KÜNYE
- Toplantı No: 2019/005
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 23.01.2019
- Karar No: 2019/UY.II-99
- Başvuru Sahibi: Ahmet BAZANCİR
- İhaleyi Yapan İdare: İller Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2018/474179
- İhale Adı: Yücebağ (Batman) Kanalizasyon İnşaatı
Özet
Geçici teminat mektuplarındaki standart form farklılıkları nedeniyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, bazı isteklilerin geçici teminat mektuplarında ‘ihale dokümanı’ yerine ‘ihale dosyası’ ve ‘4734 sayılı Kanun’ yerine '2003/6554 sayılı B.K.K.‘na ek esaslar’ ifadelerinin yer alması nedeniyle bu teminatların geçersiz sayılmaması ve aşırı düşük teklif sınır değerinin yeniden hesaplanmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve teknik içeriği doğrultusunda, geçici teminat mektuplarının ihale dokümanında yer alan standart forma uygun olarak düzenlenmesi gerektiğini; ‘2003/6554 sayılı B.K.K.’ ifadesinin sadece belirli araştırma-geliştirme projelerine ilişkin olup, açık ihale usulü ile yapılan bu yapım işi ihalesinde uygulanamayacağını; ayrıca standart formdaki matbu ifadelerin değiştirilmesinin teminat mektubunun usulüne uygun olmamasına yol açtığını tespit etmiştir.
İdare Görüşü
İdare, söz konusu geçici teminat mektuplarının standart forma uygun olmadığını, bu nedenle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olduğunu belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Geçici teminat mektuplarında ihale dokümanındaki standart formun birebir dışına çıkılması durumunda hangi tür hukuki sorunlar ortaya çıkabilir?
Cevap: Geçici teminat mektubunda standart formdan farklı ibareler kullanılması, teminat mektubunun usulüne uygun olmaması sonucunu doğurabilir. Bu durum, idarenin teminatı geçerli saymamasına ve dolayısıyla ilgili teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Çünkü standart formdaki ifadelerin değiştirilmesi teminatın kapsamı, dayanağı ve geçerliliği konusunda belirsizliğe neden olabilir ve ihale sürecinin şeffaflığı ile eşit rekabet esaslarını zedeleyebilir.
Soru: Kamu ihalelerinde geçici teminat mektubundaki yasa ve yönetmelik atıflarının standart metin dışına çıkarılması hangi hallerde kabul edilmeyebilir?
Cevap: İhale dokümanında yer alan standart metindeki yasal düzenlemelere doğrudan atıfta bulunulması beklenir. Alternatif, farklı veya kapsamı daraltılmış yasal referansların geçici teminat mektubunda kullanılması, özellikle ihalenin türü ve usulü ile uyumlu değilse teminatın geçersiz sayılmasına neden olabilir. Böyle durumlarda, ilgili atıf teminatın kapsamının ve geçerliliğinin tam olarak anlaşılamaması nedeniyle sakınca doğurur ve idare tarafından teklifin dışlanması meşru kabul edilir.
Soru: İdarenin geçici teminat mektubu standart formundaki matbu metni değiştiren teminatları geçersiz sayması halinde, bu uygulama hangi şartlarda mevzuata aykırı sayılabilir?
Cevap: Standart formun tek taraflı ve keyfi şekilde uygulanması yerine esnek değerlendirme yapılması gerektiği yönünde açık bir düzenleme veya dokümanda serbestlik alanı varsa, değişen ifadeler pasif hale getirilmez ve mutlak geçersizlik koşulları oluşmazsa bu tür bir dışlama yanlış olabilir. Ancak standart metin zorunlu kılındığında ve dokümanda açık hüküm varsa idarenin benzer farklılaşmaları kabul etmemesi meşru görülür. Uygulamada, ihale dokümanındaki standart metnin neden, hangi yöne ve ne oranda değiştirilebileceği iyi analiz edilmelidir.
Soru: Geçici teminat mektubunun standart formundaki değişikliklerle ilgili olarak idareler ve istekliler arasındaki tereddütler nasıl giderilebilir?
