KÜNYE
- Toplantı No: 2023/031
- Gündem No: 44
- Karar Tarihi: 31.05.2023
- Karar No: 2023/UY.I-828
- Başvuru Sahibi: Elensu İnşaat A.Ş. - Örensan İnşaat Elek. Nak. İş Makinaları Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğü (EÜAŞ) Yapım İşleri Daire Başkanlığı
- İKN: 2022/1207341
- İhale Adı: Karakaya HES; Santral-İşletme Binası, İşletme Binası-Çüngüş Arası Mevcut Yolun Asfalt Kaplanması, Şevlerin Tanzim Edilmesi ve Sanat Yapılarının Yapılması İşi
Özet
Deprem nedeniyle işin kapsam ve teknik şartlarında zorunlu değişiklikler sebebiyle ihalenin iptali yerinde bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihalenin iptal edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu, iptal kararının 4734 sayılı Kanun’un 5, 40 ve 4735 sayılı Kanun’un 24. maddelerini ihlal ettiğini ileri sürerek iptal kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdarenin iptal kararında, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle afet bölgesi ilan edilen Diyarbakır Çüngüş ilçesinde işin yapılacağı bölgede sık sık heyelan, şev kaymaları ve kaya yuvarlanmaları yaşandığı, mevcut projelerin yeniden gözden geçirilmesi ve teknik şartnamelerde değişiklik yapılmasının zorunlu hale geldiği belirtilmiştir. Bu durumun işin kapsamı, miktarı, proje ve teknik şartnamelerinde önemli değişiklikler gerektirdiği, dolayısıyla ihalenin iptal edilmesinin 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki temel ilkeler ve 40. maddesindeki iptal yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılması kapsamında olduğu tespit edilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İşin kapsamı ve şartnamelerinde önemli değişiklik yapılmasını gerektiren yeni durumlarda, ihalenin iptal edilmesi hangi ölçütlere göre değerlendirilir?
Cevap: İhalenin iptali, işin kapsamı ve teknik şartnamelerinde yapılması zorunlu ve önemli değişikliklerin ortaya çıkması halinde değerlendirilebilir. Bu durumda idare, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkeleri ve iptal yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde kullanmalıdır. Değişiklikler, mevcut ihale dokümanlarının uygulanmasını imkânsız hale getiriyorsa ya da ihalenin bütünlüğünü bozan nitelikteyse iptal kararı yerinde sayılabilir.
Soru: Doğal afetler sebebiyle işin yürütüleceği alandaki fiziksel koşulların değişmesi, ihale sürecini nasıl etkiler?
Cevap: Doğal afetler sonucunda işin yapılacağı alandaki jeolojik ve çevresel koşullar değişmiş ve projede önemli revizyonlar zorunlu hale gelmişse, ihale dokümanlarının bu yeni duruma uygun hale getirilmesi gerekir. Bu tür durumlarda, ihale süreçlerinin mevcut haliyle devamı mümkün olmayabilir; bu durumda ihalenin iptal edilmesi, idarenin yönetim yetkisi dahilinde ve kamu yararı gözetilerek yapılabilecek bir işlem olarak değerlendirilir.
Soru: İhalenin iptalinde “kamu yararı ve hizmet gerekleri” ifadesi nasıl yorumlanmalı?
Cevap: Kamu yararı ve hizmet gerekleri, ihale sürecinin amacına uygun olarak sağlıklı, verimli ve ekonomik hizmet sunulmasını garanti altına almayı amaçlar. İhale konusu işin kapsam ve şartlarında ortaya çıkan ve işin niteliğini ciddi biçimde etkileyen değişiklikler halinde, devam eden ihale sürecinin veya sözleşmenin kamu hizmeti bakımından dezavantaj yaratması önlenmeli; bu nedenle iptal yetkisi sınırlı da olsa kullanılabilir.
Soru: Teknik şartname ve proje değişiklikleri ihale aşamasında nasıl değerlendirilmeli, ihale iptaline mi yoksa değişiklik yapılmasına mı gidilmeli?
Cevap: Teknik şartname ve projelerde küçük veya standart düzeyde değişiklikler, ek düzenlemelerle ihale süreci kesintiye uğramadan devam ettirilebilir. Ancak değişikliklerin kapsamı, işin esaslı niteliklerini etkiliyor ve tekliflerin esaslı şekilde yeniden değerlendirilmesini gerektiriyorsa idare, iptal seçeneğini değerlendirir. Bu kapsamda, iptal kamu yararına uygunsa ve mevzuata uygun olarak gerekçelendirilebiliyorsa tercih edilebilir.
Soru: İhalenin iptali sonrası aynı konuda nasıl bir işlem yapılabilir?
Cevap: İhalenin iptal edilmesi durumunda idare, koşullardaki değişiklikleri göz önüne alarak projeyi ve şartnameleri revize etmekle yükümlüdür. Bunun ardından hazırlanan güncel dokümanlarla yeni bir ihale sürecine başlanabilir. Bu süreçte mevzuat hükümlerine uygunluk ve şeffaflık esas alınmalı, önceki ihalenin iptal gerekçeleri dikkate alınmalıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalenin iptal edilme gerekçesi olarak gösterilen deprem sonucu işin kapsam ve teknik şartlarındaki değişiklikler, iptal yetkisinin kamu yararı kapsamında kullanılmasını haklı çıkarır mı?
