KÜNYE
- Toplantı No: 2018/052
- Gündem No: 17
- Karar Tarihi: 19.09.2018
- Karar No: 2018/UY.IV-1680
- Başvuru Sahibi: Isıtek Isı ve Teknik Malzeme Tic. ve San. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Eshot Genel Müdürlüğü Yapı Tesisleri Dairesi Başkanlığı Etüt Proje ve İhale İşleri Şube Müdürlüğü
- İKN: 2018/296143
- İhale Adı: Eshot Genel Müdürlüğü Gediz Ağır Bakım Tesisleri Kazan Dairesi Tadilatının Yaptırılması İhalesi
Özet
Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli olması nedeniyle başvuru ehliyeti ve şekil eksikliği nedeniyle başvurunun reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, döviz kurundaki artış nedeniyle ifanın mümkün olmadığını, bunun mücbir sebep sayılarak ihalenin iptal edilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli olması nedeniyle, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine göre, hukuka aykırı işlem veya eylem nedeniyle bir hak kaybı veya zarara uğraması veya zarara uğramasının muhtemel olması gerekir. Ancak başvuru sahibinin bu şartları sağlamadığı ve başvuruya ilişkin yetki ve temsile dair belgelerin fotokopi olması nedeniyle şekil yönünden de eksiklik bulunduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale üzerinde bırakılan istekli olmayan bir firma, hukuken korunması gereken menfaati olduğunu nasıl gösterebilir?
Cevap: İhale üzerinde bırakılmayan istekli, ihale sonuçları nedeniyle doğrudan zarar gördüğünü, bu zararın giderilmesi için başvuru yolu bulabileceğini belgelendirmek durumundadır. İhale üzerinde bırakılan istekli olmadığı sürece, mevzuat kapsamında ihale sürecine ilişkin hukuki koruma talebinde bulunma ehliyeti genellikle kabul edilmez. Bu nedenle, başvuru ehliyeti için ihalenin sonucu nedeniyle bir hak kaybı veya zararın varlığının açık şekilde ortaya konması gerekir.
Soru: Döviz kuru değişimi gibi ekonomik faktörler, kamu ihalelerinde mücbir sebep olarak kabul edilip ihalenin iptaline neden olur mu?
Cevap: Döviz kuru artışı gibi ekonomik koşullar, mücbir sebep sayılabilmesi için önceden öngörülemeyen ve kontrol edilemeyen, ifayı imkânsız kılan haller olması gerekir. Ancak ekonomik değişikliklerin mücbir sebep olarak değerlendirilmesi ve ihalenin iptaline yol açması, teklif verenin hukuken korunması gereken bir menfaatinin varlığına bağlıdır. Bu durum, söz konusu istekli ihalede üzerinde bırakılan istekli veya korunan menfaat sahibi ise değerlendirilebilir; aksi halde iptal talebi genellikle reddedilir.
Soru: Başvuruda sunulan yetki ve temsile ilişkin belgelerin fotokopi olması neden şekil eksikliği sayılabilir?
Cevap: Yetki ve temsile ilişkin belgeler idare veya Kamu İhale Kurumu tarafından aslı veya noter tasdikli sureti istenebilmektedir. Fotokopi belgenin ibrazı, belgenin doğruluğunu ispat yönünden yetersiz sayılabilir ve bu durum başvurunun şekil yönünden eksik değerlendirilmesine neden olabilir. Böyle bir eksiklik başvuru sahibine tamamlatılması için süre verilebilir; ancak mevzuat veya uygulamada bu tamamlamanın mümkün olmadığı hallerde başvuru şekil yönünden reddedilebilir.
Soru: Başvuru ehliyeti olmayan istekli tarafından yapılan başvurular nasıl işleme alınır?
Cevap: Başvuru ehliyeti bulunmayan istekliye ait başvurular, şekil ve esas incelemeye tabi tutulmadan doğrudan ehliyet şartı nedeniyle reddedilir. Bu tür başvurularda Kurul, ihale üzerinde bırakılan istekli ve hukuki menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığını öncelikle değerlendirir. Olumsuz bulunması halinde başvurunun diğer yönleri incelenmez.
Soru: Şekil eksiklikleri tamamlatılamayan başvuruların akıbeti ne olur?
Cevap: Kamu ihale mevzuatı ve ilgili uygulama kararları uyarınca, başvuru belgelerinde şekil eksikliği varsa ve bu eksiklik mevzuat veya özel kurallar uyarınca tamamlatılamıyorsa, başvuru şekil yönünden reddedilir. Bu durum, başvurunun esasının incelenmesine geçilmeden karar verilmesine yol açar ve başvuru sahibinin talepleri değerlendirilmemiş kalabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan istekli olması, başvuru ehliyeti bakımından nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibi, ihalenin üzerinde bırakılan istekli olduğu için, 4734 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik uyarınca hukuken korunması gereken bir hak veya menfaatinin bulunmadığı kabul edilmiştir. Bu nedenle başvuru sahibinin başvuru ehliyeti bulunmamaktadır.
