KÜNYE
- Toplantı No: 2018/062
- Gündem No: 35
- Karar Tarihi: 07.11.2018
- Karar No: 2018/UY.II-1940
- Başvuru Sahibi: Erdem Güvenlik Sistemleri İnş. Elekt. Elktr. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. - Ferhat DUMANLIDAĞ/Alternatif Enerji Ortak Girişimi
- İhaleyi Yapan İdare: Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı İSU Genel Müdürlüğü
- İKN: 2018/289024
- İhale Adı: Kandıra Namazgah Güneş Enerji Santrali II. Etap İnşaatı (2 Mwe)
Özet
Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeye davet edilmesi ve geçici teminatın gelir kaydedilmesi mevzuata uygundur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, döviz kuru artışının mücbir sebep sayılarak ihalenin iptal edilmesini ve geçici teminatlarının iade edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım amacı 2 MWe gücünde güneş enerjisi santrali inşaatıdır. Mevzuat gereği ihale üzerinde kalan istekli, kesin teminatı verip sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalanmazsa geçici teminat gelir kaydedilir ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi sözleşmeye davet edilir. Döviz kuru artışının sözleşme imzalanmasına engel teşkil etmediği, mücbir sebep olarak kabul edilmediği, ihale dokümanını kabul eden isteklinin bu riski üstlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Döviz kuru gibi ekonomik değişiklikler, ihalelerde tekliflerin geçerliliğini etkiler mi ve teklif sahiplerinin bu risklere karşı yükümlülükleri nelerdir?
Cevap: İhale dokümanlarını kabul eden teklif sahipleri, döviz kuru dalgalanmaları gibi ekonomik riskleri üstlenmiş sayılır. Bu tür değişiklikler genellikle sözleşmenin imzalanmasına veya teklifin geçerliliğine doğrudan engel teşkil etmez. Tekliflerinde bu riski hesaplayarak fiyat vermeleri beklenir, aksi durumda bu nedenle sözleşme imzalatmama mücbir sebep sayılmaz.
Soru: Sözleşme imzalanmaması halinde geçici teminatın akıbeti nasıl belirlenir ve bu konuda hangi uygulama sıkıntıları yaşanabilir?
Cevap: Sözleşme imzalamayan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu uygulama, teklif sahibinin sözleşmeye bağlılığını sağlamak amacıyla yapılır. Uygulamada, ekonomik sebeplerle sözleşme imzalanmamasını mücbir sebep olarak kabul edenler çıkabilir ancak mevzuat ve kararlar bu talebi desteklemez; teminatın iadesi istisnai durumlarda, somut mücbir sebep halleri dışında genellikle mümkün olmaz.
Soru: İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeyi imzalamaması halinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine sözleşme teklif edilmesinde temel esaslar nelerdir?
Cevap: Sözleşmeyi imzalamayan birinci teklif sahibinin teminatı gelir kaydedildikten sonra, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine sözleşme teklif edilir. Bu uygulama, ihalenin tamamlanabilmesi ve kamu hizmetinin aksamasının önlenmesi içindir. Ancak ikinci teklif sahibinin sözleşmeyi kabul edip etmeyeceği, kendi değerlendirmesine bağlıdır.
Soru: Mücbir sebep olarak kabul edilen durumların kapsamı nelerdir ve ekonomik sebeplerin bu kapsamda değerlendirilmesi hangi şartlarda mümkün olabilir?
Cevap: Mücbir sebep kapsamı genellikle doğal afetler, savaş, grev gibi dışsal, önceden öngörülemeyen ve taraflardan kaynaklanmayan engellerle sınırlıdır. Ekonomik sebepler, örneğin döviz kuru artışları, genellikle tarafların kontrolü dışındadır ancak ihalede risk olarak kabul edilir ve mücbir sebep kapsamına girmez. Şartların çok istisnai ve açıkça düzenlenmesi dışında ekonomik krizler mücbir sebep sayılmaz.
Soru: İhale dokümanlarında yer alan risklere ilişkin hükümlerin teklif sahipleri üzerindeki etkisi nedir ve bu konuda uygulamada nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: İhale dokümanlarında belirtilen risk ve sorumluluklar, teklif sahiplerinin taahhüt ettiği unsurlardır. Dosyayı ve şartları tamamen kabul ederek teklif verenler, bu hükümlere uymak zorundadır. Uygulamada, dokümanda açıkça belirtilmeyen risklerin veya hükümlerin dayatılması sorun yaratabilir; bu nedenle dokümanların netliği ve teklif sahiplerinin bilinçli olması önemlidir. Risklerin kimin tarafından ve nasıl üstlenileceği açıkça gösterilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Ekonomik sebeplerle (döviz kuru artışı gibi) sözleşme imzalanmaması ihale mevzuatında mücbir sebep sayılır mı?
