KÜNYE
- Toplantı No: 2023/010
- Gündem No: 15
- Karar Tarihi: 01.02.2023
- Karar No: 2023/UY.II-242
- Başvuru Sahibi: Nevzat Bulakçı İnş. Müh. Taah. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 18. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2022/1065031
- İhale Adı: DSİ 18. Bölge (Isparta) ve 181. Şube Bina Tesisleri Onarımı
Özet
Danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicinin ihaleye katılması nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması yerindedir
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale konusu kapalı kafeterya projesinin daha önce başka bir ihalede yapıldığını, bu işin danışmanlık hizmeti kapsamında değil yapım işi olarak ihale edildiğini, dolayısıyla tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş yapım işi olup, içinde mimari, statik, elektrik ve mekanik proje yapımı gibi danışmanlık hizmetleri de bulunmaktadır. Başvuru sahibinin şirketinin tüm hisselerine sahip ve teklif mektubunu imzalayan kişinin, önceki ihalede yüklenici vekili olarak proje, sözleşme ve hakedişleri imzaladığı tespit edilmiştir. İlgili mevzuata göre, ihale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamazlar. Bu durum başvuru sahibi lehine avantaj yaratmakta ve rekabeti engellemektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Danışmanlık hizmetini veren yüklenici ile ihale teklif sahibi arasında hangi tür bağlar, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir?
Cevap: Danışmanlık hizmetini yürüten yüklenici ile teklif sahibinin, sermaye ilişkisi, yönetim kontrolü, vekâlet veya temsil aracılığı gibi organik bağlarının bulunması değerlendirme dışı bırakılmaya neden olabilir. Özellikle teklif sahibinin tüm hisselere sahip olması, veya teklif sunan kişinin yüklenici vekili olarak önceki danışmanlık ve hakediş işlemlerinde bulunması gibi durumlar, ilgili ihale işinde rekabeti engelleme riski oluşturduğu için teklif reddedilebilir.
Soru: İhale konusu yapım işi olsa dahi proje veya planlama gibi danışmanlık hizmetleri içeriyorsa, bu kapsamda danışmanlık hizmetini veren yüklenicinin ihaleye katılması neden engellenir?
Cevap: Yapım işini içerse bile, ihale konusu arasında yer alan danışmanlık hizmetlerini önceki ihalede yapmış olan yüklenicinin, aynı işin ihalelerine katılması rekabeti haksız şekilde kısıtlayabilir. Bu durum, yüklenicinin teknik bilgi ve belgeler bakımından üstünlük sağlaması, diğer isteklilerin dezavantajlı duruma düşmesi riskine yol açtığından, mevzuat çoğunlukla bu tür katılımlara izin vermez ve teklif değerlendirme dışı bırakılır.
Soru: Önceki ihalede gerçekleştirilen işin niteliği danışmanlık mı yapım mı olursa olsun, hangi kriterler ihale teklifinin elenmesinde belirleyici olur?
Cevap: Önceki işin değil, mevcut ihalenin kapsamındaki danışmanlık hizmetlerinin varlığı ve teklif sahibi ile bu hizmeti sunan yüklenici arasındaki bağ önceliklidir. Yani, iş fiilen yapım işi olabilir; ancak içerdiği danışmanlık hizmetleri kapsamında ilgili teknik ve idari işlemleri yürüten kişi veya şirkete doğrudan ya da dolaylı bağlı teklifler, rekabet ihlali sebebiyle değerlendirme dışı kalabilir.
Soru: Teklif sahibinin kanuni yetkisi bulunmayan vekil sıfatıyla önceki danışmanlık işlerinde rol alması teklifin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Teklif sahibinin veya teklif mektubunu imzalayan kişinin önceki ihalede yüklenici vekili olarak mimari ve teknik proje hizmetleri, sözleşme ve hakediş işlemlerini yürütmüş olması, fiili olarak danışmanlık hizmetini yürüten tarafla organik bağ varlığını gösterir. Bu durum, mevzuatın rekabeti koruma amacına uygun olarak, teklifin değerlendirme dışı bırakılması için somut bir gerekçe oluşturur.
Soru: Teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz edildiğinde, idare veya inceleme kurulları hangi hususları özellikle dikkate almalıdır?
Cevap: İdare ve inceleme kurulları, teklif sahibinin önceki işlerde kamu kurumuyla yaptığı işlerin niteliğini ve kapsamını, teknik personel ve şirket ilişkilerini, hukuki bağları titizlikle araştırmalıdır. Sadece işin adı veya hukuki sınıflandırması değil, fiili durum ve taraflar arasındaki organik bağ ile rekabet üzerindeki etkisi esas alınır. Bu çerçevede, danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenici ile ihale teklif sahibi arasında menfaat ve yönetim birliği bulunup bulunmadığına dikkat edilmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin önceki ihalede yüklenici vekili olarak yaptığı işlemler, mevcut ihalede danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenici kapsamında değerlendirilme sebebi nedir?
