KÜNYE
- Toplantı No: 2021/048
- Gündem No: 47
- Karar Tarihi: 01.12.2021
- Karar No: 2021/UY.I-2170
- Başvuru Sahibi: Ruyol İnşaat Temizlik Taahhüt Sanayi Ticaret Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/601238
- İhale Adı: İzmir - Aydın Otoyolu ve Bağlantı Yollarında Büyük Üstyapı İyileştirme ve Üstyapı Teşkili İşi
Özet
İhale değerlendirmesinde 2017 yılı ciro belgesinin sunulmaması nedeniyle asgari ciro kriteri sağlanmadığı gerekçesiyle teklifin reddi uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, 2017 yılı ciro tutarının sıfır alınarak 2019, 2018, 2017 ve 2016 yıllar üzerinden ortalama hesaplama yapılması gerektiğini ve böylece asgari ciro kriterinin sağlandığını, ayrıca bilgi eksikliğinin giderilebileceğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre, iş hacmi belgeleri ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıldan başlamak üzere birbirini takip eden son altı yıla kadar sunulabilir ancak yılların sırasıyla sunulması zorunludur; 2017 yılına ait gelir tablosu sunulmadan 2016 yılı ciro tutarı hesaplamaya dahil edilemez. Başvuru sahibinin sadece 2019, 2018 ve 2016 yıllarını sunması nedeniyle, 2017 yılı ciro tutarı eksik kalmış ve bu nedenle asgari ciro kriteri sağlanmamıştır. İsteklinin teklif tutarı 17.934.182,00 TL olup, asgari ciro tutarı 4.483.545,50 TL olarak hesaplanmıştır. 2019 ve 2018 yıllar üzerinden yapılan hesaplama sonucu asgari ciro tutarı sağlanamamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Asgari ciro kriterinin karşılanması için iş hacmi belgeleri hangi şekilde sunulmalıdır?
Cevap: İş hacmi belgeleri, ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıllar olmak üzere, birbirini takip eden yıllar açısından eksiksiz ve sıralı şekilde sunulmalıdır. Örneğin, arada bir yıl atlanmadan, ilgili tüm yıllara ait ciro belgeleri temin edilmelidir. Yılların sırasıyla sunulmaması durumunda atlanan yıllara ilişkin bilgiler hesaplamaya dahil edilmez ve asgari ciro kriterinin gerçekleşip gerçekleşmediği doğru belirlenemez.
Soru: Eksik yıl beyan edilmesi halinde, önceki yıllara ait ciro tutarları değerlendirmeye alınır mı?
Cevap: Eksik sunulan bir yıl olması durumunda, yılların sıralılığı şart olduğundan, takip eden yıllar göz önünde bulundurulsa bile atlanan yıldan önceki yıllar (daha geride kalan) genellikle hesaplamaya alınmaz. Bu, sunulan belgeler arasındaki sıralama ve bütünlük zorunluluğuna dayanır. Bu nedenle, eksiklik doğrudan asgari ciro şartının sağlanamaması sonucunu doğurabilir.
Soru: Asgari iş hacmi şartının yerine getirilmesine yönelik hesaplamalarda sunulmayan bir yıl hakkında “sıfır” değeri kabul edilebilir mi?
Cevap: Sunulmayan bir yılın ciro tutarını sıfır kabul ederek ortalama hesaplama yapılması uygulamada sıkça tartışmalı olup, çoğu durumda uygun görülmemektedir. Çünkü belgelerin yıllar sırasına göre eksiksiz sunulması zorunludur ve söz konusu yılın belgeleri olmadan o yılın durumu değerlendirmeye alınamaz; hedef, gerçek ve belgelendirilebilir iş hacminin tespiti olduğu için belge sunulmayan yılın otomatik olarak sıfır gösterilmesi kabul edilmez.
Soru: Bilgi ve belge eksikliklerinin giderilmesine neden her durumda imkan sağlanmaz?
Cevap: İhalelerde, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında belgelerin bütünlüğü ve sıralı sunumu esas alınır. Sunulan belgeler ihale mevzuatı ve uygulama kılavuzlarında belirtilen esaslara uygun değilse, bazı eksiklikler bilgi tamamlama kapsamında değerlendirilmez. Özellikle, yılların sırasıyla sunulması gibi zorunlu usulen yerine getirilmesi gereken şartlarda eksiklikler bilgi talebi ile giderilmez, aksi halde eşitlik ve şeffaflık ilkeleri zarar görebilir.
Soru: Asgari ciro kriteri somut olarak nasıl hesaplanır ve hangi yıllar göz önünde bulundurulur?
Cevap: Asgari ciro hesabı yapılırken, ihalenin yapıldığı yıldan önceki birbirini takip eden belirli sayıda yılın toplam veya ortalama ciro tutarları kullanılır. Ancak bu yıllar, mevzuat ve ihale dokümanında açıkça belirtilen sıraya göre ve tam olarak sunulmuş olmalıdır. Hesaplamayı etkileyen yıl ya da yılların atlanması veya belgelerin eksik olması asgari ciro tutarının karşılanmaması sonucunu doğurabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin 2017 yılı ciro tutarını beyan etmemesi durumunda, 2016 yılı ciro tutarının hesaplamaya dahil edilip edilemeyeceği nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: 2017 yılı ciro tutarı beyan edilmediği için, yılların sırasıyla sunulması zorunluluğu nedeniyle 2016 yılı ciro tutarı hesaplamaya dahil edilmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin 2017 yılı ciro tutarını sıfır olarak kabul edip, 2019, 2018, 2017 ve 2016 yıllar ortalaması üzerinden asgari ciro kriterinin sağlandığını iddia etmesi neden reddedilmiştir?
