KÜNYE
- Toplantı No: 2021/009
- Gündem No: 55
- Karar Tarihi: 03.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-524
- Başvuru Sahibi: Fırat Teknik Su Sist. Plastik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Üsküdar Belediye Başkanlığı İşletme Müdürlüğü
- İKN: 2020/658541
- İhale Adı: 2021 Yılı Kısmi Teklifli 1, 2 ve 3 Bölge Mahalleleri Çevre Düzenlemesi ve Park Yapım İşi
Özet
İki firmanın aynı IP adresinden ihale dokümanı indirmesi ve benzer teklif yapması nedeniyle yasak fiil tespitiyle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının 4734 sayılı Kanun’un 17. maddesinin (b) ve (d) bentlerine aykırı olduğunu, ortaklık ilişkilerinin sona erdiğini, farklı tüzel kişilik olduklarını, banka referans mektubundaki yanlışlıkların diğer firmanın hatası olduğunu ve tekliflerinin değerlendirmeye alınmasını talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İncelemede, ihale dokümanının her iki istekli tarafından aynı IP adresinden indirildiği, teklif cetvellerinde 152, 143 ve 138 iş kaleminden oluşan üç kısımda toplamda 146, 138 ve 133 kalemde aynı birim fiyatların kullanıldığı, sadece 5 iş kaleminde farklılık bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, her iki isteklinin belgelerinin aynı serbest muhasebeci mali müşavir tarafından imzalandığı, Özoğlu Peyzaj İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin yönetiminde yer alan isim ve kimlik numarası uyuşmazlığı, banka referans mektubunun başvuru sahibi adına düzenlenmiş olması gibi somut delillerle, başvuru sahibi ile diğer istekli arasında dolaylı bağlantı ve işbirliği olduğu sonucuna varılmıştır. Bu durum, ihale sürecinde rekabeti etkileyen ve yasak fiil kapsamında değerlendirilen davranışları oluşturmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhaleye teklif veren farklı tüzel kişiliklerin birbirleriyle dolaylı bağlantısını ortaya koyan somut deliller nelerdir ve bu deliller yasak fiil tespitinde nasıl kullanılır?
Cevap: İki veya daha fazla isteklinin başvuru belgelerinde (örneğin; teklif tutarlarında olağanüstü benzerlik, aynı mali müşavir tarafından imzalanmış belgeler, banka referans mektuplarında bağlantılar, ortak yönetici ya da ortaklık yapısındaki uyuşmazlık gibi) tespit edilen somut benzerlikler ve ortak unsurlar, tüzel kişiliklerin bağımsız hareket etmediğine kanıt teşkil edebilir. Bu somut deliller bir arada değerlendirildiğinde, dolaylı teklif verme ve rekabeti etkileyen davranışların varlığına işaret edebilir ve yasak fiil kapsamına alınabilir.
Soru: İhale dokümanlarının aynı IP adresinden indirilmesi, iki farklı isteklinin işbirliği yaptığı sonucuna varmak için tek başına yeterli midir?
Cevap: Sadece aynı IP adresinden doküman indirilmesi genellikle geçerli bir yasak fiil kanıtı sayılmaz; ancak, bu durum diğer somut delillerle birlikte yani tekliflerdeki benzerlikler, ortak belge imzaları gibi unsurlarla desteklenirse dolaylı işbirliğinin kanıtı olarak değerlendirilebilir. Tek başına IP adresi verisi, bilgisayar paylaşımı veya ortak çalışma ortamlarını açıklayabilir; bu nedenle her somut unsurun toplam etkisi önemlidir.
Soru: Çok sayıda iş kaleminde tekliflerdeki birim fiyatların büyük oranda birebir aynı olması, yasa gereği ne tür sonuçları doğurabilir?
Cevap: Tekliflerdeki birim fiyatların büyük oranda birbirini birebir tutması, aynı teklifin farklı isimler altında sunulduğu veya işbirliği yapıldığına dair güçlü bir gösterge sayılır. Bu durum, rekabeti ortadan kaldıran ya da sınırlayan yasak fiil olarak değerlendirilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılması ile yasal işlem başlatılması sonucunu doğurabilir.