Cevap: Başvuru sahibinin şirketinin tüm hisselerine sahip olduğu ve teklif mektubunu imzalayan kişinin önceki ihalede yüklenici vekili olarak mimari ve teknik proje yapımı, sözleşme ve hakediş işlemlerini yürüttüğü tespit edilmiştir. Bu durum, başvuru sahibinin organik bağının danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenici ile kurulmasına yol açmakta, dolayısıyla bu kişi danışmanlık hizmetini yürüten yüklenici olarak kabul edilmektedir.
Soru: İhale konusu iş yapım işi olsa da içinde danışmanlık hizmetleri de var ise, bu durumda danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicinin ihaleye katılması neden yasaklanmıştır?
Cevap: İhale konusu iş yapım işidir ancak içinde mimari, statik, elektrik ve mekanik proje yapımı gibi danışmanlık hizmetleri bulunmaktadır. Danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicilerin aynı işin ihalesine katılması, teklif sahiplerine haksız avantaj sağlayıp rekabeti engellemektedir. Bu nedenle mevzuat gereği bu tür yüklenicilerin ihaleye katılması yasaklanmış ve başvuru sahibinin teklifi de bu yüzden değerlendirme dışı bırakılmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin, önceki ihalenin yapım işi olarak ihale edildiği iddiası ihale komisyonunun değerlendirmesini değiştirmiş midir?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin önceki ihalenin yapım işi olduğu yönündeki iddiası değerlendirmede etkili olmamıştır. Çünkü mevcut ihale konusu sadece yapım işi değil, içinde danışmanlık hizmetlerinin yürütülmesi de vardır. Bu nedenle, başvuru sahibinin organik bağının danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenici ile bulunması, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına engel olmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi üzerine yapılan inceleme sonucu ihale kurulu nasıl bir sonuca varmıştır?
Cevap: İhale kurulu, başvuru sahibinin önceki ihalelerde danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenici ile organik bağının bulunduğunu, bundan dolayı teklifinin rekabeti engelleyici unsurlar taşıdığını tespit etti. Bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olduğuna karar verip, itirazen şikâyet başvurusunu reddetmiştir.
Detaylı Analiz
İncelemeye konu olayda, şikâyet, bir yapım işi ihalesinde teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkindir. Uyuşmazlık, başvuru sahibinin önceki bir işte yüklenici vekili olarak yer alması nedeniyle, ihale konusu işle danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenici arasında organik bağ kurulduğu ve bu nedenle ihale dışı bırakılmasının yerinde olup olmadığı sorusuna odaklanmaktadır. Başvuru sahibi; söz konusu işin aslında yapım işi olduğunu, danışmanlık hizmeti kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini ileri sürmüş, ancak bu iddia Kurul tarafından geçerli kabul edilmemiştir.
İhalenin konusu her ne kadar yapım işi olsa da, kapsamında mimari ve teknik proje hazırlanması gibi danışmanlık hizmetleri de yer almaktadır. Yapılan değerlendirmede, önceki ihalede yüklenici vekili sıfatıyla sözleşme, proje ve hakediş süreçlerinde aktif görev alan kişinin, bu ihalede teklif sunan şirketin tüm hisselerine sahip olduğu ve teklif mektubunu da kendisinin imzaladığı belirlenmiştir. Bu bağlam, yalnızca fiziki işin nitelendirilmesiyle sınırlı kalmayıp, yüklenici ile teklif sahibi arasındaki fiili ve hukuki ilişkiler üzerinden tartışılmıştır.
Esaslı unsur değerlendirmesi açısından Kurul’un yaklaşımı önemlidir. Başvuru sahibinin teklifi, doğrudan danışmanlık hizmetini yürüten şirket olmasa da, bu hizmeti üstlenen şirkette etkin görev üstlenmiş bir kişi üzerinden organik bağ kurulması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılmıştır. Bu durumda ihale konusu işin içinde yer alan danışmanlık bileşeni esas alınmış ve önceki işin “yapım işi” olarak ihale edilmiş olması sonucu değiştirmemiştir. Esaslı unsur, mevcut ihalenin danışmanlık içermesi ve başvuru sahibiyle bu hizmeti sunan geçmiş yüklenici arasındaki bağ olarak belirlenmiştir.
Pilot ortak sıfatı ya da iş deneyimi dokümanları bu vakada doğrudan tartışma konusu yapılmamıştır. Ancak teklif mektubunu imzalayan kişinin, geçmişte danışmanlık hizmeti kapsamında hareket etmiş olduğu tespiti, iş deneyiminden ziyade, teklifin değerlendirilmesine dair uygunluk açısından belirleyici olmuştur. Dolayısıyla burada, birikim veya teknik yeterlik değil, rekabeti bozabilecek bilgiye erişim ve taraflar arası bağ incelenmiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, danışmanlık hizmetleriyle doğrudan veya dolaylı biçimde bağlantılı yüklenicilerin aynı işle ilgili ihalelere teklif sunmalarının rekabeti bozucu etkisine dikkat çekmiş ve bu kapsamda teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını hukuka uygun bulmuştur. Kurul kararı, yalnızca şekli mevzuat gerekçelerine değil, fiili ilişkilerin yarattığı rekabet riski ve bilgi asimetrisine dayanmakta; bu yönüyle serbest rekabet ilkesini koruyucu bir yaklaşım sergilemektedir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.