KÜNYE
- Toplantı No: 2021/034
- Gündem No: 42
- Karar Tarihi: 18.08.2021
- Karar No: 2021/UY.II-1564
- Başvuru Sahibi: Özerk İnşaat Taahhüt Hafriyat ve Nakliyat Ltd. Şti. - Hozan İnş. Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: T.C.D.D. Adana 6. Bölge Satın Alma ve Stok Kontrol Servis Müdürlüğü
- İKN: 2021/219673
- İhale Adı: Köprüağzı-Kmaraş Arası Km: 7+884’te Bulunan Köprünün Boyanması
Özet
İhaleye aynı IP adresinden teklif verilmesi nedeniyle yasak fiil tespiti ve değerlendirme dışı bırakma işleminin uygunluğu
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aynı IP adresinden teklif verilmesine rağmen farklı bilgisayarlardan farklı günlerde teklif verdiklerini, şirketler arasında organik bağ bulunmadığını, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının haksız olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İnceleme sonucunda, başvuru sahibi ile diğer isteklinin aynı IP adresi üzerinden e-teklif verdikleri tespit edilmiştir. IP adresinin teknik özellikleri gereği aynı IP adresinden teklif verilmesi, tarafların birbirlerinin tekliflerinden haberdar olabileceğine dair kuvvetli karine oluşturmuştur. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un 17’nci maddesinde yasaklanan rekabeti etkileyen davranış olarak değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru 1: Kamu ihalelerinde aynı IP adresinden birden fazla teklif verilmesi durumunda, rekabeti etkileyen yasak fiil tespiti yapılabilir mi?
Cevap: Evet, aynı IP adresinden farklı istekliler tarafından teklif verilmesi, tarafların birbirlerinin tekliflerini görme veya üzerinde anlaşma yapma imkanını kuvvetlendiren bir karine oluşturabilir. Bu durum, rekabeti etkileyen yasak fiilin işlenme ihtimalini doğurur. İhale kurulları ve inceleme mercileri, böyle bir durum tespit ettiğinde yasak fiil açısından değerlendirme yapabilir ve gerekirse teklifleri değerlendirme dışı bırakabilir.
Soru 2: Tekliflerin farklı bilgisayarlardan ve/veya farklı günlerde verildiğinin ileri sürülmesi, aynı IP adresi kullanımının ihlal oluşturduğuna ilişkin kararı etkiler mi?
Cevap: Tekliflerin farklı bilgisayarlardan veya farklı günlerde verilmiş olması, aynı IP adresinden teklif verilmesinin oluşturduğu rekabet ihlalini ortadan kaldırmayabilir. İdari ve yargı kararları, IP adresi ortaklığının teknik olarak tarafların birbirlerinin tekliflerine ulaşabilme olasılığını güçlendirdiğini dikkate alır. Bu nedenle, diğer kanıtlar olmadan sadece farklı bilgisayar veya zaman iddiası yasak fiil tespitini etkileyemeyebilir.
Soru 3: Aralarında şirketler bazında organik bağ bulunmayan isteklilerin aynı IP adresinden teklif vermesi, yasak fiil iddiasını ortadan kaldırır mı?
Cevap: Hayır, şirketler arasında organik bağ olmaması, aynı IP adresinden teklif verilmesinin yasa dışı rekabet ihlali oluşturduğuna engel olmayabilir. İhale mevzuatı ve uygulama kararları, IP adresine dayalı karine ile rekabeti etkileyen davranış tespiti yaparken sadece hukuki bağlara değil, fiili durumun sonuçlarına da bakar. Dolayısıyla organik bağ yoksunluğu, yasak fiil değerlendirmesinde tek başına belirleyici olmaz.
Soru 4: Yasak fiil teşkil eden iptali mümkün olan tekliflerin aynı IP adresi kullanımı nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması işlemi nasıl bir hukuki temel taşır?
Cevap: Yasak fiilin varlığı halinde ihale mevzuatı, ilgili tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına olanak tanır. Bu işlem, adil ve rekabetçi ihale ortamının korunması amacıyla yapılır ve mevzuata uygun kabul edilir. İdari itiraz ve şikayet mercileri de bu tür işlemlerin hukuki dayanaklarla yapılması durumunda iptal taleplerini genellikle reddeder.
Soru 5: Tekliflerin aynı IP adresinden verilmesi somut olarak hangi tür delil veya karineyi ortaya çıkarır ve bunun önemi nedir?
Cevap: Aynı IP adresi kullanımı, tarafların tekliflerden önceden veya anlık haberdar olabileceğine ilişkin kuvvetli karine oluşturur. Bu karine, idari mercilerin rekabeti etkileyen gizli anlaşma veya işbirliği ihtimalini araştırmasına ve yasak fiil tespiti yapmasına zemin hazırlar. Karinenin varlığı halinde, söz konusu durumun açıklığa kavuşturulması için ek inceleme gerekebilir ancak karinenin varlığı uygulama açısından önemli bir uyarıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1: Başvuru sahibinin aynı IP adresinden farklı bilgisayarlardan ve farklı günlerde teklif verdiği iddiası, yasak fiil tespitinin ortadan kalkmasına neden olur mu?
