KÜNYE
- Toplantı No: 2020/038
- Gündem No: 25
- Karar Tarihi: 02.09.2020
- Karar No: 2020/UY.I-1466
- Başvuru Sahibi: En-Ez İnşaat San. ve Tic. A.Ş - Denizler Akaryakıt Mad. İnş. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı Yol Yapım Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2020/299312
- İhale Adı: Mersin Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde Bulunan Muhtelif Bulvar ve Caddeler ile Kırsal Grup Yollarında Alt Yapı, Üst Yapı ve Sanat Yapıları Yapım İşi
Özet
Birim fiyat teklif cetvelinde boş bırakılan iş kalemi nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması uygun bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, 118 sıra nolu iş kalemine teklif bedeli sunmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğunu, bu iş kaleminin diğer işlerle birlikte değerlendirilebileceğini ve teklifin binde birini geçmeyen aritmetik hata kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanı ve mevzuat hükümleri uyarınca, işin tamamı için teklif verilmesi zorunludur ve birim fiyat teklif cetvelindeki her iş kalemi için teklif sunulmalıdır. Başvuru sahibinin 118 sıra nolu iş kaleminin birim fiyat teklifini boş bırakması ve toplam tutarını 0 TL olarak göstermesi, teklifin ilgili iş kalemi için teklif sunmadığını göstermektedir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.3 maddesi aritmetik hataların elektronik tablolama programlarından kaynaklanan küçük farklılıklar için geçerli olup, boş bırakılan birim fiyat için uygulanamaz. Bu nedenle, teklifin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygundur.
İdare Görüşü
İdare, teklifin işin tamamı için verilmesi gerektiği ve birim fiyat teklif cetvelindeki her iş kalemi için teklif sunulmasının zorunlu olduğu gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Birim fiyat teklif cetvelinde bir iş kalemine teklif sunmamak, teklifin tümden reddedilmesine yol açar mı yoksa sadece o iş kalemi açısından eksiklik mi sayılır?
Cevap: İhale dokümanı ve mevzuat geniş uygulaması işin tamamı için teklif verilmesini zorunlu kılar; bu nedenle, birim fiyat teklif cetvelindeki herhangi bir iş kaleminin teklifinin boş bırakılması ya da eksik sunulması, teklifin tamamının değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir. Bu durum sadece ilgili kalemde eksiklik olarak değil, teklifin bütünlüğünün bozulması ve uyumsuzluk olarak değerlendirilir.
Soru: Aritmetik hata kapsamına giren hatalar ile teklif cetvelinde boş bırakılan kalemlerin durumu arasında nasıl bir fark vardır?
Cevap: Aritmetik hatalar genellikle hesaplama veya toplam hatalarından kaynaklanır ve belirlenip düzeltilmeleri mümkündür; ancak bazı durumlarda ihale dokümanı aritmetik hata düzeltmesi kapsamını sınırlandırabilir. Öte yandan, birim fiyat teklif cetvelinde bir iş kaleminin tamamen boş bırakılması, teklifin temel unsurlarından birinin sunulmaması anlamına gelir ve bu, aritmetik hata kapsamında değerlendirilemez; dolayısıyla teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerekir.
Soru: Teklifin geçerliliği açısından toplam tutarın “0 TL” olarak gösterilmesi nasıl değerlendirilir?
Cevap: Birim fiyat teklif cetvelinde herhangi bir iş kaleminin toplam tutarının “0 TL” olarak belirtilmesi, o iş kalemi için teklif sunulmadığını veya fiyat teklif edilmediğini gösterir. Bu durum, teklifin eksik olması ve dolayısıyla değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir sebep olarak kabul edilir. Bu kesinlik, söz konusu kalemin ihale konusu işin ayrılmaz bir parçası olması halinde daha da önem kazanır.
Soru: İhale dokümanında işin tamamı için teklif sunma zorunluluğu belirtilmişse, bu zorunluluğun yorumu nasıldır?
Cevap: İşin tamamı için teklif verilmesi zorunluluğu, ihale konusu işin bütün unsurlarını içeren bir teklif sunmayı gerektirir. Bu nedenle, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan tüm kalemlere fiyat teklif etmek, teklifin geçerliliği açısından önemlidir. Eksik veya boş kalan herhangi bir iş kalemi, teklifin bütünlüğünü bozduğu için teklifin reddine sebep olabilir.
Soru: Değerlendirme dışı bırakma kararlarında, boş bırakılan kalemler için alternatif çözümler veya eksik teklifin tamamlanması yolu sunulur mu?
Cevap: Genel uygulamada tekliflerin sunulduğu şekliyle değerlendirilmesi esastır ve ihale mevzuatı açısından teklif verme aşamasında eksik kalan kalemlerin sonradan tamamlanması ya da düzeltilmesi yoluna gidilmez. Boş bırakılan iş kalemleri nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması, idari işlem olarak meşru görülür ve bu konuda düzeltme imkânı genellikle sınırlıdır. Ancak ihale dokümanında farklı bir hüküm veya özel düzenleme bulunması durumunda bu konuda farklı uygulamalar olabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin 118 sıra nolu iş kalemini boş bırakması teklifin tamamı verilmediği anlamına gelir mi ve bu duruma ilişkin teklif neden değerlendirme dışı bırakılmıştır?
Cevap: Evet, başvuru sahibinin 118 sıra nolu iş kalemine ilişkin birim fiyat teklifini boş bırakması, o iş kalemi için teklif sunulmadığını ve dolayısıyla işin tamamı için teklif verilmediğini göstermektedir. İhale dokümanı ve mevzuat, işin tamamı için teklif verilmesini ve birim fiyat teklif cetvelindeki her iş kalemi için teklif sunulmasını zorunlu kıldığından, bu durum başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına hukuken uygun gerekçe oluşturmuştur.