Cevap: İhale dokümanlarında geçici teminatların standart formu açık, anlaşılır ve değişiklik kabul etmeyecek şekilde düzenlenmelidir. Ayrıca, doküman öncesi bilgilendirme ve açıklama toplantılarında sıkça sorulan sorular bölümünde teminat formunda hangi ifadelerin zorunlu olduğu ve hangilerinin değiştirilemeyeceği netleştirilmelidir. İdareler, değerlendirme aşamasında bu standartlara bağlı kalacağını ilke olarak ortaya koymalı, istekliler de bu standart metne uygun teminat düzenlemelidir. Tereddüt doğuran konularda yargı ve Kurul kararları takip edilmelidir.
Soru: Geçici teminat mektuplarında standart formdaki küçük metinsel farklılıkların (örneğin “ihale dokümanı” yerine “ihale dosyası” ifadesi) kabul edilip edilmeyeceği nasıl değerlendirilir?
Cevap: Böyle metinsel farklılıklar klasik olarak teminatın usulüne uygun olmaması sonucunu doğurabilir çünkü standart forma sadakat aranır. Ancak uygulamada küçük ve anlamı değiştirmeyen farklılıklar bazı hallerde esnetilebilmektedir. Net bir düzenleme yoksa ve dokümanda uyarlama olanağı tanınmamışsa, idarenin değerlendirmesinin bağlayıcılığı daha ağır basar. Bu nedenle, bu tür ifadeler standart metin şeklinde bırakılmalı, aksi halde teminat geçersiz sayılma riski yükselir. İdareler farklı ifadeleri görmezden gelerek teklifleri kabul ettiklerinde ise eşit muamele ilkesine ilişkin itirazlarla karşılaşabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin, geçici teminat mektuplarında ihale dokümanında yer alan “ihale dokümanı” ifadesi yerine “ihale dosyası” ifadesinin kullanılmasını gerekçe göstererek teminatların geçersiz sayılmamasını talep etmesi hukuken neden kabul edilmemiştir?
Cevap: Kurul, geçici teminat mektuplarının ihale dokümanındaki standart forma tam uyumlu olması gerektiğini belirtmiştir. “İhale dokümanı” ifadesi yerine “ihale dosyası” ifadesinin kullanılması, matbu metnin değiştirilmesi anlamına gelmekte ve teminat mektubunun usulüne uygun olmamasına yol açmaktadır. Bu nedenle, bu farklı kullanım teminatın geçersiz sayılmaması talebini haklı kılmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin, teminat mektuplarında yasal düzenleme olarak “4734 sayılı Kanun” yerine “2003/6554 sayılı B.K.K.’na ek esaslar” ifadesinin bulunmasını gerekçe göstermesi ne şekilde değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, “2003/6554 sayılı B.K.K.’na ek esaslar” ifadesinin yalnızca belirli araştırma-geliştirme projelerinde uygulama alanı olduğunu ve açık ihale usulü ile yapılan bu yapım işi ihalesinde uygulanamayacağını tespit etmiştir. Bu nedenle, bu ifadenin kullanılması teminat mektubunun usulüne uygun olmamasına neden olmuş ve başvuru sahibinin bu yöndeki talebi reddedilmiştir.
Soru: İdarenin, standart form farklılıkları nedeniyle söz konusu geçici teminat mektuplarını kabul etmeyip teklifleri değerlendirme dışı bırakması hakkındaki Kurul kararı nedir?
Cevap: Kurul, standart formdan sapmaların teminat mektuplarını usulüne uygun olmaktan çıkardığını, dolayısıyla idarenin bu gerekçeyle teklifleri değerlendirme dışı bırakma işleminin mevzuata uygun olduğunu belirtmiş ve itirazen şikayeti reddetmiştir.
Soru: Geçici teminat mektuplarındaki standart formun birebir uygulanmasının işin teknik ve idari şartlarına etkisi ne şekilde değerlendirilmektedir?
