KÜNYE
- Toplantı No: 2023/003
- Gündem No: 11
- Karar Tarihi: 11.01.2023
- Karar No: 2023/UY.I-58
- Başvuru Sahibi: Egecan Akaryakıt Tem. Nak. İnş. Turizm San. Tic. A.Ş. - Everest Mad. İnş. Nak. San. ve Tic. A.Ş. - Icc Grup İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hidroelektrik Santraller Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/571125
- İhale Adı: Adıyaman-Kahta Büyükçay Barajı
Özet
İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan finansal kiralama belgelerinin mevzuata uygun olmadığı tespitiyle itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin kendi malı araçlara ilişkin belgelerin mevzuata aykırı sunulduğunu, özellikle finansal kiralama sözleşmeleri ve faturaların usulüne uygun tercüme edilmediğini, bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale üzerinde bırakılan isteklinin finansal kiralama sözleşmesinin noter onaylı suretini ve yeminli tercüman tarafından yapılan noter onaylı tercümelerini sunduğunu, ayrıca kiralama sözleşmesine ilişkin vadesi geçmiş borç bulunmadığını gösterir noter onaylı belgeyi de ibraz ettiğini tespit etmiştir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41/4 maddesi uyarınca finansal kiralama yoluyla edinilen makine ve ekipmanın kira sözleşmesi ve kira bedellerinin ödenmiş olması halinde isteklinin kendi malı sayılacağı belirtilmiştir. İdarece açıklama isteme yazılarında belgelerin aslının sunulması gerektiğine dair bir hüküm bulunmaması ve sunulan belgelerin noter onaylı olması nedeniyle, başvuru sahibinin tercüme ve belge usulüne ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Finansal kiralama sözleşmelerinin ihale belgeleri arasında yer alması halinde, bu belgelerin aslının mı yoksa noter onaylı suretlerinin mi sunulması gerekmektedir?
Cevap: Uygulamada, finansal kiralama sözleşmesinin noter onaylı suretlerinin sunulması çoğunlukla yeterli kabul edilmektedir. Mevzuatta belgelerin aslının sunulması zorunlu ise bu açıkça belirtilmedikçe, noter onaylı suretler veya resmi tercümeleri geçerli sayılabilir. Bu nedenle idareler ve istekliler belgeleri sunarken mutlaka mevzuattaki şartları ve ihale dokümanını dikkatle incelemelidir.
Soru: Finansal kiralama yoluyla edinilen makineler hangi koşullarda ihale kapsamında isteklinin kendi malı sayılır?
Cevap: Kiralanan makine veya ekipmanın isteklinin kendi malı sayılabilmesi için kira bedellerinin tamamen ödenmiş olması veya borcun bulunmadığının resmi belgelerle (örneğin noter onaylı belgeyle) kanıtlanması gerekmektedir. Bu koşul sağlanmazsa, söz konusu ekipmanın isteklinin mülkiyetinde olduğu kabul edilmez ve teklif değerlendirme dışı bırakılabilir.
Soru: İhale kapsamında yabancı dilde düzenlenmiş finansal kiralama sözleşmesi ve faturaların doğruluğu nasıl teyit edilir?
Cevap: Yabancı dildeki belgelerin geçerliliği ve anlaşılabilirliği için noter onaylı tercüman tarafından yapılmış noter onaylı tercümelerin sunulması gereklidir. Noter onaylı tercümeler sunulduğunda, belge içeriğinin doğruluğuna dair tereddütler önemli ölçüde azaltılır. Yasal olarak da tercümelerin böyle belgelenmesi sıkça kabul görür.
Soru: İhalelerde belge sunumunda tercüme ve belgenin usulüne uygunluğu konusundaki itirazlar hangi durumlarda dikkate alınmaz?
Cevap: Eğer sunulan belgeler noter onaylı suret ve noter onaylı tercüme şeklindeyse, idare tarafından aslının zorunlu tutulmadığı hallerde bu tür itirazlar genellikle reddedilir. Önemli olan belgelerin mevzuata uygun ve resmi belgeler olarak kabul görecek şekilde sunulmasıdır. Bu hususte mevzuat ve ihale dokümanındaki hükümlere uygunluk belirleyicidir.
Soru: İhale sürecinde bazı iddiaların değerlendirilmemesinin nedeni genellikle nedir?
Cevap: İtiraz veya şikayette ileri sürülen iddiaların zamanında yapılmaması, yani mevzuatta öngörülen sürelerin geçirilmesi önemli bir sebep olarak öne çıkar. Süre aşımı nedeniyle yapılan başvurular veya itirazlar, usul yönünden reddedilerek esas incelemesinin yapılmaması sık rastlanan bir uygulama durumudur. Bu yüzden ihalede itirazların zamanında yapılması kritik önemdedir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan isteklinin finansal kiralama sözleşmesini ve proforma faturalarını sunma şekli mevzuata uygun bulunmuş mudur?
Cevap: Evet, ihale üzerinde bırakılan isteklinin finansal kiralama sözleşmesinin noter onaylı suretini ve yeminli tercüman tarafından yapılan noter onaylı tercümelerini sunması mevzuata uygundur. İdarece aslının sunulmasının zorunlu olmadığı ve noter onaylı belgelerin yeterli olduğu tespit edilmiştir.
