendirilmiştir. Katılan 20 istekli arasından sadece 3’ü şartı sağladığı için gerçek rekabet gerçekleşmemiştir. Bu durum, iptal kararının usul ve esas açısından yerinde olduğuna hükmedilmiştir.
Soru: İhalenin iptaline ilişkin karar kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından ne şekilde değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, ihale komisyonunun kendi malı olma şartını sağlayan istekli sayısının az olması nedeniyle rekabetin sağlanmadığı ve kaynakların verimli kullanılamadığı yönündeki tespitini kamu yararı ve hizmet gerekleriyle uyumlu, makul ve geçerli bir gerekçe olarak kabul etmiştir. Bu nedenle ihalenin iptal kararını uygun bulmuştur.
Soru: İhale komisyonunun kendi malı olma şartının sağlanmaması halinde iptal kararını verme yetkisi bu vakada nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Komisyonun, kendi malı olma şartını sağlayan istekli sayısının yetersizliği nedeniyle ihalenin iptaline karar verme yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda makul gerekçelere dayandığı için hukuka uygun bulunmuş, itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye yönelik uyuşmazlık, teknik yeterlik kapsamında ihale dokümanında yer alan “kendi malı olma” şartını yalnızca üç isteklinin sağlayabilmiş olması nedeniyle rekabetin oluşup oluşmadığına ilişkindir. Başvuru sahibi, teklif vermeye ilgi duyan çok sayıda firmanın bulunduğunu ve teknik şartları karşılayamayanların bulunmasının rekabet eksikliği olarak görülmemesi gerektiğini öne sürerek, ihalenin iptaline yönelik kararın mevzuata aykırı olduğu yönünde itirazda bulunmuştur.
İhaleye ilişkin dokümanları 60 istekli indirmiş ve 20’si teklif vermiştir. Ancak katılımcı firmalardan sadece 3’ü, dokümanda zorunlu tutulan ve isteklinin kendi malı olması gereken dört ayrı ekipmanı eksiksiz biçimde sunabilmiştir. Değerlendirmeye esas alınan nokta, katılımcıların sahada aktif olarak yarışabilecek nitelikte olup olmadığıdır. Belirli bir teknik şartın, bu şartı sağlayabilecek firma sayısını sınırlaması halinde, ihale sonucuna esas etkili rekabetin gerçekleşip gerçekleşmediği önem kazanır. Bu bağlamda, yalnızca üç firmanın beklentileri teknik anlamda karşılaması, rekabetin teoride değil, fiilen sınırlı kaldığını ortaya koymuştur.
Bu değerlendirme çerçevesinde Kurul, ihaleye katılan firma sayısından ziyade, teknik yeterliği sağlayarak ihaleye gerçek anlamda katılabilen firma sayısına dikkat çekmiştir. İhaleye teklif sunan 20 firmadan yalnızca 3’ünün teknik şartları tam olarak sağlaması, bu şartın piyasadaki katılımı kısıtladığını ve dolayısıyla rekabeti olumsuz etkilediğini göstermiştir. Bu somut tespit, kaynakların etkin kullanılmasına dair ilkeyle birlikte ele alınmış ve gerekçe, ihalenin iptali yönünde belirleyici olmuştur.
İdare, ihaleyi yürütme sürecinde kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda takdir yetkisini kullanmıştır. Söz konusu teknik koşulların daraltıcı etkisiyle rekabetin zedelendiği ve bu nedenle tekliflerin kamu kaynağının en iyi şekilde kullanılması amacına ulaşmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Kurul, bu değerlendirmeyi yerinde ve makul bularak, iptal kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunu ifade etmiştir.
Sonuç olarak Kurul, iptal gerekçesinin, yalnızca katılım sayısına değil, katılım niteliğine dayandığını belirtmiş ve kendi malı olma şartını karşılayamayan çoğunluğun varlığını rekabetin oluşmaması açısından belirleyici bulmuştur. Bu nedenle, itirazen şikayet başvurusu reddedilerek, ihalenin iptaline yönelik karar hukuka uygun kabul edilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.