Cevap: Evet, deprem nedeniyle afet bölgesi ilan edilen ve işin yapılacağı bölgede yaşanan heyelan, şev kaymaları ve kaya yuvarlanmaları iş kapsamı ve teknik şartnamelerde önemli değişiklikler gerektirdiği için, idarenin ihalenin iptaline karar vermesi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bulunmuştur.
Soru: İdarenin iptal kararının 4734 sayılı Kanun’un iptal yetkisine ilişkin hükümleri ile mevzuatın temel ilkeleri açısından değerlendirilmesi sonucu nedir?
Cevap: İdarenin iptal kararı, işin kapsam ve teknik şartlarında zorunlu değişikliklerin ortaya çıkması nedeniyle, 4734 sayılı Kanun’un iptal yetkisi ve temel ilkeleri çerçevesinde uygun şekilde kamu yararı gözetilerek verilmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin, ihalenin iptalinin mevzuata aykırı olduğu iddiasının sonucunda hangi hukuki karar verilmiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin iptal kararının mevzuata aykırı olduğu iddiası reddedilmiş; ihale iptal kararı hukuka uygun bulunarak şikâyet başvurusu kabul edilmemiştir.
Soru: Deprem sonrası bölgede meydana gelen jeolojik değişikliklerin mevcut projelere etkisi, iptal kararında nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: Deprem sonrası yaşanan heyelan, şev kaymaları ve kaya yuvarlanmaları nedeniyle mevcut projelerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği, bu nedenle teknik şartnamelerde değişiklik yapılmasının zorunlu olduğu, bu durumun ihale iptalini gerektiren önemli bir neden olarak kabul edilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik şikâyet, tekliflerin alınmasından sonra idare tarafından alınan iptal kararına ilişkindir. Tartışmanın merkezinde, ihalenin yapılacağı bölgede gerçekleşen ağır doğa olayları sonrasında, işin kapsam ve teknik koşullarının değiştiği gerekçesiyle yapılan bu iptalin hukuka uygun olup olmadığı yer almıştır. Başvuru sahibi, söz konusu iptal kararının dayanağının yeterli ve yasal olmadığını öne sürerek idare işlemine itiraz etmiş; iptalin hizmet gerekleriyle bağdaşmadığını savunmuştur.
Uyuşmazlığın teknik boyutunda, işin gerçekleştirileceği alanda meydana gelen deprem sonrası oluşan heyelan, şev kaymaları ve kaya yuvarlanmaları sonrasında mevcut projenin uygulanabilirliğinin sorgulanması yer almaktadır. Kurul değerlendirmesinde, bu jeolojik gelişmelerin projede esaslı revizyon ihtiyacı doğurduğu, dolayısıyla mevcut teknik şartnamelerin artık işin fiziki gerçekliğine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu da, teknik anlamda yüklenicilerin hazırlayacağı tekliflerin dayanağını oluşturan dokümantasyonun değiştirilmesini zorunlu kılmıştır.
“Esaslı unsur” bağlamında, ihale konusu işin kapsamı ve teknik şartlarında ortaya çıkan zorunlu değişikliklerin, ihale sürecinin sağlıklı ve eşitlikçi yürütülmesini aksatacak ölçüde olduğu değerlendirilmiştir. Mevcut ihale dokümanlarının uygulanabilirliğini yitirmesi, tekliflerin teknik ve mali içeriğini doğrudan etkilediğinden, bu değişikliklerin yüzeysel değil, işi niteliğinden etkileyecek boyutta olduğu kabul edilmiştir. Bu çerçevede, ihalenin iptali, idarenin yalnızca takdir yetkisi kullanımı değil, aynı zamanda süreci kamu hizmeti açısından yeniden yapılandırma zorunluluğunun bir sonucu olarak ortaya konmuştur.
Vaka özelinde pilot ortağın iş deneyimine ilişkin herhangi bir uyuşmazlık yer almamakla birlikte, başvuru sahibi tarafından ileri sürülen ihale sürecindeki davetin ileri aşamaya geldiği ve iptal kararının geriye dönük haksızlık oluşturduğu iddiası, işin esas unsurlarında meydana gelen değişikliklerin ağırlığı karşısında Kurul tarafından dikkate alınmamıştır. Değerlendirme, sürecin teknik ve idari gerekliliklere uygunluğu ekseninde kalmış, başvuru sahibinin iddiaları iş deneyimi ya da yeterlik yönünden değil, sürecin iptaline karşı biçimsel bir itiraz olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, idarenin ihaleyi iptal ederken kamu yararını ve hizmet gereklerini gözettiğini; teknik şartlardaki zorunlu değişikliklerin ihale sürecini sürdürmeyi anlamsız kıldığını belirterek, itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiştir. Bu değerlendirme, iptal işleminin, yalnızca yönetimsel bir tasarruf değil, şartlardaki esaslı değişikliklere dayanan makul ve hukuka uygun bir karar olduğunu ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.