Soru: Finansal kiralama yoluyla edinilen makine ve ekipmanın isteklinin kendi malı sayılması için hangi koşul sağlanmıştır?
Cevap: İsteklinin finansal kiralama sözleşmesi kapsamındaki makine ve ekipmanın kendi malı sayılabilmesi için kira bedellerinin ödenmiş olması gerekmektedir. Bu vaka kapsamında, kiralama sözleşmesine ilişkin vadesi geçmiş borç bulunmadığı noter onaylı belgeyle kanıtlanmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin tercümeler ve belgelerin usulüne uygunluğu konusundaki itirazları neden reddedilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin tercüme usulü ve belge sunumuyla ilgili itirazları, sunulan belgelerin noter onaylı olması ve mevzuatta aslının zorunlu tutulmaması sebebiyle yerinde görülmemiş ve reddedilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin ihale süreci boyunca yaptığı diğer itirazların reddedilmesinin sebebi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin diğer itirazları süresi içinde yapılmadığı nedeniyle inceleme dışı bırakılmış ve bu nedenle reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu uyuşmazlıkta, yapım işi ihalesine sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yer alan makine ve ekipmanların mülkiyet durumuna ilişkin belgelerin mevzuata uygunluğu tartışılmıştır. Özellikle, bu makine ve ekipmanların isteklinin kendi malı olduğunu göstermek üzere sunulan finansal kiralama sözleşmeleri ile proforma faturaların mevzuatta yer alan şekil kurallarına uygunluğu değerlendirilmiştir. Başvuru sahibi, söz konusu belgelerde tercüme ve sunum açısından usulsüzlükler bulunduğunu, bunların ilgili uygulama yönetmeliğinde aranan nitelikleri taşımadığını ileri sürerek teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını talep etmiştir.
İhale sürecinde odak noktası, finansal kiralamayla temin edilen makine ve ekipmanın isteklinin “kendi malı” olarak kabul edilip edilmemesi olmuştur. Bu bağlamda, bu tür ekipmana ilişkin belgelerin nasıl sunulması gerektiği kritik bir mesele haline gelmiştir. Değerlendirme sırasında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin finansal kiralama sözleşmesinin noter onaylı suretini sunduğu ve bu sözleşme kapsamındaki kira borçlarının ödenip ödenmediğini gösteren noter onaylı bir belgeyi ibraz ettiği belirlenmiştir. Ayrıca, yabancı dilde düzenlenen bu belgelerin noter onaylı tercümelerle birlikte sunulmuş olması, sunum biçiminin mevzuatla uyumlu olduğu sonucunu doğurmuştur.
Esaslı unsur bakımından yapılan tartımda, ihtilafa konu belgelerin noter tasdikli belgelerle desteklenmiş olması öne çıkmıştır. İhale dokümanında belgelerin asıllarının sunulmasının zorunlu olduğuna dair açık bir düzenlemeye yer verilmemiş olduğu dikkate alındığında, noter onaylı suretlerin yeterli görülmesi yerinde bulunmuştur. Dolayısıyla, başvuru sahibinin tercümelerin ve belgelerin noter onaylı olması dışında başka şekilsel bir eksiklik yahut esası etkileyen bir unsur ileri sürememesi nedeniyle, ileri sürülen hususlar belgelerin geçerliliğini ortadan kaldırmamıştır. Bu bağlamda, inceleme esaslı nitelikte olmayan şekil itirazları olarak değerlendirilmiştir.
Pilot ortağın iş deneyimine ilişkin doğrudan bir tartışma vakada yer almamakla birlikte, sunulan belgeler üzerinden yapılan değerlendirmelerin genel olarak teklifin teknik yeterliği ve geçerliliği üzerinde etkili olduğu anlaşılmaktadır. Makine ve ekipmanın mülkiyet durumuna ilişkin belgelerin yeterli kabul edilmesi, işin ifası için gerekli asgari koşulların karşılandığı yönünde bir kanaat oluşturmuştur. Özellikle makine ve ekipmanın kullanım hakkına dair kiralama bedeli ödemelerinin gerçekleşmiş olması, isteklinin ihale konusu iş için yeterli kapasiteye sahip olduğu görüşünü desteklemiştir.
Kamu İhale Kurulu, somut olayda belgelerin noter onaylı suretler ve noter onaylı tercümelerle ibraz edilmiş olmasını yeterli bularak iddia edilen şekilsel eksikliklerin teklif değerlendirmesi açısından esasa etkili olmadığı sonucuna ulaşmıştır. Ayrıca, kira bedellerinin ödendiğini gösterir delillerin bulunması, ekipmanların isteklinin tasarrufunda olduğu yönündeki beyanı desteklemiş ve “kendi malı” kabulü yapılmasına imkân tanımıştır. Bu çerçevede, başvuru sahibinin iddiaları yerinde görülmemiş, diğer şikâyet gerekçeleri ise süresinde yapılmadığı gerekçesiyle incelenmeksizin reddedilmiştir. Kurulun yaklaşımı, hem şekli yeterlilik hem de esasa etkili unsurlar bakımından yerleşik uygulamalar doğrultusunda olmuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.