KÜNYE
- Toplantı No: 2018/061
- Gündem No: 22
- Karar Tarihi: 01.11.2018
- Karar No: 2018/UY.IV-1898
- Başvuru Sahibi: Ahmet Yüksel-Mehmet Çetin İnşaat Taahhüt İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Isparta İl Milli Eğitim Müdürlüğü
- İKN: 2018/331974
- İhale Adı: Isparta Şarkikaraağaç İmam Hatip Lisesi ve 100 Öğrencilik Pansiyon İnşaatı
Özet
İhalenin üzerinde bırakılan istekliye fiyat farkı verilmesi veya iptal talebinin reddi, teklif verme tarihindeki ekonomik şartlara göre teklif verilmiş olması nedeniyle uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, döviz kurlarındaki %50 artışın mücbir sebep teşkil ettiğini, inşaat malzemelerindeki fiyat artışlarının işlem temelinin çökmesine neden olduğunu, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi veya fiyat farkı verilmesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
4734 sayılı Kanun’un 30. maddesine göre verilen tekliflerin zeyilname düzenlenmesi hariç geri alınamayacağı ve değiştirilemeyeceği, başvuru sahibinin ihalenin üzerinde kaldığı ve teklif verdiği tarihte ekonomik durumun olağan olduğu, yaklaşık maliyetin teklif zarfları açılmadan önce isteklilere açıklandığı ve bu tarihten itibaren 10 gün içinde şikayet başvurusunda bulunulması gerektiği, başvuru sahibinin ise bu süreyi geçtikten sonra şikayet başvurusunda bulunduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale sürecinde döviz kurlarındaki ani artışlar tekliflerin değerlendirilmesine nasıl etki eder?
Cevap: Döviz kurlarındaki değişimler, tekliflerin verilme anındaki ekonomik şartları değiştirebilir. Ancak tekliflerin verilme tarihindeki şartlar esas alınarak değerlendirme yapılır. Eğer zeyilname ile fiyat farkı veya şart değişikliği duyurulmamışsa, döviz kurundaki artış teklifin geri alınması ya da değiştirilmesini sağlamaz ve bu temel üzerinde fiyat farkı talebi genellikle kabul edilmez.
Soru: İhalede yaklaşık maliyetin ihale öncesinde açıklandığı durumlarda, şikayet süresinin başlangıcı nasıl belirlenir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin tüm isteklilere teklif zarfları açılmadan önce açıklandığı hallerde, ihale kararına ilişkin şikayet süresi yaklaşık maliyetin ilan edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. İstekliler bu süre içinde itirazlarını yapmazlarsa, daha sonraki itirazlar süresinde yapılmamış sayılır ve değerlendirme dışı kalabilir.
Soru: Tekliflerin geri alınması veya değiştirilmesi hangi koşullarda mümkündür?
Cevap: Teklifler zeyilname (ilan edilen şartlarda yapılan değişiklik) düzenlenerek duyurulmadıkça, ihale kanunu gereği teklif verilme tarihinden sonra geri alınamaz veya değiştirilemez. Bu durum, teklifin ekonomik ve teknik koşullarının değişmesinden kaynaklanan talepler kapsamında bile uygulamada sıkça vurgulanır ve aksi değerlendirmeler itiraza veya iptal taleplerine yol açabilir.
Soru: Ekonomik şartlardaki olağan dışı değişiklikler ihale sürecinde iptal veya fiyat farkı talebi için ne gibi sonuçlar doğurabilir?
Cevap: Ekonomik şartlardaki olağan dışı ve mücbir sebeple nitelendirilebilecek değişiklikler, zeyilname yoluyla veya sözleşme teklifinde açıkça öngörülmüşse fiyat farkı talebine veya iptal gerekçesine konu olabilir. Ancak, teklif aşamasında ekonomik şartların olağan olduğu kabul edilirse, ardından çıkan ekonomik dalgalanmalar genellikle hukuki iptal veya fiyat farkı talebi gerekçesi sayılmaz.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunun ehliyet, süre ve şekil yönünden reddi durumunda bu kararın dayanağı nedir?
Cevap: İtirazen şikayetlerin kabul edilmesi için başvuru sahibinin ihale sürecinde menfaatinin ihlal edilmiş olması, başvurunun Kanunda belirtilen sürede ve şekliyle yapılmış olması gerekir. Süresinde yapılmayan, ehliyeti olmayan veya usul kurallarına uymayan başvurular reddedilir. Bu çerçevede, teklif verme tarihindeki ekonomik durumun olağan olduğu, yaklaşık maliyetin açıklandığı ve itiraz süresinin geçirilmiş olduğu hallerde, yapılan şikayetler bu gerekçelerle reddedilebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibi, ihalenin üzerinde kalmasına rağmen döviz kurlarındaki artış nedeniyle fiyat farkı talep edebilir mi?
