KÜNYE
- Toplantı No: 2017/019
- Gündem No: 34
- Karar Tarihi: 19.04.2017
- Karar No: 2017/UY.I-1107
- Başvuru Sahibi: Özdemir İnşaat Turizm Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2016/552944
- İhale Adı: Değirmençay Barajı
Özet
Paçal iş kalemlerinin temel girdilere ayrıştırılmadan analiz edilmesi nedeniyle aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerine ait analizlerin temel girdilere ayrıştırılmadan hazırlandığını, bu nedenle sorgulama işleminin mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38.1 ve 45.1.2 maddeleri uyarınca, yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri için ayrıntılı analizler ve analiz girdileri hazırlanmalı, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tutarlarının toplamı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşmamalıdır. İdarenin hazırladığı analizler temel girdilere ayrıştırılmadığı için Tebliğ’deki kurguyla uyumlu değildir. Bu nedenle; a) Paçal iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin işçilik, mazot, malzeme ve makine girdileri gibi temel girdilere kadar ayrıştırılması, b) Aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması, c) Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin bu ayrıştırılmış analizlere göre belirlenmesi, d) Aynı girdinin birden fazla analizde yer alması halinde her analiz için ayrı değerlendirme yapılması, e) Tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması gerekmektedir.
İdare Görüşü
İdare, demir nakli için yaklaşık maliyette en yakın demir çelik fabrikasının esas alındığını, ihale dokümanında malzemenin hangi üretim yerinden temin edileceğine ilişkin belirleme yapılmadığını belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerine ait analizlerin temel girdilere kadar ayrıntılı şekilde hazırlanması neden önemlidir?
Cevap: Çünkü temel girdilere ayrıştırılmış analizler; işçilik, makine, malzeme gibi maliyet unsurlarının net olarak ortaya konmasını sağlar. Bu sayede tekliflerdeki fiyatlandırma tutarlılığı değerlendirilir ve ekonomik açıdan gerçekçi olmayan aşırı düşük fiyatlar tespit edilip sorgulanabilir. Yalnızca iş kalemi seviyesinde yapılan analizler yeterli bilgi sağlamaz ve hatalı değerlendirmelere yol açabilir.
Soru: Birim fiyat analizlerinde aynı poz numarasına ait temel girdiler farklı iş kalemlerinde tekrar ediyorsa nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: Aynı girdiye ait miktar ve tutarlar tüm analizlerde ayrı ayrı dikkate alınmalı, her analiz için bağımsız olarak temel girdiler ayrıştırılmalıdır. Böylece aşırı düşük teklif sorgulamasında her iş kalemi ve girdinin maliyeti şeffaf ve karşılaştırılabilir olur.
Soru: İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması istenmeden önce analiz girdilerinin hangi koşullara uygun olarak belirlenmesi gerekir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin yüzde 80’ini oluşturan iş kalemlerinde temel girdiler (işçilik, makine, mazot, malzeme vb.) açıkça ayrıştırılmış ve detaylandırılmış analizler hazırlanmalı; açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin toplam tutarı ise kar ve genel gider dışındaki analiz toplamının %15’ini aşmamalıdır. Bu kriterler sağlanmadan açıklama istemek mevzuata uygun sayılmaz.
Soru: Analizlerde temel girdilere ayrıştırma yapılmadığında aşırı düşük teklif sorgulamasının hukuki sonucu ne olur?
Cevap: Böyle durumlarda yapılan sorgulama mevzuat hükümleriyle uyumlu olmadığı için geçersiz kabul edilir. İhale işlemleri ancak analizlerin temel girdilere ayrıştırılarak yeniden hazırlanması, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek girdilerin belirlenmesi ve isteklilere bildirilmesiyle devam edebilir.
Soru: İdare, yaklaşık maliyete esas analizlerinde hangi yöntemle malzeme temin yeri belirlemesi yapmalıdır?
Cevap: Yaklaşık maliyet hazırlığında malzemenin hangi üretim yerinden temin edileceğine dair kesin bir belirleme yapılmamışsa, en yakın veya yaygın üretim yerine ilişkin fiyatlar esas alınabilir. Ancak bu durum analizlerin temel girdilere dayalı hazırlanması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz; temel girdilerin detaylandırılması şarttır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin paçal iş kalemlerine ilişkin birim fiyat analizlerini işçilik, makine, mazot gibi temel girdilere ayrıştırmadan hazırlaması aşırı düşük teklif sorgulaması açısında neden mevzuata aykırıdır?
Cevap: Çünkü mevzuata göre yaklaşık maliyetin önemli bir kısmını oluşturan iş kalemlerinin ayrıntılı analizlerinin işçilik, makine, mazot gibi temel girdilere kadar detaylandırılması zorunludur. İdarenin temel girdilere ayrıştırmadan hazırladığı analizler Kamu İhale Genel Tebliği’nin kurgusuyla uyumlu değildir ve aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılmasını engeller.
