KÜNYE
- Toplantı No: 2018/028
- Gündem No: 37
- Karar Tarihi: 15.05.2018
- Karar No: 2018/UY.II-984
- Başvuru Sahibi: DEM Yapı / Mahsuni AÇIKGÖZ
- İhaleyi Yapan İdare: Karabağlar Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü
- İKN: 2018/51755
- İhale Adı: Belediyemiz Sınırları Dahilinde Bulunan Muhtelif Okullarda Tadilat Yapılması İşi
Özet
Geçici teminatın gelir kaydedilmesi işlemi, alternatif teklif yasağı kapsamında mevzuata aykırı bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, alternatif teklif vermeleri nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının ve geçici teminatlarının gelir kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, geçici teminatın iadesini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu iş, 47 okulda tadilat yapılması olup, teklifler birim fiyat üzerinden alınmıştır. Başvuru sahibinin gerçek kişi olarak imza beyannamesi sunduğu ve ilişkili şirketin tek ortaklı tüzel kişi olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 4734 sayılı Kanun’un 17/d maddesinde yasaklanan bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına birden fazla teklif verilmesi halini oluşturmuştur. Ancak, 4734 sayılı Kanun’da bu yasak fiil nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi gerektiğine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır.
İdare Görüşü
İdare, başvuru sahibinin ve ilişkili şirketin aynı kişi tarafından yönetildiğini, alternatif teklif vermenin yasak fiil ve davranışlar kapsamında olduğunu, bu nedenle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasının ve geçici teminatların gelir kaydedilmesinin mevzuata uygun olduğunu savunmuştur.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aynı gerçek kişi veya tüzel kişilik tarafından yönetilen birden fazla isteklinin ihale dosyasına ayrı ayrı teklif sunması halinde, bu tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması nasıl değerlendirilir?
Cevap: Kamu ihale mevzuatında, aynı gerçek veya tüzel kişinin birden fazla teklif vererek rekabeti olumsuz etkilemesi yasaklanmıştır. Bu tür durumlarda, idarelerin bu teklifleri değerlendirme dışı bırakmaları genel uygulamaya uygundur ve mevzuata aykırı görülmez. Önemli olan, bu durumun ortaklık yapıları veya yönetim organları gibi somut verilere dayanarak tespit edilmesi ve ihalenin şeffaflığını sağlamaktır.
Soru: Alternatif teklif yasağı kapsamında birden fazla teklif sunulması nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesi zorunlu mudur?
Cevap: Mevzuatta alternatif teklif yasağı nedeniyle geçici teminatın gelir kaydedilmesine dair açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle, idarenin yalnızca bu yasak ihlalini sebep göstererek teminatları gelir kaydedilmesi kararı vermesi hukuken uygun olmayabilir. Teminat gelir kaydı kararı ancak mevzuatta belirtilen özel haller için alınmalıdır.
Soru: İhale sürecinde yasak fiil veya davranış tespit edildiğinde geçici teminat uygulamasında nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Yasak fiil veya davranış nedeniyle teklifin değerlendirme dışı bırakılması mümkün olmakla birlikte, geçici teminatın gelir kaydedilip kaydedilmeyeceği konusunda mevzuatta açık hüküm yoksa, teminat iade edilmelidir. İdarelerin teminatın taşınması bakımından mevzuat hükümlerini iyi analiz etmesi ve keyfi hareket edilmemesi önemlidir.
Soru: İhale sürecinde ilişkili şirketlerin yönetim veya ortaklık yapısı ihale Yasakları bakımından nasıl değerlendirilmektedir?
Cevap: İlişkili şirketlerin yönetimi veya ortaklık yapısında aynı gerçek kişilerin olması halinde, birden fazla teklif verilmiş sayılabilir ve bu durum ihale yasakları kapsamında değerlendirilir. Ancak bu tespitin somut delillere dayanması gerekir. Sadece isim benzerliği veya genel şüphe yeterli olmaz.
Soru: Geçici teminatların mevzuata aykırı olarak gelir kaydedildiği tespit edildiğinde idarenin nasıl hareket etmesi gerekir?