Cevap: Kurul, işin yapım amacı ve teknik içeriğine uygunluk bakımından geçici teminat mektuplarının ihale dokümanında belirlenen standart forma uygun düzenlenmesinin zorunlu olduğunu; standart ifadelerin değiştirilmesinin, teminat mektubunun hukuki geçerliliğini zedelediğini ve ihale sürecinin şeffaflığı ile güvenilirliğini olumsuz etkilediğini belirtmiştir. Bu nedenle standart forma sadakat aranmıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlığın odağında, bazı isteklilerce sunulan geçici teminat mektuplarındaki ifadelerin, ihale dokümanında yer alan standart formdan farklılık göstermesi yer almaktadır. Özellikle “ihale dokümanı” yerine “ihale dosyası” ifadesinin tercih edilmesi ve ilgili kanun olarak “4734 sayılı Kanun” yerine “2003/6554 sayılı BKK’ya ek esaslar” şeklinde hüküm içeren teminat mektuplarının değerlendirme dışı bırakılması, başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyete konu edilmiştir. Şikâyetin temel amacı, bu farklılıkların esasa etkili olmadığı gerekçesiyle teminatların geçerli sayılması ve dolayısıyla tekliflerin yeniden değerlendirmeye alınması talebidir.
İşin yapım işi kapsamında ve açık ihale usulüyle gerçekleştirilmiş olması, teminatın taşıması gereken içerik yönünden standartlara uyumu daha da önemli hale getirmiştir. Kurul değerlendirmesinde yer alan unsurlar, geçici teminat mektuplarında yer alması gereken matbu ifadelerin, ihale dokümanındaki standart form ile birebir örtüşmesi gerektiğine işaret etmektedir. Kullanılan alternatif ifadelerin matbu metnin anlamını daralttığı ya da değiştirdiği durumlarda, teminat mektubunun hukuken geçerli kabul edilmediği görülmüştür. Bu bağlamda, “ihale dosyası” teriminin “ihale dokümanı” yerine kullanılması da teknik olarak biçimsel bir farklılık gibi görünse de, içeriğe ilişkin belirsizlik yaratması nedeniyle kabul görmemiştir.
Esaslı unsur değerlendirmesinde Kurul, hem terim farklılıklarının teminat mektubunun fonksiyonunu etkilediğini, hem de yasal dayanak yönünden uygun olmayan atıfların ihale açısından risk yarattığını dikkate almıştır. “2003/6554 sayılı BKK” ifadesi yalnızca belirli özellikli projeler için geçerli olmasına rağmen, genel yapım işi ihalesinde bu ifadenin yer alması, geçici teminatın kapsam ve dayanağını muğlaklaştırmıştır. Bu tür farklılıklar, ihale sürecine olan güveni sarsabileceği gibi eşitlik ve şeffaflık ilkesini de zedeleyebilme potansiyeline sahiptir. Dolayısıyla Kurul, bu boşlukların ihale dokümanında açıkça öngörülmüş standart formla giderilmeye çalışıldığını vurgulamıştır.
Başvuru, ortak girişim yapısıyla ilgili olmadığından pilot ortağın iş deneyimine dair ayrıca bir değerlendirmeye gerek duyulmamıştır. Bu nedenle pilot ortağa ilişkin herhangi bir kamu ihale kriteri ya da uygulamasının devreye girmediği görülmektedir. Uyuşmazlık doğrudan geçici teminat mektuplarındaki biçimsel uygunluk üzerinden şekillenmiş; teknik yeterlik ya da deneyim gibi unsurlar şikâyetin kapsamı dışında kalmıştır.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, geçici teminat mektuplarında yer alması gereken ifadelerin ihale dokümanında belirlenen standart metinle birebir uyumlu olması gerektiği görüşünden hareketle, başvuru sahibinin gerekçelerini yerinde bulmamıştır. Kurul, yapılan sapmaların teminat mektubunun usulüne uygun olmamasına neden olduğu kanaatine vararak, idare tarafından yapılan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması işlemini hukuka uygun saymış ve itirazen şikâyeti reddetmiştir. Bu yaklaşım, format uyumunun yalnızca şekilsel değil, aynı zamanda hukuki güvenlik ve ihale düzeni bakımından da taşıdığı önemi ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.