Soru: Banka referans mektubu ile ilgili hatalar veya farklı tüzel kişiliklere bağlı olmayan bilgiler, yasak fiil tespitinde nasıl ele alınır?
Cevap: Banka referans mektubundaki bilgiler ve hata niteliğindeki farklılıklar, tek başına yasak fiil tespiti için yeterli olmayabilir. Ancak bu tip belgelerdeki uyumsuzluklar, diğer somut bağlantılarla birlikte değerlendirilerek, dolaylı işbirliği ve dolandırıcılık iddialarının desteklenmesi açısından önem kazanabilir. Yani, banka mektubundaki hata başka somut delillerle birlikte yasak fiil tespitini güçlendirebilir.
Soru: İhale sürecinde bağımsız tüzel kişilik göstermek isteyen bir isteklinin hangi noktalara dikkat etmesi gerekir?
Cevap: İstekliler, teklif hazırlık ve sunum aşamasında teklif fiyatlarının bağımsız olarak belirlendiğini göstermek, belgelerini farklı mali müşavirler tarafından imzalatmak, banka referans mektuplarını doğru ve kendi adına düzenletmek, ihale dokümanlarını kişisel veya kuruluşlarına ait internet bağlantıları üzerinden indirmek gibi somut adımlarla bağımsızlıklarını tesis etmelidir. Aksi takdirde, benzerlik ve bağlantı göstergeleri yasak fiil şüphesi doğurabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Başvuru sahibinin ve diğer isteklinin aynı IP adresinden ihale dokümanını indirmesi yasak fiil tespitinde nasıl bir delil olarak değerlendirildi?
Cevap: Aynı IP adresinden doküman indirilmesi, iki istekli arasında dolaylı bir bağlantı ve işbirliği olduğuna dair somut bir işaret olarak değerlendirildi. Bu durum, ihale sürecinde rekabetin etkilenmesine yol açan yasa dışı davranışların varlığına delil teşkil etti.
Soru: Tekliflerde büyük oranda aynı birim fiyatların kullanılması yasak fiil tespiti açısından ne anlama geldi?
Cevap: Tekliflerde çok sayıda iş kaleminde tamamen aynı birim fiyatların kullanılması, isteklilerin tekliflerini birbirinden bağımsız olarak hazırlamadığını gösterdi. Bu durum, yasak fiilin somut göstergesi olarak kabul edilerek, dolaylı teklif verme ve rekabeti etkileme sonucunu ortaya koydu.
Soru: İki farklı isteklinin ortak mali müşavir imzasının bulunması yasak fiilin varlığına nasıl katkı sağladı?
Cevap: Aynı serbest muhasebeci mali müşavir tarafından imzalanan belgeler, başvuru sahibi ile diğer isteklinin ayrı tüzel kişilikler olsalar bile fiilen birbirine bağlı olduklarını gösterdi. Bu somut delil, yasak fiilin varlığını destekleyen önemli unsurlardan biri oldu.
Soru: Başvuru sahibinin ortaklık ilişkisinin sona erdiği iddiası yasak fiil tespitini etkiledi mi?
Cevap: Başvuru sahibinin ortaklık ilişkisinin sona erdiği iddiası, verilen diğer somut deliller karşısında etkisiz kaldı. Kurul, banka referans mektubundaki ve diğer belgelerdeki bağlantılar ile dolaylı ilişkiyi tespit ettiğinden, bu iddia yasak fiil tespitini engellemedi.
