KÜNYE
- Toplantı No: 2021/027
- Gündem No: 21
- Karar Tarihi: 30.06.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1291
- Başvuru Sahibi: Fettah Kızılyıldız-Öz Tek İnş. Teks. Gıda ve Taş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü (Tmo) Teknik İşler Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2021/200150
- İhale Adı: Samsun Şube Müdürlüğü 30000 Ton Kapasiteli Çelik Silo Rehabilitasyonu
Özet
İdareye zamanında şikayet başvurusu yapılmaması nedeniyle itirazen şikayet başvurusunun reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, Covid-19 nedeniyle maliyet artışları ve döviz dalgalanmaları sebebiyle teklif bedelinin yetersiz olduğunu, yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığını, KDV istisnasının uygulanmasının tereddüt yarattığını, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin yeterlik belgelerinin uygun olmadığını ve ortaklarının devam eden kamu davası nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapım amacı ve teknik içeriği dikkate alındığında, Covid-19 salgınının ihale sürecine etkisi ve maliyet artışları iddiası dayanaktan yoksundur; ayrıca, başvuru sahibinin iddialarının farkına varıldığı tarihten itibaren 10 gün içinde idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken bu sürenin aşılması ve itirazen şikayet aşamasında yeni iddiaların ileri sürülmesi mevzuata aykırıdır.
Genel Soru–Cevap
Soru: İdareye şikayet başvurusu süresi geçirilince itirazen şikayet başvurusunda aynı hususların değerlendirilmesi mümkün müdür?
Cevap: İhale sürecinde idareye karşı 10 günlük şikayet başvuru süresi esas alınır ve bu sürede yapılmayan başvurular geçersiz sayılabilir. İdareye zamanında yapılmayan iddialar, itirazen şikayet aşamasında yeni delil veya iddia olarak ileri sürüldüğünde mevzuata uygun bulunmaz ve üzerinde durulmaz. Bu durumda itirazen şikayet başvurusu süreden reddedilebilir.
Soru: Covid-19 veya benzeri olağanüstü hâl gerekçesiyle ihale sürecine ilişkin maliyet artış iddiaları nasıl değerlendirilir?
Cevap: Covid-19 benzeri nedenlerin ihale sürecine etkisi somut olarak ve teknik açıdan detaylandırılmadan salt maliyet artışı gerekçesiyle kabul edilmez. Bu tür iddialar, ihale konusu işin içeriği ve şartlarıyla uyumlu ve mantıklı şekilde desteklenmeli, ayrıca idareye belirtilen süre içinde şikayet edilmelidir. Aksi halde dayanağı olmayan iddialar dikkate alınmayabilir.
Soru: İtirazen şikayet başvurusunda yaklaşık maliyet hesabının hatalı olduğu yönündeki iddialar nasıl ele alınır?
Cevap: Yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı yönündeki iddialar, idarenin şikayet başvuru süresi içinde gündeme getirilmezse itirazen şikayet sürecinde yeni iddia olarak kabul edilmez ve incelenmez. Bu nedenle ekonomik ve mali hususlar için başvuru süresine riayet etmek ve gerekçeleri mümkün olduğunca erken idari başvuruda belirtmek önemlidir.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin yeterlik belgelerinin uygunsuz olduğuna yönelik itirazlar ne zaman yapılmalıdır?
Cevap: Yeterlik ve teklif değerlendirme ile ilgili tüm itirazlar, idareye şikayet başvuru süresi içinde yapılmalıdır. Süresi geçtikten sonra itirazen şikayet aşamasında bu tür yeni iddiaların ileri sürülmesi mevzuata aykırıdır ve bu iddialar incelenmez, başvuru reddedilir.
Soru: İdari başvuru süresinin başlangıcı hangi zamana göre hesaplanır ve sürenin kaçırılması sonucunda ne gibi hukuki sonuçlar doğar?
Cevap: İdari başvuru süresi, başvuru sahibinin itiraz konusu durumdan haberdar olduğu veya haberdar olması gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu süre genellikle 10 gündür. Süresinde başvuru yapılmaması halinde, ilgili iddialar itirazen şikayet aşamasında ileri sürülse dahi Kurul tarafından incelemeye alınmaz ve başvuru süreden reddedilir. Bu husus uygulamada sık sık hatalı değerlendirmelere yol açabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin Covid-19 salgını ve maliyet artışları iddialarını itirazen şikayet aşamasında ileri sürmesi sürece nasıl etki etmiştir?
Cevap: Kurul, Covid-19 kaynaklı maliyet artışları iddiasının ihale konusu işin niteliği ve teknik içeriği dikkate alındığında dayanaktan yoksun olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca bu iddia, başvuru sahibince idarenin şikayet süresi içinde ileri sürülmemiş olduğundan dolayı, itirazen şikayet aşamasında new iddiaların ileri sürülmesi mevzuata aykırı bulunmuştur ve incelenmemiştir.