Soru: Mesela aynı poz numarasına sahip analiz girdilerinin hesaplanmasında hangi yöntem izlenmelidir?
Cevap: Aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarları toplanarak, tutarlı ve ayrıştırılmış bir toplam analiz oluşturulmalıdır. Bu sayede her poz için temel girdilere dayalı doğru bir maliyet yapısı ortaya konur.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden önce hangi işlemleri yapmak zorundadır?
Cevap: İdare; paçal iş kalemlerine ilişkin analizleri temel girdilere ayrıştıracak, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerini bu ayrıştırılmış analizlere göre belirleyecek ve bu hususları isteklilere bildirecek şekilde aşırı düşük teklif açıklamasını yeniden talep etmelidir.
Soru: İdarenin temel girdilere ayrıştırılmamış analizlerle aşırı düşük teklif sorgulaması yaptıktan sonra ihale sürecine devam etmesi mümkün müdür?
Cevap: Hayır, temel girdilere ayrıştırılmış analizler ve açıklama istenilecek-istenilmeyecek girdiler belirlenmeden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılamaz. Bu zorunluluk yerine getirilmeden ihale işlemleri mevzuata uygun şekilde ilerletilemez.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif sorgulamasına dair bu uyuşmazlıkta, idarenin paçal iş kalemlerine ilişkin birim fiyat analizlerini işçilik, makine, mazot gibi temel girdilere ayrıştırmadan hazırlaması şikâyet konusu yapılmıştır. Başvuru sahibi, bu yöntemle hazırlanan sorgulamanın mevzuata aykırı olduğunu ileri sürmüş; idare ise malzeme teminine yönelik yaklaşımını açıklamakla yetinmiştir. Esasen uyuşmazlık, iş kalemleri düzeyindeki genel analizlerin yeterli olup olmadığı ve ihale sürecinin bu tür analizler üzerinden sağlıklı şekilde yürütülüp yürütülemeyeceği üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Tartışılan husus, ihale kapsamında yer alan bazı paçal iş kalemlerinin analiz edilme biçimiyle ilgilidir. Kamu İhale Kurulu, özellikle yaklaşık maliyetin büyük kısmını oluşturan iş kalemleri için detaylı analizlerin hazırlanmasını gerekli görmektedir. Bu doğrultuda, yalnızca paçal fiyatların veya genel iş kalemi toplamlarının sunulması yeterli bulunmamış, işçilik, malzeme, makine ve mazot gibi temel girdilere kadar inen teknik bir çözümleme yapılması gerekliliği vurgulanmıştır. Aksi hâlde, hem açıklama istenilecek hem de istenilmeyecek girdilerin tespiti sağlıklı bir temele oturmadığından, tekliflerin ekonomik anlamda değerlendirilmesi mümkün olmamaktadır.
Kurul değerlendirmesinde, temel girdiler seviyesine inilmeden yapılan analizlerin aşırı düşük teklif sorgulamasının dayandığı yöntemle örtüşmediğine yer verilmiştir. Bu bağlamda, aynı poz numarasına sahip analiz girdilerinde miktar ve tutarların ayrı ayrı belirlenip toplanması, ortak kullanılan girdilerin birbirinden bağımsız şekilde her analizde değerlendirmeye alınması gerektiği belirtilmiştir. Bu ayrıştırma, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek girdilerin doğru gruplanmasını da beraberinde getirmekte; ihale sürecinin şeffaf ve karşılaştırılabilir temellere dayandırılmasına hizmet etmektedir.
Kurul kararında, bu yöntemin hedeflediği yapının oluşturulabilmesi için, analizlerin ilgili temel girdilere ayrıştırılarak yeniden ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Mevcut haliyle yapılan düzenleme ve buna dayalı gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı şekilde yürütülemeyeceği ifade edilmiştir. İhalenin devamı için analizlerin, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek girdiler açısından eksiksiz ve ayrıştırılmış biçimde yeniden hazırlanması ve isteklilerle paylaşılması gerektiği yönünde açık bir tespit yapılmıştır.
Sonuç olarak, idare tarafından paçal iş kalemleri üzerinden yapılan analizlerin temel girdilere ayrıştırılmadan gerçekleştirilmesi, ihale sürecini kamu ihale mevzuatının belirlediği kriterlerle uyumsuz hale getirmiştir. Bu nedenle, teklif sahiplerinden geçerli bir açıklama talep edilebilmesi için öncelikle analizlerin uygun yapıya kavuşturulması gerektiğine karar verilmiş; analizler düzeltilmeden işlem sürecinin devam ettirilemeyeceği net bir şekilde ortaya konmuştur. Bu yaklaşım, ihale sürecinin sağlıklı ve denetlenebilir temellere dayanmasının zorunluluğunu bir kez daha vurgulamaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.