KÜNYE
- Toplantı No: 2020/044
- Gündem No: 23
- Karar Tarihi: 30.09.2020
- Karar No: 2020/UY.II-1602
- Başvuru Sahibi: Se ve İnşaat Hay. Tem. Yakıt Doğal Gaz Taş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. - Aslı Berk Yapı İnş. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: İller Bankası Anonim Şirketi Yatırım Koordinasyon Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/300628
- İhale Adı: Dedefakılı (Yozgat) Kanalizasyon İnşaatı Yapım İşi
Özet
Geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, başka bir isteklinin geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu, bu isteklinin teminat mektubunun geçerli olduğunu ve sınır değer hesabına dahil edilmesi halinde ihalenin kendilerinde kalacağını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre geçici teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen standart formlara uygun olması zorunludur. İncelenen teminat mektubunda ‘4734 sayılı Kanun’ ibaresi yer almamakta, standart formda bulunan ifadelerden farklı ifadeler kullanılmakta ve bu durum mevzuatın öngördüğü açıklık ve kesinliği sağlamamaktadır. Bu nedenle teminat mektubu standart forma uygun bulunmamıştır. Ayrıca, yaklaşık maliyet ve tekliflerin değerlendirilmesinde sınır değer hesabına yalnızca standart forma uygun geçici teminat mektubu sunan isteklilerin teklifleri dahil edilir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Geçici teminat mektubunda standart forma uygunluk neden bu kadar kritik bir değerlendirme kriteridir?
Cevap: Standart forma uyum, teminat mektubunun içeriğinin mevzuatta öngörülen tüm açıklık ve kesinliği taşıdığını; hak ve yükümlülüklerin net biçimde belirlendiğini gösterir. Bu sayede hukuki belirsizlikler önlenir ve tekliflerin karşılaştırılabilirliği sağlanır. Standart forma aykırı teminatlar, objektif değerlendirme ve teminatın geçerliliği açısından şüphe doğurabilir; bu nedenle genellikle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru: Geçici teminat mektubunda standart formdan farklı ifadeler kullanılması nasıl bir hukuki sonuç doğurabilir?
Cevap: Standart formda yer alan zorunlu ifadelerden farklı kelimeler veya eksik hususlar kullanılması, teminatın kapsamı ve geçerliliği konusunda tereddüde yol açar. Bu durum, teminatın işleme konulabilirliğini engelleyip teklifin sınır değer hesaplamasına dahil edilmemesi ve dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılması neticesini doğurabilir.
Soru: İhale sürecinde tekliflerin sınır değer hesaplamasında hangi tür geçici teminat mektupları dikkate alınır?
Cevap: Sınır değer hesabına yalnızca Kamu İhale Kurumu’nun standart formuna veya idarenin önceden belirttiği geçerli formatlara tam uygunluk gösteren geçici teminat mektupları dahil edilir. Aksi halde, teminat mektubunun geçerliliği kabul edilmediği için teklif bu hesaplama kapsamında değerlendirilmeyebilir.
Soru: İdare, standart forma uygun olmayan geçici teminat mektubu sunan isteklinin teklifini tamamen mi eler, yoksa sadece sınır değer hesabından mı çıkarır?
Cevap: Uygulamada, standart forma aykırılık ilk aşamada teklifin geçici teminatını geçersiz kılar; bu nedenle teklif sınır değer hesabına alınmaz ve çoğunlukla değerlendirme dışı bırakılır. Ancak ihale dosyası ve mevzuat detaylarına göre farklı yorumlar olabilir; kesin hüküm ihale şartnamesi ve mevzuat hükümlerine bağlıdır.
Soru: Standart formda bulunmayan ama idarece eklenen ifadeler geçici teminat mektubunun geçerliliğini etkiler mi?
Cevap: Standart formdan farklı ya da fazladan eklenen ifadeler, teminat mektubunun açıklık ve kesinlik ilkesine zarar vermediği sürece, genellikle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açmaz. Ancak standart formda yer alması zorunlu ifadelerin çıkarılması veya anlamı değiştiren ilaveler söz konusuysa, teminatın geçerliliği olumsuz etkilenebilir. Bu konuda kesin değerlendirme idari işlem ve yasal kurallara göre yapılmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmaması hangi somut ifadelerin farklı veya eksik olmasından kaynaklanmıştır?
Cevap: İlgili geçici teminat mektubunda, mevzuatın zorunlu kıldığı “4734 sayılı Kanun” ifadesi yer almamış ve standart formda bulunan diğer açıklayıcı ifadelerden farklı ifadeler kullanılmıştır. Bu durum, teminatın mevzuatta aranan açıklık ve kesinliği sağlamamasına neden olmuştur.
