KÜNYE
- Toplantı No: 2019/046
- Gündem No: 49
- Karar Tarihi: 09.10.2019
- Karar No: 2019/UY.I-1325
- Başvuru Sahibi: Sayın Prefabrik İnş. San. ve Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: Afyonkarahisar İl Özel İdaresi Yol ve Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü
- İKN: 2019/353736
- İhale Adı: Merkez-Organize Çıkışı-Beyyazı-Çıkrık-Kozluca-Bostanlı Yolu, Kozluca-Burhaniye-Omuzca-D.Y. ve İscehisar-Çalışlar Köyü-Afyonkarahisar Ankara D.Y. Pmt Temini, Nakli, Serme Sıkıştırma - Beton Büz Döşenmesi ve Beton Kilit Parke Yapımı
Özet
Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım hatası aritmetik hata olarak kabul edilerek itirazen şikayet reddedildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklif dosyasındaki birim fiyat teklif cetvelinin 2 no’lu iş kaleminde miktar ile birim fiyat çarpımının hatalı yapıldığı gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına itiraz etmiş, bu çarpım hatasının aritmetik hata sayılmayacağını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanındaki standart birim fiyat teklif cetveli ile başvuru sahibinin sunduğu cetvel karşılaştırılmış, 2 no’lu iş kaleminde miktar (112.700) ile birim fiyat (26,50 TL) çarpımının doğru sonucu 2.986.550,00 TL iken, cetvelde 2.986.770,57 TL yazıldığı ve aradaki 220,57 TL farkın çarpma işleminin hatalı yapılmasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Genel Tebliği hükümleri uyarınca, bu tür hatalar aritmetik hata olarak değerlendirilmekte ve teklif değerlendirme dışı bırakılmaktadır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Birim fiyat teklif cetvelinde miktar ile birim fiyat çarpımındaki tutar hatası hangi koşullarda aritmetik hata olarak kabul edilir ve teklif değerlendirme dışı bırakılır?
Cevap: Birim fiyat teklif cetvelinde miktar ve birim fiyatın doğru çarpımı ile teklif edilen tutar arasında uyumsuzluk varsa ve bu fark hesaplama hatasından kaynaklanıyorsa, bu durum aritmetik hata olarak değerlendirilir. Böyle bir aritmetik hata tespit edildiğinde, teklifin doğruluğu ve güvenilirliği zedelendiği için mevzuata uygun olarak teklif değerlendirme dışı bırakılabilir. Ancak hata hesaplamadan kaynaklanan ve teklifin temel unsurlarını etkilemeyen küçük tutarsızlıklar farklı şekilde yorumlanabilir; bu nedenle her durum kendine özgü incelenmelidir.
Soru: İhalelerde aritmetik hata tespiti yapılırken standart teklif cetveli ile yüklenici tarafından sunulan teklif cetvelinin karşılaştırılması nasıl yapılmalıdır?
Cevap: İhalelerde aritmetik hata incelemesi, ihale dokümanında yer alan standart birim fiyat teklif cetveli ile teklif sahibinin sunduğu teklif cetvelinde yer alan verilerin karşılaştırılmasıyla gerçekleştirilir. Özellikle iş kalemi miktarları ve birim fiyatlar üzerinden hesaplanan toplam tutarların uyuşmazlığı kontrol edilir. Uyuşmazlık hesaplama hatasından kaynaklanıyorsa, bu aritmetik hata olarak kabul edilir. Ancak bu karşılaştırmada, cetvellerin format uyumluluğu ve teklif bileşenlerinin doğru şekilde gösterilmesi önemlidir; belirsizlik varsa hata olarak değerlendirilmesi zorlaşabilir.
Soru: Teklif cetvelindeki aritmetik hata nedeniyle teklif değerlendirme dışı bırakıldığında başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunda bulunması hangi koşullarda sonuçsuz kalmaktadır?
