KÜNYE
- Toplantı No: 2023/001
- Gündem No: 52
- Karar Tarihi: 04.01.2023
- Karar No: 2023/UY.I-43
- Başvuru Sahibi: Öz Er-Ka İnş. Tur. Elek. Taah. Tic. ve San. A.Ş. - Asmet Yapı Tur. Taah. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Barajlar ve Hes Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2022/905600
- İhale Adı: Kınık-Karadere Barajı İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamasında çam kereste (II. sınıf) malzeme girdisinin uygunluğunun değerlendirilmesi sonucu teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı bulunması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, çam kereste (II. sınıf) malzeme girdisi için alınan fiyat teklifinin ve dayanak satış tutarı tespit tutanağının geçerli olduğunu, faturaların ürün bilgisinde yer alan ifadelerin çam kereste alım satımını kapsadığını ve tekliflerinin haksız olarak değerlendirme dışı bırakıldığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13 maddesine göre aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan fiyat tekliflerinin dayanağı olan belgelerin, teklif konusu malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilgili mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekmektedir. Başvuru sahibinin sunduğu fiyat teklifi ve satış tutarı tespit tutanağında çam kereste (II. sınıf) malzeme açıkça belirtilmiştir. Faturalarda ise ürün bilgisi ‘çam kerestesi (II sınıf) çam kerestesi (I. sınıf)’ şeklinde yer almakla birlikte, kalite ve sınıf farkı fiyatlandırmada farklılık yaratmakta ve daha kaliteli ürün fiyatı daha düşük kalite fiyatını da kapsayabilmektedir. Bu durum başvuru sahibine fiyat avantajı sağlamamakta, aksine dezavantaj yaratmaktadır. Dolayısıyla, sunulan belgelerin mevzuata uygun olduğu ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerde kalite veya sınıf farklılığına dair ifadeler bulunması, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını haklı kılar mı?
Cevap: Belgelerde kalite veya sınıf farklılığına işaret eden ifadeler tek başına teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli olmayabilir. Değerlendirmede, bu farklılığın teklif sahibine haksız avantaj sağlayıp sağlamadığına bakılır. Eğer kalite farkı fiyatlandırmada avantaj değil, dezavantaj oluşturuyorsa belgeler geçerli sayılabilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka aykırı olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan faturaların, teklif konusu malın faaliyet alanında ve belirli bir satış hacminde olması zorunluluğu nasıl yorumlanmalıdır?
Cevap: Faturaların teklif konusu mal ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olduğunu göstermesi ve ilgili mal miktarının tatmin edici bir oranı kadar satış yapılmış olması beklenir. Bu şartların sağlanması durumunda faturalar, teklif dayanağı olarak kabul edilir. Ancak malın farklı sınıf veya kalitede olması, ticaretin kapsamına giriyorsa ve fiyatlandırmada fiyat avantajı yaratmıyorsa belge geçerli sayılabilir.
Soru: Teklif sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında belgelerin ürün açıklamalarındaki farklılık idarenin değerlendirme dışı bırakma kararına dayanak oluşturabilir mi?
Cevap: Ürün açıklamalarındaki farklılıklar, belgelerin doğruluğunu ve teklifin gerçek dayanaklarını sorgulatabilir. Ancak idare, bu farklılığın teklif sahibine avantaj sağladığını somut şekilde ortaya koyamazsa, sadece bu nedenle değerlendirme dışı bırakma işlemi hukuka aykırı görülmektedir. Uygulamada, iddianın somut ve fiyatlamaya etkili olması aranır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgelerin eksik veya çelişkili bilgi içermesi durumunda idarenin yaklaşımı nasıl olmalıdır?
Cevap: Belgelerde çelişki veya eksiklik varsa, idare bu durumu aşırı düşük teklifin açıklanması kapsamında değerlendirmelidir. Ancak bu değerlendirme sırasında, belge eksikliği veya çelişkinin teklif sahibine haksız avantaj sağlayıp sağlamadığı dikkate alınmalıdır. Belgedeki durum teklifin açıklanmasını engelliyorsa değerlendirme dışı bırakılabilir, aksi halde teklifin hakkaniyetle değerlendirilmesi gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasına dayanak belgelerin fiyat açısından başvuru sahibine dezavantaj sağlayabileceği nasıl değerlendirilmeli?
Cevap: Fiyatlandırmada dayanak belgeler, başvuru sahibine avantaj değil dezavantaj sağlıyorsa, idare bu durumu aşırı düşük teklif kapsamında olumsuz bir unsur olarak değerlendirmemelidir. Böyle durumlarda, belgeler teklifin gerçekçi ve ticari olarak makul olduğunun kanıtı olarak kabul edilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması hukuka uygun düşmeyebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu faturaların ürün bilgisinde hem I. sınıf hem de II. sınıf çam kereste ifadesinin bir arada yer alması, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli bir gerekçe midir?