Cevap: Hayır, başvuru sahibinin farklı bilgisayarlardan ve farklı günlerde teklif verdiği iddiası, aynı IP adresinden teklif verilmesi nedeniyle oluşan kuvvetli karineyi ortadan kaldırmamıştır. Kurul kararında, teknik olarak aynı IP adresi kullanıldığında tarafların birbirlerinin tekliflerini görme imkânının bulunduğu değerlendirilmiş ve bu durum yasak fiil oluşturduğu tespit edilmiştir.
Soru 2: Başvuru sahibinin şirketleri arasında organik bağ olmaması, aynı IP adresinden teklif verilmesi nedeniyle verilen yasak fiil kararını engeller mi?
Cevap: Hayır, organik bağ olmadığının ileri sürülmesi, aynı IP adresinden teklif verilmesi sonucu ortaya çıkan yasak fiilin tespitine engel olmamıştır. Kurul, şirketler arasında organik bağ bulunmamasına rağmen aynı IP adresinden teklif verilmesini rekabeti etkileyen davranış olarak kabul etmiştir.
Soru 3: Yasak fiil tespit edilmesi halinde başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi hukuka uygun mudur?
Cevap: Evet, yasak fiil tespit edildiğinde, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi mevzuata uygun bulunmuştur. Kurul, teklifin değerlendirme dışı bırakılmasını doğru ve hukuken yerinde görmüş, itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Soru 4: Aynı IP adresinden teklif verilmesi, hangi en önemli karineyi yaratmıştır?
Cevap: Aynı IP adresinden teklif verilmesi, teklif sahiplerinin birbirlerinin tekliflerinden haberdar olabileceği yönünde kuvvetli bir karine yaratmıştır. Bu karine, rekabeti etkileyen yasak fiilin varlığını gösteren önemli delil olarak değerlendirilmiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen vakada, iki ayrı isteklinin kamu ihalesine ilişkin e-tekliflerini aynı IP adresi üzerinden sunmaları, teklif sahiplerinin rekabeti sınırlayıcı nitelikte davranışlarda bulunup bulunmadığı yönündeki uyuşmazlığın merkezinde yer almaktadır. Başvuru sahibi, tekliflerin farklı günlerde ve farklı bilgisayarlardan gönderildiğini, şirketler arasında herhangi bir organik veya hukuki bağ bulunmadığını ileri sürmüştür. Ancak idari değerlendirme, teknik olarak aynı IP adresinden yapılan tekliflerin, taraflar arasında teklif içeriklerinin paylaşılmış olabileceği ihtimalinin güçlü bir göstergesi olduğu yönünde şekillenmiştir. Bu çerçevede, dava konusu iddianın rekabet ihlali kapsamında ele alınıp değerlendirildiği görülmektedir.
İhale süreci içerisinde, şikâyet konusu olan durum doğrudan teklif verme aşamasının şeffaflığı ve bağımsızlığı ile ilgilidir. Aynı IP adresi üzerinden yapılan teklifler, fiziki ortamda benzer kalemlerin aynı el yazısı ile yazılmasına benzeyen şekilde, dijital ortamda bağımsızlık ilkesine gölge düşüren bir veri olarak değerlendirilmiştir. Başvuru sahiplerinin farklı cihazlar veya tarihler kullanmış olsa da ortak IP üzerinden işlem yapılmış olması, teknik olarak birbirlerinin tekliflerinden haberdar olabileceklerini ortaya koymuştur. Dolayısıyla bu yönüyle idare, rekabet ortamının zedelendiği şüphesini kuvvetli bulmuş ve buna dayanarak işlemini tesis etmiştir.
Uygulamada esaslı unsur olarak değerlendirilen rekabet ilkesine aykırılık durumu, bu vakada da çekişmenin özünü oluşturmuştur. Aynı IP adresinin kullanılması, herhangi bir fiziki veya hukuki ilişki mevcut olmasa dahi, teklif sahiplerinin eylemlerinin birbirinden bağımsız olmadığı yönünde kanaat uyandırmıştır. Bu teknik veri, somut ve incelenebilir bir unsur olarak rekabeti etkileyen davranış kapsamında değerlendirilmiş, ve dolayısıyla bu hususun, Kanun’un öngördüğü yasak fiiller arasında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Başvuru sahibinin şirketler arasında bağ bulunmadığı ve farklı şartlarda teklif sundukları yönündeki savunmaları, bu teknik karine karşısında inandırıcı bulunmamış ve pilot ortak ya da diğer bir istekli olmaksızın tüm teklif sahibinin durumu birlikte değerlendirilmiştir. İnceleme, tekliflerin ortak bir altyapıdan gönderildiği tespitini esas alarak, rekabetin ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır. Bu yönüyle iş deneyim veya yeterlik belgeleri gibi içeriksel unsurların değil; başvuru sahibinin teklif verme sürecindeki davranış biçiminin belirleyici olduğu anlaşılmaktadır.
Kurul, olaya teknik bulgular ışığında yaklaşmış ve IP adresi ortaklığını teklif sahiplerinin önceden birbirlerinin içeriklerinden haberdar olabileceğinin ciddi bir göstergesi olarak kabul etmiştir. Bu değerlendirme sonucunda, yapılan işlemlerin kamu ihale mevzuatına uygun olduğu, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı bir işlem teşkil etmediği sonucuna varılmıştır. Kurul, bu kararıyla, ihale sürecinin şeffaflığını ve dürüst rekabete dayalı yapısını korumaya öncelik vererek, itirazen şikayet başvurusunu reddetmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.