Soru: İhale komisyonu, standart forma uygun olmayan geçici teminat mektubunu neden değerlendirme dışı bırakmıştır?
Cevap: Komisyon, mevzuatın öngördüğü standart form kurallarına uyulmadığını ve bu nedenle teminatın geçerli olmadığını tespit etmiştir. Geçici teminat mektubunun standart forma uygun alınmaması, mevzuat uyarınca teklifin sınır değer hesabına dahil edilmemesi ve dolayısıyla değerlendirme dışı bırakılması sonucunu doğurmuştur.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunun reddedilmesinin gerekçesi ne olmuştur?
Cevap: İtirazen şikayet başvurusunun reddedilme sebebi, geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmaması nedeniyle söz konusu isteklinin teklifinin mevzuat hükümlerine tamamen uygun biçimde değerlendirme dışı bırakılmasıdır. Bu işlem mevzuatın gereklerine uygun olduğundan şikayet yerinde görülmemiştir.
Soru: Sınır değer hesabına dahil edilen geçici teminat mektuplarında hangi kriterin sağlanması gerekir?
Cevap: Sınır değer hesabına dahil edilmek için geçici teminat mektubunun Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen standart forma tam olarak uygun olması gerekir. Standart forma aykırılık tespit edilen teminat mektupları sınır değer hesabına dahil edilmez.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda, bir isteklinin sunduğu geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması üzerine yapılan itirazen şikayet, teminat mektubunun içeriğinde yer alan eksik ve farklı ifadeler üzerinden şekillenmiştir. Başvuru sahibi, söz konusu isteklinin teklifinin geçerli kabul edilmesi hâlinde sınır değer hesabının değişeceğini ve ihalenin kendi üzerlerinde kalacağını ileri sürerek işlemin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmiştir. Bu kapsamda, uyuşmazlık esas olarak geçici teminat mektubunun standart forma uygunluk taşıyıp taşımadığı ve bu durumun teklifin değerlendirilmesine etkisine ilişkindir.
İnceleme konusu geçici teminat mektubunda, mevzuatın içeriğinde açıkça bulunması gerektiğini öngördüğü “4734 sayılı Kanun” ibaresi yer almamış ve ayrıca diğer zorunlu ifadeler farklı biçimde kullanılmıştır. Standart form, hem teminatın geçerliliği hem de kapsamı bakımından belirli bir dil ve yapı zorunluluğu getirirken, bu tür içerik farklılıkları teminatın uygulanabilirliği konusunda tereddüt doğurabilmektedir. Mevcut durumda da, teminat mektubunun söz konusu belirlilik ve açıklık düzeyini karşılamadığı idare tarafından tespit edilmiş ve bu eksiklik nedeniyle teklif geçerli kabul edilmemiştir.
Bu değerlendirmede altı çizilen esaslı unsur, teminat mektubunun hukuki güvence sağlayan yapısını oluşturan temel içerik öğeleridir. Özellikle “4734 sayılı Kanun” ifadesi, bu teminatın hangi yasal çerçeveye göre verildiğini belirleme işlevi görmektedir. Bu ifade ve benzeri zorunlu unsurlardaki eksiklik, teminatın ihale sürecindeki işlevini yerine getirmesini engelleyebileceğinden, geçici teminatın varlığı teknik olarak kabul edilse bile, mevzuata aykırılık nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açmıştır. Kurul da bu gerekçeyi dikkate alarak, sübjektif yoruma açık olmayan bir içerik standardının ihlali karşısında oluşan sonucu esaslı olarak değerlendirmiştir.
Vaka özeline bakıldığında herhangi bir pilot ortak ya da iş deneyimi gibi içerikler tartışma konusu edilmemiştir. Bu durumda, başvurunun yalnızca geçici teminat mektubunun şekil ve içerik açısından uygunluğu üzerinden değerlendirildiği anlaşılmaktadır. Geçici teminatlar, teklifin sadece güvence yönünü ilgilendirirken, iş deneyimi gibi yeterlik unsurları bu değerlendirme çerçevesinde yer almamıştır. Dolayısıyla bu yönlü bir inceleme ya da tartışma yapılmamıştır.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede, ihale dokümanında ve ilgili mevzuatta belirtilen standart geçici teminat mektubu formatına uyumun taşıdığı kritik önemi vurgulayarak, teklifin sınır değer hesabına katılmaması ve değerlendirme dışı bırakılması kararını hukuka uygun bulmuştur. Bu bağlamda, geçerli sayılabilmesi için teminat mektubunun yalnızca içerik olarak değil, lafzi ve yapısal olarak da belirlenen ölçütlere eksiksiz biçimde uyması gerektiğini esas alan bir yaklaşım benimsenmiş; böylece başvuru reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.