KÜNYE
- Toplantı No: 2021/051
- Gündem No: 38
- Karar Tarihi: 22.12.2021
- Karar No: 2021/UY.II-2332
- Başvuru Sahibi: Proyap İnşaat A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 5. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2018/658124
- İhale Adı: Çeşmeli-Mersin-Tarsus ve Tarsus-Pozantı Otoyolu İle Tarsus-Adana-Gaziantep Otoyolunun Tarsus Doğu Kavşağı (Km:46+091) - Adana Kuzey Kavşağı (72+703) Arasında Muhtelif Kesimlerinin ve Bağlantı Yollarının Üstyapı Onarımı Yapım İşi
Özet
Finansal kiralama sözleşmelerinin noter onaylı olmaması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, finansal kiralama sözleşmelerinin ve kira ödemelerine ilişkin belgelerin SMMM onaylı sunulmasının yeterli olduğunu, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 31 inci maddesine göre, belgelerin aslı veya noter onaylı suretlerinin sunulması gerekmekte olup, SMMM onaylı fotokopiler mevzuata uygun değildir. Bu nedenle, finansal kiralama sözleşmelerinin ve kira ödemelerine ilişkin belgelerin sunuluş şekli mevzuata aykırıdır ve makinelerin kendi malı olduğunun tevsiki mümkün olmamıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Finansal kiralama sözleşmelerinin veya benzeri hak sahibi olduğunu gösteren belgelerin noter onaylı suret ya da aslının sunulmaması tekliflerin değerlendirme dışında bırakılması için neden oluşturabilir?
Cevap: İhale mevzuatı, hak sahibi olduğunu kanıtlayan belgelerin aslı veya noter onaylı suretlerinin sunulmasını şart koşabilir. Noter onayı dışında SMMM onaylı belgeler veya diğer onaylar genellikle yeterli görülmez. Bu nedenle; söz konusu belgelerin sadece SMMM onaylı fotokopi olarak sunulması, belgenin doğruluğu ve sahiciliği bakımından yeterince güvence sağlamadığı gerekçesiyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru: Finansal kiralama konusu makineler ya da taşınırlar için mal sahibi olunduğunun kanıtlanmasında noter onaylı belge zorunluluğu nasıl yorumlanmalıdır?
Cevap: Kanıtlanan makinenin ihale kapsamında mal sahibi sayılması için, sözleşme ve ödeme belgelerinin aslının veya noter onaylı suretinin sunulması beklenir. Noter onaylı belge, hukuki geçerliliği ve belgenin sahteciliğe karşı korunmuş olması nedeniyle mevzuat açısından tercih edilir. SMMM onaylı fotokopiler ise resmi belge niteliği taşımadığından kanıtın şekli şartını karşılamayabilir.
Soru: SMMM onaylı belge ile noter onaylı belge arasındaki fark nedeniyle teklif değerlendirmede hangi riskler ortaya çıkar?
Cevap: Noter onayı belgenin özgünlüğünü ve doğruluğunu resmi olarak tescil ederken, SMMM onayı yalnızca belgenin kopyası olduğuna dair mali müşavir görüşü niteliğindedir. Bu nedenle, sadece SMMM onaylı fotokopilerle birlikte sunulan hak sahibi belgesi, belge asılları veya noter onayları olmadan değerlendirmeye alınmadığında hukukî tereddütler ve itirazlara sebep olabilir; bunun sonucu teklifin elenmesi riski vardır.
Soru: İhale belgelerinin sunuluş şekli sebebiyle değerlendirmenin dışı bırakılması halinde başvuru yolları ve Kurul kararlarının genel tutumu nasıldır?
Cevap: Belgelerin mevzuata uygun biçimde sunulmaması, idarenin değerlendirme dışı bırakma kararını hukuka uygun hale getirebilir. İhale Kurulları, belgenin istenen şekil şartlarını taşımaması durumunda idarenin takdirinde herhangi bir hata görmediğinde başvuruları görev yönünden reddedebilir. Bu nedenle, idarenin belge sunuluş şekline ilişkin şartlara riayet etmesi büyük önem taşır.
Soru: İhale dokümanında belge sunuluş şekli belirtilmemiş veya hüküm eksik ise finansal kiralama sözleşmelerinin aslı mı yoksa noter onaylı sureti mi istenir?
Cevap: Dokümanda açık düzenleme yoksa genel olarak, tereddütleri önlemek üzere ihale mevzuatının ve uygulama yönetmeliklerinin ilgili maddeleri esas alınır. Bunlar, belgeye ilişkin resmi onayı ve aslı ya da noter onaylı suretinin istenmesini yaygın biçimde öngörür. SMMM onayı çoğunlukla yeterli görülmediğinden, söz konusu belgelerin aslı veya noter onaylı suretlerinin temin edilmesi ihale esnasında risklerin azaltılması açısından tercih edilir. Ancak bazı durumlar ve doküman hükümleri farklılık gösterebilir, kesin hüküm için ilgili ihale sözleşmesi ve mevzuat incelenmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Finansal kiralama sözleşmelerinin ve kira ödemelerine ilişkin belgelerin SMMM onaylı fotokopi olarak sunulması teklifin değerlendirme dışı bırakılması açısından nasıl bir sonuca yol açmıştır?
Cevap: Söz konusu belgelerin SMMM onaylı fotokopi olarak sunulması, mevzuat gereği yeterli kabul edilmemiş ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur. Kurul, bu belgelerin aslı ya da noter onaylı suretlerinin sunulmasını zorunlu bulmuş, SMMM onayını ise mevzuata uygun görmemiştir.
