KÜNYE
- Toplantı No: 2022/032
- Gündem No: 12
- Karar Tarihi: 15.06.2022
- Karar No: 2022/UY.IV-710
- Başvuru Sahibi: Güven İnş Turz Maden Taş. San. Tic. Ltd. Şti. - Yapı Sts İnşaat Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/358641
- İhale Adı: Karayolları 11 (Lüleburgaz), 12 (Mimarsinan) ve 15 (Kırklareli) Şube Şeflikleri Yollarında Rutin Yol Bakım, Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi
Özet
Başvurunun ihale süreci dışındaki sözleşme uygulamasına ilişkin olması nedeniyle görev yönünden reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin kendi üzerlerinde kaldığını ve eşit muamele ilkesi gereği benzer ihalelerde uygulanan Geçici 6’ncı madde hükümlerinin bu ihalede de uygulanması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale süreci, ihale onayının verilmesinden sözleşmenin taraflarca imzalanması ve noter onayı ile tamamlanan süreç olarak tanımlanmıştır. Başvurunun ise ihale süreci dışında kalan sözleşmenin uygulanması aşamasına yönelik olduğu, bu nedenle Kurumun inceleme görev ve yetkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Kamu İhale Kurulu’nun inceleme yetkisi, sözleşmenin uygulanması aşamasındaki uyuşmazlıkları kapsar mı?
Cevap: Kamu İhale Kurulu’nun görev alanı, ihale sürecinin onay aşamasından sözleşmenin taraflarca imzalanması ve noter onayına kadar olan dönemi kapsar. Sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar ise doğrudan Kurulun inceleme yetkisine girmeyebilir. Bu nedenle uygulamada, sözleşmenin ifasıyla ilgili iddialara ilişkin başvurular genellikle Kurulca inceleme dışı bırakılmaktadır.
Soru: İhale sürecinin başlangıç ve bitiş noktaları uygulamada nasıl tespit edilir?
Cevap: İhale süreci genellikle ihale onayının verilmesiyle başlar ve sözleşmenin taraflarca imzalanması ile sona erer. Noter onayının alınması da sürecin tamamlanmasına dahil edilir. Bu sınırın dışında kalan işlemler, ihale değil sözleşme uygulaması olarak değerlendirilir. Bu ayırım, başvuruların inceleme kapsamının belirlenmesinde kritik rol oynar.
Soru: İhale süreci dışında kalan sözleşme aşamasına dair iddialarda hangi hukuki yollar tercih edilmelidir?
Cevap: İhale süreci kapandıktan sonra sözleşmeye ilişkin anlaşmazlıklar daha çok sözleşme hukuku kapsamında değerlendirilir. Bu tür uyuşmazlıkların çözümü için idari yargı merciileri veya sözleşmede öngörülen uyuşmazlık çözüm yöntemleri (tahkim, uzlaşma vb.) yoluyla başvurulması gerekebilir; Kurulun doğrudan müdahale alanı sınırlıdır.
Soru: İhale süreci içinde geçici maddelerin uygulanması konusunda Kurulun yaklaşımı nasıldır?
Cevap: Kurul, geçici maddeler ya da mevzuattaki düzenlemelerin ihale süreci kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kabul eder. Bu düzenlemelerin uygulanması başvurunun ihale sürecinin tamamlanmasına kadar olan dönemi kapsayan işlemlerle ilgili olmalıdır. Sözleşmenin uygulanması aşamasına dair gerekçeler bu kapsamda değerlendirilmemektedir.
Soru: Başvurunun görev yönünden reddi kararının uygulamada önemi nedir?
Cevap: Görev yönünden reddedilen başvurular, inceleme yapılmaksızın Kurul tarafından usul yönünden sonlandırılır. Bu karara göre, başvurunun incelenmeyen kısmı idari işlemin iptali veya değişikliğine konu olamaz. Bu durum, teklifin veya sözleşme hükümlerinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda başvuru usulü ve inceleme sınırlarının netleştirilmesi açısından önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvurunun sözleşmenin uygulanması aşamasına yönelik olması, Kamu İhale Kurulu’nun görevli olmadığı anlamına mı gelir?
Cevap: Evet. Somut vakada Kurul, ihale sürecinin ihale onayından sözleşmenin taraflarca imzalanması ve noter onayı alınmasıyla tamamlandığını belirlemiş; başvurunun sözleşmenin uygulanması aşamasına ilişkin olması nedeniyle inceleme ve karar verme yetkisinin bulunmadığı sonucuna varmıştır.
Soru: Başvuru sahibi, söz konusu ihalenin kendi üzerinde kaldığını ve Geçici 6’ncı madde hükümlerinin uygulanması gerektiğini iddia etmiştir. Bu iddia Kurul tarafından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Kurul, başvurunun aşamasının ihale süreci dışı, sözleşme uygulaması olması nedeniyle bu iddiayı incelememiştir. Geçici maddeye ilişkin uygulama, ihale süreci kapsamındaki durumlarda değerlendirilebilecekken, mevcut başvuru sözleşmenin uygulanması aşamasında yer aldığından Kurul tarafından uygun görülmemiştir.