Cevap: 2017 yılı ciro tutarının beyan edilmemesi, belgelerin yıllar sırasına göre sunulması zorunluluğuna aykırıdır; bu nedenle 2017 yılı sıfır sayılarak karışık şekilde ortalama yapılması kabul edilmemiş ve asgari ciro kriterinin sağlanmadığı tespit edilmiştir.
Soru: 2019 ve 2018 yıllar üzerinden yapılan hesaplama sonucu asgari ciro kriterinin sağlanamaması, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için nasıl bir sonuç doğurmuştur?
Cevap: 2019 ve 2018 yılları baz alınarak yapılan hesaplamada asgari ciro tutarı karşılanamadığı için, başvuru sahibinin teklifi mevzuata uygun şekilde değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Bilgi eksikliğinin giderilmesi talebi bu vakada neden kabul edilmemiştir?
Cevap: Çünkü ciro belgelerinin yıllar sırasına göre tam ve doğru şekilde sunulması zorunludur ve eksik belge sunulması hesaplamayı etkilediğinden, bilgi eksikliğinin giderilmesine imkan bulunmamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye konu uyuşmazlık, iş hacmine yönelik belgelerin sunum türü üzerinden şekillenmiştir. Başvuru sahibi tarafından teklif kapsamında sunulan ciro belgelerinde 2017 yılına ilişkin herhangi bir bilgi yer almamaktadır. Bunun üzerine idare, ilgili yılın eksikliği nedeniyle sunulan belgeleri tam ve sıralı kabul etmeyerek, 2016 yılına ait ciro tutarını da değerlendirme dışı bırakmıştır. Başvuru sahibi ise 2017 yılının “sıfır” olarak kabul edilmesi gerektiğini savunmuş ve 2016 yılının bu şekilde hesaba dahil edilerek asgari iş hacmi şartının sağlandığını ileri sürmüştür.
Uyuşmazlık, esasında iş hacmini gösteren gelir tablolarının hangi yıllara ilişkin olduğu ve bu belgelerin ne şekilde sıralanarak sunulduğu temelinde değerlendirilmiştir. Asgari ciro kriterinin sağlanıp sağlanmadığı yalnızca sunulan yıllardaki tutarlardan değil, belgelerin doğruluk ve usule uygunluk taşıyıp taşımadığından da etkilenmektedir. İhale mevzuatı uyarınca yılların birbirini takip eder şekilde sunulması gerektiğinden, yıllar arasında bir kopukluk oluştuğunda, atlanan yıldan öncekiler dahi dikkate alınamamaktadır. Bu nedenle 2017 yılının beyan edilmemesi, 2016 yılı verisinin hesaplamaya dahil edilmesini engellemiştir.
Bu bağlamda, uyuşmazlıkta öne çıkan tartışmalı husus, 2017 yılının sıfır beyan edilmesiyle eksikliğin bertaraf edilebileceği yönündeki başvuru sahibinin iddiasıdır. Ancak bu yaklaşım, esaslı unsur niteliği taşıyan belge bütünlüğünü ortadan kaldırmaktadır. İhale değerlendirmelerinde yalnızca tutarların ortalaması değil, bu tutarların hangi yılları kapsadığı da usulen denetlenmektedir. Bu nedenle belgelerde eksik yıl olması, maddi bir hata değil, şekli uygunluk arayan bir koşulun ihlali olarak görülür. Yılların sırasız ve eksik sunulması, hesaplama yöntemini doğrudan geçersiz kılmaktadır.
Vaka açısından pilot ortağın iş deneyimi ya da ortaklık yapısına ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık yalnızca iş hacmine yönelik belgelerin eksikliği üzerine kurulmuştur. Bu nedenle, teknik veya benzer işe ilişkin yeterlik kriterleri ya da bunlara ilişkin pay koşulları değerlendirme konusu edilmemiştir. Tüm dikkatin gelir tablolarının şekli bütünlüğü ve hesaplama usulüne yönelik olarak yoğunlaştığı görülmektedir.
Kamu İhale Kurulu, nihai kararında idarenin işlemine onay vermiş ve başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemini mevzuata uygun bulmuştur. Kurul, 2017 yılına ait belge sunulmaması nedeniyle hem 2016 yılı ciro tutarının dışarda bırakıldığını hem de kalan iki yıl (2018 ve 2019) üzerinden yapılan hesaplamada istenen asgari ciro tutarına erişilemediğini ifade etmiştir. Aynı zamanda, eksik belgenin sonradan sunulması şeklindeki bilgi tamamlama talebinin de belge bütünlüğü ilkesine aykırı olması sebebiyle kabul edilmemesi isabetli bulunmuştur. Bu yaklaşım, şekli koşulların ihale sürecindeki belirleyici etkisini açıkça ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.