Soru: Başvuru sahibinin, finansal kiralama sözleşmelerinin ve kira ödemelerine ilişkin belgelerin noter onaylı suret yerine SMMM onaylı fotokopi şeklinde sunulmasının incelenmesinde hangi düzenleme esas alınmıştır?
Cevap: Kurulca, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddesi esas alınmıştır. Bu madde, belgelerin aslı ya da noter onaylı suretlerinin sunulmasını zorunlu tutmakta, SMMM onaylı fotokopiyi geçerli kabul etmemektedir.
Soru: Makinelerin mal olarak başvuru sahibine ait olduğu nasıl tevsik edilmiştir ve bu tevsikin şekli teklifin değerlendirilebilmesi için yeterli bulunmuş mudur?
Cevap: Makinelerin başvuru sahibine ait olduğu finansal kiralama sözleşmeleri ve kira ödemelerine ilişkin belgelerle kanıtlanmaya çalışılmıştır ancak bu belgelerin SMMM onaylı fotokopi olarak sunulması nedeniyle tevsik şekli mevzuata uygun bulunmamış, dolayısıyla bu kanıtlama yeterli olmamıştır.
Soru: Kurul, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin başvuruyu hangi nedenle görev yönünden reddetmiştir?
Cevap: Kurul, başvuru sahibinin belgeleri sunma şeklinin mevzuata aykırı bulunması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka uygun görmüş, dolayısıyla başvuruyu görev yönünden reddetmiştir çünkü mevzuata aykırılık idare işleminin haklı gerekçesini oluşturmuştur.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, bir yapım işi ihalesine katılan isteklinin, sahip olduğu makinelerin kendi malı olduğunu finansal kiralama yoluyla tevsik etmeye çalıştığı, ancak buna ilişkin sunduğu belgelerin şekil yönünden mevzuata uygun bulunmadığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık, kira sözleşmeleri ile ödeme belgelerinin aslı veya noter onaylı sureti yerine Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) onaylı fotokopi olarak sunulmasının belge geçerliliği bakımından yeterli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Bu usulle sunulan belgelerin teklifin değerlendirmeye alınması için yeterli görülmemesi, başvuru sahibinin hukuki itirazına yol açmıştır.
Vakada tartışılan temel husus, iş deneyiminden çok, makine ve ekipman yeterliliği kapsamında sunulan belgelerin şekline ilişkindir. İhale sürecinde finansal kiralamaya konu makinelerin teklif sahibinin malı olduğunun ispatı önem taşımaktadır. Bunun için finansal kiralama sözleşmeleri ve ödeme belgeleri sunulmuş; ancak bu belgeler yalnızca SMMM onaylı fotokopi olarak ibraz edilmiştir. İdare, bu sunum şekli nedeniyle makinelerin mülkiyetinin yeterince tevsik edilemediği görüşüyle teklifi değerlendirme dışı bırakmıştır. Uyuşmazlık, söz konusu belgelerin sunuluş biçiminin mevzuat hükümleriyle çelişip çelişmediği üzerine kuruludur.
Bu değerlendirmede “esaslı unsur” kavramı, teklifin tamamlayıcı unsuru olarak değil, teklifin değerlendirilmesini doğrudan etkileyen bir kıstas olarak ortaya çıkmaktadır. Belge eksikliği değil, belgenin uygun formatta sunulmaması söz konusudur. Kurul, şekil şartlarına uygunluk açısından belge geçerliliğini esaslı unsur olarak görmüştür; çünkü belge, makine malikliğinin hukuken geçerli bir yöntemle ispatı bakımından belirleyicidir. Bu durumda tevsik unsuru şeklen geçersiz sayıldığında, içeriğinin da değerlendirme dışı kalması kaçınılmaz olmuştur.
Pilot ortağın makinelerine ilişkin geçerlilik taşıyan belgelerin sunulmaması, ortak girişimin yeterliliğini doğrudan etkilemektedir. Kurul kararının detayı belirtilmemekle birlikte, pilot ortak ya da diğer ortak ayrımı yapılmaksızın sunulan belgelerin tamamı şekil yönünden denetlenmiş ve SMMM onayı yeterli bulunmadığı için bu yönüyle tüm teklifin değerlendirme dışı bırakılması sonucuna varılmıştır. Bu durum, iş deneyiminden çok, teknik kapasite ve ekipman mülkiyeti yönünden yapılan bir yeterlik incelemesidir ve belge sunumunun şekli bu bağlamda teklifin esaslı unsuru olarak öne çıkmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nde açıkça öngörülen belge sunum şekline aykırılığı tespit etmiş; belgelerin yalnızca SMMM onaylı fotokopi şeklinde sunulmuş olmasını geçerli saymamıştır. Böylece söz konusu makinelerin isteklinin mülkiyetinde olduğu yönünde geçerli ve yeterli bir ispat bulunmadığı sonucuna ulaşılmış ve teklif değerlendirme dışı bırakılmıştır. Başvuru ise, şekil yönünden belirtilen eksiklik nedeniyle görev yönünden reddedilmiştir. Kurulun yaklaşımı, ihale belgelerinin şekil şartlarına sıkı bağlılık ve belge güvenilirliğinin tesisinde noter onayı gibi resmi tasdik yöntemlerine öncelik verilmesi yönündedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.