Detaylı Analiz
İhale sürecine ilişkin uyuşmazlık, başvuru sahibi ile başka bir istekli arasında aynı IP adresinden doküman indirilmesi, tekliflerdeki yüksek düzeyde benzerlik ve belgelerde ortak bir mali müşavir imzasının bulunması gibi olgulara dayanılarak, bu iki firmanın birbirlerinden bağımsız hareket etmedikleri ve dolaylı işbirliği içerisinde bulundukları iddiası ekseninde şekillenmektedir. Başvuru sahibi, bu iddiaların geçersiz olduğunu ve her iki isteklinin bağımsız tüzel kişilikler olduğunu savunarak teklifinin değerlendirmeye alınmasını talep etmiştir. Ancak değerlendirmeye esas alınan somut bulgular, rekabet ilkesini zedeleyici davranışların varlığına işaret etmektedir.
Uyuşmazlığa konu olayda, tekliflerin bağımsız şekilde hazırlanıp sunulmadığına dair işaretler ağırlıklı olarak belgelerdeki benzerlikler üzerinden tartışılmıştır. Özellikle üç farklı kısımda yer alan toplam 152, 143 ve 138 iş kaleminden çoğunda, yalnızca birkaç kalem dışında aynı birim fiyatların teklif edilmesi, sunulan tekliflerin farklı kişiler tarafından hazırlansa dahi ortak bir içerikten veya kaynaktan faydalanılarak oluşturulduğunu göstermektedir. Bu benzerlik, teknik hata veya denk gelme sınırlarını aşan sistematik bir örtüşmeyi ortaya koymuştur. Benzer şekilde, banka referans mektubunda tespit edilen içeriksel benzeşmeler ve belgelerin aynı mali müşavir eliyle hazırlanıp imzalanması, tekliflerin birbirinden bağımsız olarak hazırlanmadığına dair yorumları güçlendirmiştir.
Bu vakada esaslı unsur, firmaların görünürde farklı tüzel kişiliklere sahip olsalar da teklif verme aşamasında iradelerini birleştirip rekabet ortamını ortadan kaldıracak biçimde hareket etmiş olmalarıdır. Rekabetin sağlanması, ihale hukukunun temel unsurlarından biri olduğundan, isteklilerin teklif verme sürecindeki bağımsızlıkları ihale sürecinin esası olarak kabul edilir. Burada değerlendirilen deliller bir bütünlük içinde ele alındığında, fiili bir işbirliği ve dolaylı teklif sunma davranışının gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle aynı IP üzerinden doküman indirme verisi, diğer benzerliklerle birlikte değerlendirildiğinde tek başına anlamlı olmasa da genel tabloyu tamamlayıcı işlev görmüştür.
İlgili değerlendirme sürecinde başvuru sahibinin, daha önceki ortaklık ilişkisinin sona erdiği iddiası gündeme getirilmiş olsa da, bu iddia mevcut belge benzerlikleri ve örtüşen içerikler karşısında etkili bulunmamıştır. İsteklilerin tekliflerinde görülen örtüşmeler, ihale sürecindeki bağımsız hareket etme yükümlülüğüne aykırı bir durumu ortaya koyarken, sunulan banka referans mektubu ve belgeler diğer istekliyle ilişki içerdiğini göstermiştir. Bu durumda, sadece tüzel kişiliklerin bağımsızlığına yapılan vurgu değil, aynı zamanda davranışsal olarak bu bağımsızlığın somut bulgularla desteklenip desteklenmediği de dikkate alınmıştır.
Kamu İhale Kurulu, tüm bu somut göstergeleri birlikte değerlendirerek söz konusu isteklilerin birlikte hareket ettiklerine ve dolaylı teklif verdiklerine kanaat getirmiştir. Bu nedenle her iki firmanın rekabeti engelleyici şekilde davrandığını ve bunun yasak fiil kapsamında değerlendirilebileceğini ifade ederek başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiştir. Ayrıca, ilgili kanun maddesi uyarınca disiplin hükümleri kapsamında işlem başlatılmasına hükmedilmiştir. Bu yaklaşım, ihale süreçlerinde sadece şeklen değil, fiilen de bağımsız hareket edilmesinin denetlenip sağlanacağına dair bir iradenin ifadesi olarak okunabilir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.