Soru: İhale süreci Kurul tarafından hangi aşamaları kapsayacak şekilde tanımlanmıştır?
Cevap: Kurul, ihale sürecini ihale onayının verilmesi ile başlayıp, sözleşmenin taraflarca imzalanması ve noter onayı ile sona eren aşamalar bütünü olarak tanımlamıştır. Bu kapsam dışındaki işlemler ise ihale süreci olarak kabul edilmemiştir.
Soru: Başvurunun görevsizlik nedeniyle reddi kararı hangi hukuki düzenlemeye dayanmıştır?
Cevap: Kurul, başvurunun ihale süreci dışındaki sözleşme uygulamasına ilişkin olması sebebiyle 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca görev yönünden reddine karar vermiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlıkta başvuru sahibinin talebi, Geçici 6. madde hükümlerinin kendilerinin kazandığı ihalede de uygulanması gerektiği yönündedir. Ancak bu talebin dayandırıldığı süreç, ihalenin tamamlanmasından sonra başlayan sözleşme uygulamasına ilişkindir. Kurul değerlendirmesinde, yapılacak şikâyet başvurusunun hangi aşamayla ilgili olduğu hususunu belirleyerek, konunun ihale süreci kapsamında mı yoksa sonrasındaki sözleşme uygulama dönemiyle mi ilgili olduğunu öncelikle tespit etmiştir.
İhale süreci içerisinde yer alan iş deneyim belgeleri, adayın yeterliliğini göstermek üzere teklif aşamasında sunulan, teknik ve/veya mali açıdan yeterliliği kanıtlamaya yönelik belgelerdir. Bu belgeler ihale süreci içinde değerlendirilirken ortaya çıkan uyuşmazlıklar Kurulun görev alanına girer. Ancak bu somut olayda iş deneyim belgesine dair bir tartışma mevcut değildir. Aksine yükleniciyle sözleşme imzalanmış ve artık ihale sürecinden çıkılarak uygulama sürecine girilmiştir. Dolayısıyla iş deneyimi gibi ölçütlerin ihalenin değerlendirme aşamasının dışında bir tartışma başlığı olarak ele alınması söz konusu değildir.
Kurulun kararında öncelikle, ihale süreci ile sözleşme uygulaması ayrımı yapılmış, uyuşmazlığın ihale mevzuatının “esaslı unsurlarına” dair bir ihlal içerip içermediği değerlendirilmemiştir. Çünkü esaslı unsur niteliği taşıyan idari işlemlerle ilgili yapılacak başvurular, yalnızca ihale süreci devam ederken ve süreç tamamlanmadan önce gündeme gelebilir. Burada ise şikâyet konusu iddia –yani geçici maddenin uygulanması– artık sözleşme yürürlüğe girdikten sonra, yüklenici lehine yapılması beklenen bir uygulama olarak gündeme gelmektedir. Bu yönüyle, ihale sürecinin esaslı unsurlarını etkileyecek nitelikte bir işlem ya da ihmal bulunduğuna ilişkin bir inceleme yapılmamıştır.
Pilot ortağın iş deneyimi açısından herhangi bir doğrudan değerlendirme içeren bir iddia ya da gerekçe yer almamaktadır. Zira ihale süreci tamamlanmış ve tekliflerin geçerliliğine dair bir ihtilaf söz konusu olmamıştır. Aksine, kazanan isteklinin sözleşme imzaladığı bir ortamda, iş deneyimi belgesinin pilot ortak lehine geçerli kabul edilip edilmemesi artık geriye dönük bir tartışma anlamına gelir ki, bu da kamu ihale sistematiği içinde ancak ihale süreci kapsamında tartışılabilecek bir husustur. Dolayısıyla somut başvuruda pilot ortak özelinde bir deneyim değerlendirmesi yapılmamıştır.
Kurul, bütün bu değerlendirmeler ışığında, başvurunun sözleşmenin ifasına dair hükümlerle ilgili olduğunu belirleyerek, inceleme yetkisi kapsamında olmadığı sonucuna ulaşmıştır. Mevzuattaki çerçeveye göre ihale süreci, ihale onayıyla başlayıp, sözleşmenin karşılıklı imzalanması ve noter onayıyla tamamlanmaktadır. Bu süreç dışında kalan uygulama dönemiyle ilgili talepler, ihale hukukunun denetim konusu olmaktan çıkmakta, genel anlamda sözleşme hukukuna tabi uyuşmazlıklara dönüşmektedir. Bu nedenle Kurul, başvuruyu görev yönünden reddederek içeriğine dair esas incelemesi yapmamış; dolayısıyla geçici maddenin uygulanıp uygulanamayacağına ilişkin herhangi bir yorumda bulunmamıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.