Soru: Döviz kuru artışının ifayı imkânsız kılması hallerinde, başvuru sahibinin talebinin ihalenin iptali yönünde değerlendirilmesi nasıl sonuçlanmıştır?
Cevap: Döviz kuru artışı nedeniyle ifanın imkânsız hale gelmesi mücbir sebep sayılarak ihalenin iptali istenmişse de, başvuru sahibinin hukuken korunması gereken bir menfaati olmadığından, bu talep esastan değerlendirilmemiş ve reddedilmiştir.
Soru: Başvuruya ilişkin yetki ve temsile dair belgelerin fotokopi olması, başvurunun şekil yönünden değerlendirilmesine nasıl yansımıştır?
Cevap: Yetki ve temsile ilişkin belgelerin fotokopi olması, şekil yönünden eksiklik oluşturduğu için başvuru tamamlatılamamış ve şekil yönünden reddedilmiştir.
Soru: Sonuç olarak, başvuru ehliyeti ve şekil eksiklikleri birlikte değerlendirildiğinde, başvurunun akıbeti ne olmuştur?
Cevap: Başvuru sahibinin başvuru ehliyeti bulunmadığı ve şekil yönünden tamamlatılamayan eksiklikleri olduğu gerekçesiyle, başvuru ehliyet ve şekil yönünden reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu olayda, üzerinde ihale bırakılan isteklinin, döviz kuru artışının ifayı imkânsız hâle getirdiği gerekçesiyle ihalenin iptalini talep ettiği görülmektedir. Uyuşmazlık başvuru sahibinin bu talebinin içeriksel olarak değil, ehliyet ve şekil yönlerinden değerlendirilip değerlendirilemeyeceği noktasında yoğunlaşmıştır. Değerlendirme, esaslı bir uyuşmazlığın çözümlenmesinden çok, başvurunun ön koşulları üzerinde şekillenmiştir.
Uyuşmazlıkta temel olarak, başvuruya konu taleplerin incelenmesine geçilebilmesi için gerekli olan başvuru ehliyeti ve belge şekline ilişkin koşulların sağlanıp sağlanmadığı tartışmaya açılmıştır. Başvuru sahibi, döviz kuru artışının yükümlülük ifasını ortadan kaldırdığını öne sürerek bu durumu mücbir sebep sayılmasını istemiş, bu çerçevede ihalenin iptali talebini gündeme getirmiştir. Ancak bu isteğin değerlendirmeye alınabilmesi için öncelikle başvuru sahibinin menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığı ve şekil koşullarını sağlayıp sağlamadığı incelenmiştir.
Karar sürecinde, ihalenin üzerinde bırakıldığı istekli konumunda bulunan başvuru sahibinin menfaat ilişkisinin var olup olmadığı yönünde yapılan incelemede, mevzuatın öngördüğü şekilde hukuken korunması gereken bir hakkının ya da menfaatinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, ihale üzerinde bırakılan istekli sıfatı başvuruda bulunmak için yeterli görülmemiş; aksine bu sıfat, ihale işlemlerine karşı başvuru yolu kullanma yeterliğinin bulunmadığı şeklinde değerlendirilmiştir. Ayrıca bu durum, sunulan talebin içeriği dikkate alınmaksızın başvurunun usuli nedenlerle reddine yol açmıştır.
Başvurunun şekil yönünden değerlendirilmesinde ise yetki ve temsile dair belgelerin sadece fotokopi örneklerle sunulmuş olması, şekil eksikliği olarak görülmüş ve bu eksikliğin mevzuat uyarınca sonradan tamamlatılmasının mümkün olmadığı kabul edilmiştir. Böylece sadece başvuru ehliyeti yönünden değil, şekil koşullarının sağlanamaması bakımından da başvurunun incelemeye alınması mümkün olmamıştır.
Kurul, başvuru sahibinin ne başvuru ehliyeti yönünden ne de başvuru belgelerinin şekil uygunluğu bakımından uygunluk taşıdığını tespit etmiş; bu nedenle talebin esasına girilmeden doğrudan reddi yönünde karar vermiştir. Bu yaklaşımda, döviz kuru artışının ifayı imkânsız kıldığına dair esaslı itirazın değerlendirilmesine gerek görülmemiştir. Neticede Kurul, usul yönünden verdiği bu ret kararıyla taleplerin içeriksel analizine geçmeden süreci sonlandırmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.