Cevap: Aritmetik hata tespit edilen tekliflerde, teklifin doğruluğu temel ölçütlerden biri olduğu için değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur. Dolayısıyla teklif sahibi, bu tür hata nedeniyle itirazen şikayet başvurusunda bulunsa bile, Kurul büyük oranda ihale komisyonunun kararını onaylar. Başvuru sahibinin şikayetinin kabul edilmesi için hatanın aritmetik hata sayılmayacağına ilişkin somut ve bağlayıcı gerekçeler sunması gerekir; aksi halde başvuru reddedilir.
Soru: Arıtmethik hata kapsamına alınan tutarsızlıkların önemi ve büyüklüğü nasıl belirlenir ve ihaleye etkisi nedir?
Cevap: Arıtmethik hata olarak değerlendirilen tutarsızlık, ilgili iş kalemindeki miktar ile birim fiyat çarpımından kaynaklanan ve teklif tutarını doğrudan etkileyen hesaplama yanlışlığıdır. Bu yanlışlık genellikle teklifin toplam değerindeki uyumsuzluğa yol açar. Bu tutarın önemsiz derecede küçük olması halinde belirsizlik doğabilir, ancak genellikle iş kalemi bazında ve toplam teklif tutarına etkisi ölçülerek değerlendirme yapılır. Yeterli fark olduğunda ve hatanın hesap hatası olduğu açıkça anlaşıldığında, teklif mevzuat gereği reddedilir.
Soru: İhale komisyonunun, aritmetik hata tespiti sonrası teklifleri değerlendirme dışı bırakırken hangi hususlara dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İhale komisyonu, aritmetik hata tespiti yaparken teklif cetvelleri arasındaki hesaplama düzeltmesini ihale dokümanı ve mevzuat hükümleri doğrultusunda yapmalı, hatanın mahiyetini ve teklifin bütünlüğünü göz önünde bulundurmalıdır. Hatanın sadece sayısal hesaplamadan kaynaklandığı kesinleşmeden teklifler değerlendirme dışı bırakılmamalıdır. Ayrıca karar gerekçelendirilirken, hatanın hangi işlemden kaynaklandığı ve teklifin hangi bölümünü etkilediği açıkça belirtilmeli, itiraz durumunda somut delillerle desteklenmelidir. Böylece hak sahipliğinin korunması ve usul bütünlüğünün sağlanması mümkün olur.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinin 2 no’lu iş kalemindeki miktar ve birim fiyat çarpımındaki tutar hatası aritmetik hata olarak kabul edilmesinin gerekçesi nedir?
Cevap: İhalede 2 no’lu iş kaleminin miktarı ile birim fiyatın doğru çarpımı 2.986.550,00 TL olmasına rağmen, başvuru sahibi 2.986.770,57 TL olarak yazmıştır. Aradaki 220,57 TL tutarındaki farkın çarpma işleminin yanlış yapılmasından kaynaklanması, Kamu İhale Kanunu ve Genel Tebliği hükümleri ile bu tür tutar hatalarının aritmetik hata kabul edilmesini sağlamıştır. Bu çerçevede, ihale komisyonu hata olarak değerlendirip teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir.
Soru: Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunun reddedilmesinde aritmetik hata tespitin rolü nedir?
Cevap: Arıtmetik hata tespitine dayanarak, teklifteki miktar ve birim fiyat çarpımındaki tutar uyumsuzluğu teklifin ihale mevzuatına uygun olmadığını göstermiştir. Bu nedenle Kamu İhale Kurulu, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusunu kabul etmemiş ve ihale komisyonunun değerlendirme dışı bırakma kararının usulüne uygun olduğunu kararlaştırmıştır.
Soru: İhale dokümanındaki standart birim fiyat teklif cetveli ile başvuru sahibinin sunduğu teklif cetveli arasındaki farkların değerlendirilmesi nasıl yapılmıştır?