Cevap: Bu vakada ekonomik sebepler, özellikle döviz kuru artışı mücbir sebep kabul edilmemiştir. İhale dokümanlarını kabul eden istekli, bu tür ekonomik riskleri üstlenmekle yükümlüdür.
Soru: İhale üzerinde kalan istekli sözleşmeyi imzalamazsa ne olur?
Cevap: Sözleşme imzalanmazsa, geçici teminatı gelir kaydedilir ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi sözleşmeye davet edilir.
Soru: Başvuru sahibinin ekonomik sebeplerle sözleşme imzalamaması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi talebi nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Bu talep reddedilmiştir çünkü ekonomik nedenlerin mücbir sebep olarak kabul edilmemesi nedeniyle ihalenin iptal edilmesine gerek görülmemiştir.
Soru: Geçici teminatın gelir kaydedilmesi ve ikinci teklif sahibinin sözleşmeye davet edilmesi işleminde mevzuata aykırılık var mıdır?
Cevap: Bu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmamıştır; uygulama mevzuata uygundur.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin ortaya çıkan uyuşmazlık, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalamaktan ekonomik gerekçelerle imtina etmesinin, geçici teminatın gelir kaydedilmesini gerektiren bir durum olup olmadığına ve aynı zamanda ihalenin bu nedenle iptal edilip edilmeyeceğine ilişkindir. Somut olayda, başvuru sahibi döviz kurundaki artışı gerekçe göstererek sözleşme imzalamamış, bu durumu mücbir sebep olarak ileri sürerek hem ihalenin iptalini hem de geçici teminatının iadesini talep etmiştir. Bu başvuru üzerine asıl tartışma, ekonomik koşulların ihale hukuku bakımından mücbir sebep teşkil edip edemeyeceği yönünde şekillenmiştir.
Mevcut olayda, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalamaması dikkat çekici bir durum biçiminde değerlendirilmiş ve özellikle bu davranışın geçici teminat üzerindeki etkisi mercek altına alınmıştır. Kurul değerlendirmesinde, ihale sürecinde teklif veren her isteklinin, ihale dokümanlarını okuyarak ve kabul ederek teklif sunduğu vurgulanmakta; buna bağlı olarak, sözleşmeye yönelik yükümlülüklerden dönüş için ileri sürülebilecek haklı sebeplerin sınırları çizilmektedir. Bu bağlamda, döviz kuru artışının teklif sahibi tarafından öngörülebilir nitelikte olduğu ve sözleşme yükümlülüğünden kaçınma gerekçesi olarak kabul edilemeyeceği belirtilerek mücbir sebep sayılmamıştır.
Uyuşmazlığın çözümünde öne çıkan temel hususlardan biri, ihale dokümanlarında yer alan hükümlerin bağlayıcılığıdır. Kararda açıkça vurgulandığı üzere, ekonomik dalgalanmalara yönelik risklerin teklif sahipleri tarafından üstlenilmesi beklenen bir unsur olduğu değerlendirilmiştir. Bu yaklaşımla, söz konusu ekonomik gerekçelerin, ihaleyi iptal ettirecek ağırlıkta olmadığı ve teklif sahibinin sorumluluğunu bertaraf etmeyeceği sonucuna varılmıştır. Böylelikle mali piyasalardaki değişimlerin, ihale hukuku kapsamında esaslı bir unsur olarak nitelendirilmediği görülmektedir.
Kararda ayrıca, sözleşmenin imzalanmaması halinde izlenecek prosedür açık şekilde ortaya konmuştur. Buna göre, sözleşme imzalamaktan imtina eden isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilmiş ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine sözleşme daveti yöneltilmiştir. Bu uygulamanın doğrudan mevzuatın öngördüğü bir işlem silsilesine uygun olduğu ifade edilmiş, başvurucunun bu süreci döviz kuruna bağlayarak geçersiz kılma talebi yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak Kurul, ihale dokümanlarına uygun biçimde teklif veren isteklinin ekonomik riskleri bilerek bu teklif sürecine katıldığına ve bu riskleri üstlendiğine kanaat getirerek başvurunun reddine karar vermiştir. Döviz kuru artışından kaynaklanan ekonomik zorlukların mücbir sebep oluşturmadığına ve geçici teminatın gelir kaydedilip ikinci teklif sahibine yönelinmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına hükmedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.