Soru: İdareye zamanında şikayet başvurusu yapılmaması itirazen şikayet başvurusunun sonuçlanmasını nasıl etkilemiştir?
Cevap: Başvuru sahibinin şikayet konusu hususlarda idareye 10 günlük sürede uygun başvuruyu yapmaması, itirazen şikayet aşamasında aynı iddiaları ileri sürmesini engellemiştir. Bu nedenle Kurul, itirazen şikayet başvurusunu süreden reddetmiştir.
Soru: Yaklaşık maliyet hesabının hatalı olduğu ve KDV istisnasının uygulanmasındaki tereddütler idareye zamanında bildirilmemişse ne olur?
Cevap: Bu tür mali ve hukuki iddialar, başvuru sahibi tarafından idarenin şikayet süresi dahilinde yapılmamışsa, itirazen şikayet aşamasında ileri sürülse dahi Kurul tarafından ele alınmamaktadır. Bu durum, başvurunun reddedilmesine sebep olmuştur.
Soru: Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin yeterlik belgelerinin uygun olmadığı iddiası itirazen şikayet başvurusunda ilk kez dile getirildiyse sonucu ne olur?
Cevap: Bu tür iddialar idareye yönelik zamanında şikayet başvurusunda bulunulmadığı sürece itirazen şikayet aşamasında ileri sürülüp inceleme konusu yapılamaz. Somut vakada da bu durum tespit edilmiş ve başvuru süreden reddedilmiştir.
Detaylı Analiz
Uyuşmazlık, başvuru sahibinin Covid-19 salgını sonrası ortaya çıktığını öne sürdüğü maliyet artışı, yaklaşık maliyet tutarına yönelik hatalı hesaplama iddiası, KDV uygulamasında belirsizlik, diğer teklif sahiplerinden birinin yeterlik belgeleri yönünden eksikliği ve ortaklarıyla ilgili devam eden yargı süreci gibi çeşitli hususları itirazen şikayet dilekçesiyle Kamu İhale Kurumu’na taşımasına dayanmaktadır. Ancak sorun, bu iddiaların hiçbirinin daha önce şikayet süresi içinde idareye bildirilmemiş olması nedeniyle, Kurul’un bu hususları esastan değerlendirmeye alıp alamayacağı noktasında toplandığı görülmektedir.
İhalenin bir yapım işi kapsamında yürütüldüğü ve ihale dokümanında yer alan teknik içerik itibarıyla başvuru sahibinin ortaya koyduğu iddiaların, özellikle ekonomik koşullara dair olanların sürecin başından itibaren fark edilebilecek nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Buna rağmen, anılan hususların idarenin cevap hakkını doğuracak şekilde zamanında gündeme getirilmemiş olması, Kurul açısından ciddi bir usul engeli teşkil etmiştir. Başvuru sahibi ayrıca diğer isteklinin yeterlik belgelerine ilişkin birtakım eksikliklere de dikkat çekmişse de, bu konunun da şikayet süresi içerisinde idareye iletilmediği tespit edilmiştir.
Kurul değerlendirmesinde, dilekçede ileri sürülen iddiaların içeriğinden bağımsız olarak, başvuru süresine ilişkin düzenlemelerin kamu ihale süreçlerinin işlemesi açısından esaslı bir unsur olduğunu vurgulamıştır. Esaslı unsurlar, uyuşmazlık çözümünde dikkate alınması zorunlu olan temel dayanaklardır. Somut vakada Kurul, başvuru sahibinin iddialarını zamanında ileri sürmemesinin, bunların esasıyla ilgili herhangi bir inceleme yapılmasını engellediğini açıkça ortaya koymuştur. Bu bağlamda, iddiaların haklılığına yönelik içeriksel değerlendirme yapılmamış; yalnızca usul bakımından şartların sağlanıp sağlanmadığına göre bir değerlendirme yapılmıştır.
Vakanın bir diğer yönü olan iş ortaklığında pilot ortağın yeterliği ise, başvuru sahibince doğrudan bir eksiklik olarak ileri sürülmemiştir. Ancak ikinci en avantajlı teklif sahibi açısından yeterlik belgelerinin uygun olmadığı gerekçesiyle yapılan itirazın da süresinde yapılmamış olması nedeniyle, Kurul bu konuda ayrıca bir teknik yeterlik veya iş deneyim analizi yapmamış, değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirir bir durum olup olmadığını tartışmamıştır. Bu husus yine usul engeline takılan iddialar arasında kalmıştır.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, somut olayda şikayet ve itirazen şikayet başvurularında uygulanması gereken süre kurallarının ihlal edildiğini tespit ederek, başvuru sahibinin haklılığını ya da iddialarının geçerliliğini değerlendirmeksizin, yalnızca usul yönünden başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar, ihale hukukunda sürelerin yalnızca şekli değil, aynı zamanda maddi hak arama yollarının etkinliğini belirleyen asli düzenlemeler olduğunu bir kez daha göstermiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.