Cevap: Geçici teminatın mevzuatta öngörülmeyen şekilde gelir kaydedilmesi üzerine yasal işlem iptal edilip teminatların hak sahiplerine iadesi gerekir. İdare, bundan sonra işlemlerini mevzuat hükümlerine uygun şekilde yürütmeli ve benzer uygulama hatalarından kaçınmalıdır. Bu, hak kaybını önlemek ve hukuki uyuşmazlıkları minimize etmek açısından önemlidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhalede aynı gerçek kişi tarafından yönetilen iki ayrı isteklinin birden fazla teklif sunması durumunda, geçici teminatların gelir kaydedilmesi işlemi mevzuata uygun mudur?
Cevap: Mevzuatta aynı gerçek kişi tarafından yönetilen birden fazla isteklinin teklif vermesi yasaklanmıştır ancak bu yasağa aykırı davranış nedeniyle geçici teminatların gelir kaydedilmesine dair açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, bu vakada geçici teminatların gelir kaydedilmesi işlemi mevzuata aykırıdır.
Soru: İdarenin, aynı kişi tarafından yönetilen iki isteklinin alternatif teklif vermesi nedeniyle teklifleri değerlendirme dışı bırakması hukuka uygun mudur?
Cevap: İhale mevzuatına göre, aynı kişi tarafından yönetilen isteklilerin birden fazla teklif vermesi yasaktır ve bu nedenle değerlendirme dışı bırakılması işlemi mevzuata uygundur.
Soru: Geçici teminatın gelir kaydedilmesi işleminin iptal edilmesi halinde ne tür bir işlem yapılmalıdır?
Cevap: Geçici teminatların gelir kaydedilmesi işlemi iptal edilerek teminatların iade edilmesine karar verilmiştir ve bundan sonraki işlemlerin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Soru: Başvuru sahibi tarafından yapılan itirazda geçici teminatların iadesi talebinin kabul edilmesinin sebebi nedir?
Cevap: Geçici teminatın gelir kaydedilmesine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmaması nedeniyle Kurul, bu işlemin hukuka aykırı olduğuna karar vermiş; bu nedenle teminatların iadesi talebi yerinde bulunmuştur.
Detaylı Analiz
İhaleye konu olayda, aynı gerçek kişi tarafından yönetilen iki ayrı isteklinin aynı ihaleye teklif vermesi üzerine, idare bu teklifleri değerlendirme dışı bırakmış ve her iki isteklinin geçici teminatlarını gelir kaydetmiştir. Başvuru sahibi, bu işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek geçici teminat iadesini talep etmiştir. Uyuşmazlık, idarenin teklifleri değerlendirme dışı bırakma işlemi değil, bu işlemi takiben uyguladığı teminat gelir kaydı işleminin mevzuata uygun olup olmadığı noktasında yoğunlaşmaktadır.
Somut olayda esas tartışma, alternatif teklif yasağı kapsamında birden fazla teklif verilmesinin, geçici teminatın gelir kaydedilmesine gerekçe teşkil edip edemeyeceğidir. Başvuru sahibi, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması yönünde bir itirazda bulunmamakta; doğrudan geçici teminatların gelir kaydedilmesinin açık bir hukuki dayanağının bulunmadığını ileri sürmektedir. İdare ise, aynı kişi tarafından yönetilen şirketlerin teklif sunmasını yasaklayan düzenlemeyi esas alarak hem tekliflerin değerlendirme dışı bırakıldığını hem de teminatların gelir kaydedildiğini belirtmektedir.
Vakada özel olarak tartışılan esaslı unsur, geçici teminatın kanunda öngörülmeyen bir gerekçeyle gelir kaydedilmiş olmasıdır. Her ne kadar 4734 sayılı Kanun’un belirli fiil ve davranışları yasakladığı açıkça ifade edilmişse de, bu fiilin gerçekleşmesi hâlinde doğrudan geçici teminatın gelir kaydedileceğine ilişkin açık bir düzenleme mevzuatta yer almamaktadır. Kurul değerlendirmesinde, bu eksikliğe dikkat çekilmiş ve yalnızca yasağın varlığı temelinde teminat gelir kaydının yapılamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Kurulun yaklaşımında, tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması işlemine itiraz edilmemiş olup yalnızca teminat işlemi incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde, mevzuatta açık düzenleme bulunmaksızın teminatın gelir kaydedildiği tespit edilmiş ve bu nedenle yapılan işlem hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Kurul, geçici teminatların iadesine karar vermiş ve bundan sonraki işlemlerin mevzuata uygun biçimde yürütülmesi gerektiğini ifade ederek uyuşmazlığı sonuçlandırmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.