Soru: Başvuru sahibinin toplam tutarı “0 TL” olarak belirtmesi, teklifin geçerliliğini etkiler mi?
Cevap: Evet, başvuru sahibinin 118 sıra nolu iş kaleminin birim fiyat teklifini boş bırakmasının yanında toplam tutarı “0 TL” olarak belirtmesi, o iş kalemine ilişkin teklif sunulmadığını kesin olarak ortaya koyduğundan, teklifin geçerliliğini olumsuz etkiler ve değerlendirme dışı bırakılması için geçerli bir neden teşkil eder.
Soru: Aritmetik hata olarak değerlendirilebilecek durum başvuru sahibinin bu vaktaki durumu kapsamında geçerli olur mu?
Cevap: Hayır, mevzuat ve Kamu İhale Genel Tebliği, aritmetik hata düzeltme imkânını sadece elektronik tablolama programlarından kaynaklanan küçük hesaplama farklılıkları için öngörmektedir. Başvuru sahibinin birim fiyat teklifini tamamen boş bırakması aritmetik hata kapsamında değerlendirilemez ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını engellemez.
Soru: İdarenin teklifin tamamı için verilmesi zorunludur gerekçesi bu vakada nasıl uygulanmıştır?
Cevap: İdare, ihale dokümanında yer alan hükümlere dayanarak, işin tamamı için teklif verilmesi gerektiğini ve birim fiyat teklif cetvelindeki her iş kalemine teklif sunulmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir. Başvuru sahibinin bu zorunluluğa uymayarak 118 sıra nolu iş kalemini boş bırakması nedeniyle teklifinin mevzuata uygun şekilde değerlendirme dışı bırakılmasını sağlamıştır.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda, başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelinde 118 sıra numaralı iş kalemine ilişkin birim fiyatı boş bırakması ve toplam tutarı “0 TL” olarak belirtmesi, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olmuştur. Uyuşmazlık, teklifin bütün unsurlarını içermediği gerekçesiyle geçersiz sayılmasının hukuka uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Başvuru sahibi, bu eksikliğin aritmetik hata kapsamında değerlendirilmesi ve teklifinin geçerli sayılması gerektiğini savunmuş; idare ise işin tamamı için teklif verilmesinin zorunlu olduğunu belirterek söz konusu eksiklik nedeniyle teklifin geçerli olmadığını ifade etmiştir.
İhale sürecinde esas tartışma, birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerinden birinin boş bırakılması durumunda bunun teklifin geçerliliği açısından nasıl değerlendirileceğine ilişkindir. Başvuru sahibi, eksikliğin küçük bir hata olduğunu ve düzeltme yoluna gidilebileceğini öne sürse de 118 sıra nolu iş kalemi için birim fiyat teklifinin hiç sunulmaması, yalnızca teknik bir eksiklik değil; teklifte yer alması gereken temel unsurlardan birinin yokluğu anlamına gelmektedir. Cetvelde yer alan kalemlerin her biri, ihale konusu işin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirildiğinden, herhangi birinin boş bırakılması durumunda işin bütününe dair teklif verilmemiş olur.
Bu olayda, eksikliğin sadece aritmetik bir hata olup olmadığı değil, teklifin esaslı unsurlarından birinin eksik sunulup sunulmadığı da değerlendirilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nde düzenlenen aritmetik hatalar, elektronik ortamda kullanılan tablolardan kaynaklanan ufak hesaplama farklılıklarını düzeltmeye yönelik bir imkân sağlar. Ancak iş kalemine ilişkin teklifin tamamen sunulmamış olması durumunda, ortada düzeltilip giderilebilecek bir hata değil, teklifte şekli ve maddi bir eksiklik vardır. Bu nedenle eksiklik, aritmetik hata kapsamında değerlendirilmemiştir. Esaslı unsur kavramı, burada teklifin bütünlüğünü sağlamaya yönelik bir ölçüt olarak devreye girmiştir.
Pilot ortaklara özgü bir değerlendirme bulunmamakla birlikte, uyuşmazlıkta teklifin tamamını ilgilendiren bir eksiklik söz konusudur. Bu çerçevede, ihale dokümanında yer alan her iş kalemi için ayrı ayrı teklif verilmesi gerekliliği nedeniyle yalnızca ortaklardan birine değil, teklifin bütününe ilişkin bir geçersizlik hâli ortaya çıkmıştır. Başvuru sahibi dâhil tüm ortakların sunduğu teklif, eksik kalem nedeniyle işin tamamına ilişkin yeterli irade beyanını taşımaz hale gelmiştir. Dolayısıyla, eksiklik yalnızca şekli bir uygunsuzluk değil, bütün teklifi etkileyen esaslı bir yetersizlik olarak değerlendirilmiştir.
Kamu İhale Kurulu, yaptığı değerlendirmede ihale dokümanı ve ilgili mevzuat hükümlerine dayanarak, her iş kalemi için birim fiyat teklif edilmemesi durumunda teklifin geçersiz sayılabileceği görüşünü benimsemiştir. Kurul, 118 sıra nolu iş kalemine ilişkin teklifin tamamen sunulmamış olması nedeniyle, başvuru sahibi tarafından işin tamamı için geçerli bir teklif verilmediği kanaatine varmıştır. Ayrıca, eksikliğin aritmetik hata kapsamında ele alınamayacağı açıkça ortaya konulmuş ve bu gerekçeyle itirazen şikayet başvurusu reddedilmiştir. Bu yaklaşım, tekliflerin bütünlüğünü, açıklığını ve kıyaslanabilirliğini koruyarak ihale sürecinde şeffaflık ve eşit muamele ilkelerinin sağlıklı şekilde uygulanmasına hizmet etmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.