Cevap: Hayır, bu vakada ihale üzerinde kalınmış olsa da fiyat farkı talebi, teklif verme aşamasında geçerli olan ekonomik şartlar dikkate alınarak değerlendirilmiş ve zeyilname düzenlenmemiştir. Bu nedenle fiyat farkı talebi hakkı doğmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin ihalenin iptalini istemesi haklı bir talep olarak değerlendirilebilir mi?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin iptal talebi, ihaleye teklif verdiği sıradaki ekonomik şartların olağan olması, yaklaşık maliyetin şeffaf şekilde açıklanması ve şikayet süresinin geçmesi nedeniyle haklı bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin şikayet başvurusunun süresinde olmadığı nasıl tespit edilmiştir?
Cevap: Yaklaşık maliyetin, teklif zarfları açılmadan önce tüm isteklilere ilan edilmesi ve bu tarihten itibaren şikayet süresinin 10 gün olması ile başvuru sahibinin şikayetini bu sürenin sonunda veya sonrasında yapması sebebiyle süresinde olmadığı belirlenmiştir.
Soru: Bu vakada ihalenin iptal edilmemesinin ve fiyat farkı talebinin reddedilmesinin hukuki dayanağı nedir?
Cevap: Tekliflerin zeyilname olmaksızın geri alınamaması ve değiştirilmemesi, ekonomik şartların teklif verme anındaki olağan durumu, yaklaşık maliyetin ilan edilerek şikayet süresinin geçirilmiş olması dolayısıyla başvuru sahibinin talebi hukuken korunacak bir menfaat ihlali oluşturmadığından reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Başvuru sahibinin ihalenin üzerinde kalmasına rağmen döviz kurlarındaki %50 artışı gerekçe göstererek fiyat farkı talebinde bulunması ve ihalenin iptalini istemesi, inceleme konusu uyuşmazlığın temelini oluşturmaktadır. Başvuru sahibi bu taleplerini, inşaat malzemelerine ilişkin piyasa koşullarında meydana geldiğini iddia ettiği olağanüstü fiyat artışlarının işlem temelini çökerttiği gerekçesiyle ortaya koymuştur. Ancak başvurunun, ihale sürecinin önemli tarihlerinden sonra gerçekleşmiş olması ve teklif verme aşamasındaki verili ekonomik koşullarla çelişen gerekçelere dayanması, hukuken değerlendirmeye alınmasını zorlaştırmıştır.
İlgili ihalenin teklif alma sürecinde tekliflerin zeyilname yoluyla değiştirilmediği anlaşılmaktadır. Tekliflerin sunulduğu tarihte, ekonomik şartların olağan olduğu tespiti yapılmış ve bu durum, tekliflerin geri alınma veya değiştirilme imkânı açısından belirleyici kabul edilmiştir. Başvuru sahibinin, teklif verme süreci içinde geçerli olan döviz kuru oranlarına göre kendi teklifini şekillendirdiği ve teklif zarfının açılmasından önce herhangi bir itirazda bulunmadığı dikkate alındığında, daha sonra ortaya çıkan kur değişimlerinin, teklifin bağlayıcılığını ortadan kaldırmadığı değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, fiyat farkı talebinin mevcut ihale koşulları doğrultusunda dayanağını yitirdiği kabul edilmiştir.
Uyuşmazlıkta esaslı unsur olarak ileri sürülen döviz kurundaki artışın işlem temelini çökerttiğine ilişkin iddia, yerinde değerlendirilmemiştir. Kurul, bu iddiayı değerlendirirken, ihale tarihinde döviz kurlarının olağan seviyede olduğunu ve yaklaşık maliyetin tüm isteklilerle eş zamanlı olarak paylaşıldığını belirtmiştir. Döviz hareketlerinin sonradan ortaya çıkmış olması ve zeyilnameyle duyurulmuş bir güncellemenin yokluğu, teklifin geçerli olduğu ekonomik zemini sarsacak nitelikte değerlendirilmemiştir. Bu çerçevede, sonradan ortaya çıkan ekonomik dalgalanmaların tek başına işlem temelinin çökmesine neden olabileceği yönündeki yaklaşım, bu vakada kabul görmemiştir.
İhalenin iptali yönündeki talep ise şikayet süresinin geçirilmiş olması nedeniyle şekli yönüyle de değerlendirilememiştir. Yaklaşık maliyetin tüm isteklilere teklif zarfları açılmadan önce açıklandığı vakada, şikayet süresi bu açıklama tarihinden itibaren işlemeye başlamaktadır. Başvuru sahibinin bu süre içinde itirazda bulunmamış olması, daha sonra ileri sürdüğü taleplerin dinlenmesine hukuki engel teşkil etmiştir. Dolayısıyla, talep yalnızca içerik bakımından değil, başvuru sürecindeki eksiklikler sebebiyle usulen de değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Kamu İhale Kurulu, başvuru sahibinin ihale sürecinde korunmaya değer bir menfaat ihlali yaşamadığını belirterek başvurunun reddine karar vermiştir. Kurul, ehliyet, süre ve şekil açısından yapılan incelemede, şikayetin yasal sınırlar içinde yapılmadığı ve haklı gerekçelerle desteklenmediği sonucuna ulaşmıştır. Böylece, fiyat farkı verilmesine veya ihalenin iptaline gerek bulunmadığı yönündeki karar, sadece maddi nedenlerle değil, aynı zamanda usule ilişkin eksikliklerle de temellendirilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.