Cevap: İhale dokümanındaki standart birim fiyat teklif cetveli ve başvuru sahibinin sunduğu cetvel karşılaştırılmış, 2 no’lu iş kalemindeki miktar ve birim fiyatın çarpımında çıkan sonucun tutarsızlığı tespit edilmiş, bu tutarsızlık aritmetik hatadan kaynaklanmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda hata açıkça belirlenmiş ve teklifin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Soru: Vaka özelinde çarpım hatası nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması ihale sürecini nasıl etkilemiştir?
Cevap: Teklif cetvelindeki hatanın aritmetik hata olarak kabul edilmesi nedeniyle söz konusu teklife ilişkin değerlendirme dışı bırakma işlemi uygulanmış, bu durum başvuru sahibinin ihalede teklifinin geçerli sayılmamasına yol açmış ve itirazen şikayet başvurusunun reddine sebep olmuştur. Böylece ihale sürecinde hatalı teklif nedeniyle başvuru sahibinin talebi kabul edilmemiştir.
Detaylı Analiz
Uyuşmazlık, bir ihalede sunulan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 2 no’lu iş kalemindeki tutarın, miktar ile birim fiyatın çarpımıyla uyumlu olmaması nedeniyle ilgili teklifin değerlendirme dışı bırakılması üzerine yapılan itirazdan kaynaklanmaktadır. Başvuru sahibi, teklif cetvelinde yer alan hesaplama farkının aritmetik hata kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini öne sürerek, teklifinin söz konusu gerekçeyle elenmesine itiraz etmiştir. Ancak uyuşmazlığın merkezinde, bu çarpım farkının aritmetik hata şeklinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorusu yer almaktadır.
İhale kapsamında hazırlanan standart birim fiyat teklif cetveli ile başvuru sahibinin sunduğu cetvel karşılıklı olarak incelenmiş; 2 no’lu iş kaleminde 112.700 miktar ile 26,50 TL birim fiyatın çarpımının 2.986.550,00 TL olması gerekirken, 220,57 TL daha fazla olan 2.986.770,57 TL tutarın yazıldığı tespit edilmiştir. Bu farkın herhangi bir başka unsurdan değil, açık bir çarpma işlemi hatasından kaynaklandığı saptanmıştır. Başvuru sahibi bu farkın teklifin geçerliliğini etkilemeyecek nitelikte olduğunu belirtmiş olsa da, yanlış hesaplama teklifin tutarlılığına doğrudan etki eden rakamsal bir uyumsuzluk olarak değerlendirilmiştir.
Bu incelemede esaslı unsur kavramı doğrudan tartışılmamış, ancak teklifin teknik içeriğinde yapılan hesaplama hatasının teklifin bütünlüğüne etkisi bakımından değerlendirme yapılmıştır. Aradaki farkın küçük sayılabilecek bir tutar oluşturmasına rağmen, bu tür çarpım hatalarının teklifin doğruluğuna ilişkin kuşkular doğurabileceği ve bu durumun ihale sürecindeki eşitlik ve öngörülebilirlik ilkesini zedeleyebileceği zımnen kabul edilmiştir. Dolayısıyla hata ölçüsüz olsa da teklifin reddine esas alınabilecek nitelikte görülmüştür.
Vaka özelinde pilot ortağın ya da benzeri bir ortaklık yapısının iş deneyimine ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığı için bu yönde bir açıklama yer almamıştır. Belgede yalnızca teklif cetvelinde hesap hatası bulunmasına dayanılarak yapılan işlemler tartışmaya konu edilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, yapılan incelemede çarpım hatasının teknik olarak açık bir şekilde ortaya konduğunu ve teklif cetvelinde yer alan bu farkın, aritmetik bir hesaplama hatasından ibaret olduğunu belirlemiştir. Çarpımın ihale dokümanındaki standart değerlerle karşılaştırılmasıyla ortaya çıkan bu hata nedeniyle teklifin geçerli kabul edilmemesi hususunda ihale komisyonunun kararının mevzuat çerçevesinde yerinde olduğu sonucuna ulaşılmış, bu gerekçelerle başvuru sahibinin itirazen şikayet talebi reddedilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.