Cevap: Hayır, bu durum teklifin değerlendirme dışı bırakılması için yeterli bir gerekçe değildir. İncelemede, kalite farkının fiyatlandırmada başvuru sahibine haksız avantaj sağlamadığı, aksine dezavantaj oluşturduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla, faturaların ürün bilgisinde her iki sınıfa ilişkin ifadenin bulunması, belgenin geçerliliğini ve fiyat teklifinin dayanağını engellememiştir.
Soru: Başvuru sahibinin fiyat teklifine dayanak olarak sunduğu satış tutarı tespit tutanağı ve faturalar mevzuata uygun mudur?
Cevap: Evet, sunulan satış tutarı tespit tutanağı ve faturalar, Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen şartları sağlamaktadır. Teklif konusu malın ticaretinin başvuru sahibinin faaliyet alanında olması ve ilgili mal miktarının yeterli oranda satışının yapılmış olması nedeniyle belgeler mevzuata uygundur.
Soru: İdarenin, sunulan belgelerde kalite ve sınıf farklılığını gerekçe göstererek teklif sahibinin aşırı düşük teklifini değerlendirme dışı bırakma kararı hukuka uygun mudur?
Cevap: Hayır, bu karar hukuka uygun değildir. Kalite ve sınıf farkının fiyatlandırma üzerinde dezavantaj yarattığı ve başvuru sahibine avantaj sağlamadığı kabul edilmiştir. Bu nedenle değerlendirme dışı bırakma işlemi mevzuata aykırı bulunmuş ve teklifin değerlendirmeye alınmasına karar verilmiştir.
Soru: Bu vakada teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı bulunması sonucu idare ne yapmalıdır?
Cevap: İdare, başvuru sahibinin aşırı düşük teklifine dayanak belgelerin mevzuata uygun olduğunu kabul ederek teklifini değerlendirmeye almak zorundadır. Teklif değerlendirme dışı bırakılmamalı, diğer değerlendirme aşamalarına dahil edilmelidir.
Detaylı Analiz
İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesi kapsamında gündeme gelen uyuşmazlık, çam kereste (II. sınıf) malzeme girdisi için sunulan belgelerde yer alan ürün nitelemesinin teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olup olamayacağı sorusudur. Başvuru sahibinin sunduğu fatura ve satış tutarı tespit tutanağında, ilgili ürün bilgisi hem I. sınıf hem de II. sınıf çam kereste şeklinde ifade edilmiştir. İdare bu durumu kalite farklılığından kaynaklanan bir belirsizlik olarak değerlendirerek, belgelerin teklifin dayanağı olarak kabul edilemeyeceğine ve bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir.
Uyuşmazlığın merkezinde, fiyat teklifine esas teşkil eden belgelerin içeriğinin belirgin ve uyumlu olup olmadığı, dolayısıyla belgelerin geçerliliğini etkileyen bir durumun bulunup bulunmadığı tartışması yer almaktadır. Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerde, çam kereste (II. sınıf) ifadesi açıkça yer almakla birlikte, faturada her iki sınıfa da atıf yapıldığı görülmektedir. Buradaki temel mesele, bu çifte ifadeli ürün bilgisinin, sunulan belgenin güvenilirliğini ve dayanağını ortadan kaldıracak düzeyde çelişki yaratıp yaratmadığıdır.
Kurul değerlendirmesinde öne çıkan unsur “esaslılık” kavramı olmuştur. Belgelerdeki kalite ve sınıf farkının, teklif sahibine herhangi bir haksız avantaj sağlamadığı, hatta fiyatlandırma yönünden dezavantaj oluşturduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede ifade uyumsuzluğunun, belgenin esaslı bir unsuruna etki etmeyen, teklife yönelik bütüncül değerlendirmeyi sarsmayan bir nitelik taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Esaslı olmayan ve fiyat avantajı doğurmayan bu tür farklılıkların, teklifin bütünüyle değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe yapılmaması gerektiği yönünde bir yaklaşıma gidilmiştir.
Uygulamada genellikle pilot ortaklar açısından daha yaygın olarak tartışılan iş deneyimi gibi kritik hususlarda bile belgenin kapsamı ve mahiyeti esas alınırken, burada olduğu gibi fiyat dayanağı belgelerinde kalite sınıfı farklılığı bulunması durumunun, eğer açıklamayı geçersiz kılacak düzeyde somut bir avantaj yaratmadığı ortaya konabiliyorsa, teklifin reddi için tek başına yeterli görülmemesi gerektiği değerlendirilmiştir. Bu vakada da belgelerin mevzuatın aradığı nitelikleri karşıladığı, sunulan malzemenin ticaretinin faaliyet alanına girdiği ve miktar açısından da yeterli olduğu Kurulca dikkate alınmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, fiyat açıklamasına esas belgelerin sınıf belirtimindeki farklılığı aşırı düşük teklifin reddini gerektiren esaslı bir eksiklik olarak kabul etmemiştir. Kalite farkının başvuru sahibine avantaj sağlamayıp dezavantaj yarattığı dikkate alınarak işlemin hukuka uygun olmadığına karar verilmiştir. Bu çerçevede idarenin, başvuru sahibinin teklifini yeniden değerlendirme sürecine dahil etmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.