KÜNYE
- Toplantı No: 2022/021
- Gündem No: 45
- Karar Tarihi: 06.04.2022
- Karar No: 2022/UY.II-465
- Başvuru Sahibi: Sami Sivrikaya- Canip Yıldırım Özaltaş İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2021/900162
- İhale Adı: Karayolları 9 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Yollarda İdare Malı Soğuk Yol Çizgi Boyası İle Yatay İşaretleme Yapılması Yapım İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif açıklamalarındaki işçilik ve iş makinesi fiyatlarının mevzuata aykırı olması nedeniyle tekliflerin reddi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde kalan istekli ve ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, sunulan belgelerin şekil şartlarına aykırı olduğunu, somut belge ve hesaplarla kanıtlanmadığını, bu nedenle tekliflerinin reddedilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, işin yapım amacı ve teknik içeriği kapsamında, aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan işçilik birim fiyatlarının 2022 yılı saatlik asgari ücret olan 22,24 TL’nin altında olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, iş makineleri için teklif edilen birim fiyatların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2021 yılı rayiç fiyatlarının altında kaldığı, iş makinelerinin isteklinin malı olduğunun noter onaylı belgelerle tevsik edilmediği ve analizdeki girdi miktarlarının idarece verilen analiz formatındaki miktarlardan düşük olduğu belirlenmiştir. Bu tespitler, yaklaşık maliyet içindeki işçilik ve iş makinesi kalemlerinin önemli bileşenler olması nedeniyle tekliflerin değerlendirilmesinde esas alınmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru 1:
İşçilik birim fiyatlarının aşırı düşük teklif açıklamalarında asgari ücretin altında gösterilmesi tekliflerin değerlendirilmesinde nasıl bir risk oluşturur?
Cevap:
İşçilik birim fiyatlarının mevzuatta belirlenen veya fiilen kabul gören asgari ücretin altında beyan edilmesi, teklifin gerçekçi ve fizibil olmadığını gösterir. Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun şekilde dayandırılmadığı anlamına gelir ve tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına yol açabilir.
Soru 2:
İş makinesi fiyatlarının resmi rayiçlerin altında teklif edilmesi ve bu makinelerin isteklinin malı olduğuna dair noter onaylı belge sunulmaması, aşırı düşük teklif analizlerinde nasıl etkili olur?
Cevap:
İş makinesi fiyatlarının resmi rayiçlerin altında kullanılması, maliyet hesabının eksik veya hatalı olduğuna işaret eder. Makinelerin isteklinin malı olduğuna dair noter onaylı belgelerin sunulmaması, söz konusu fiyatların dayanağının belirsiz kalmasına neden olur. Sonuç olarak, bu hususlar aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun bulunmamasına ve tekliflerin reddine neden olabilir.
Soru 3:
İdarece verilen analiz formatındaki girdi miktarlarından farklı, özellikle daha düşük miktarlara dayanan aşırı düşük teklif açıklamaları nasıl değerlendirilir?
Cevap:
Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan girdi miktarlarının idarece belirlenen analiz formatındaki miktarlardan düşük olması, maliyet hesabının hatalı veya tutarsız yapıldığını gösterir. Bu durum, açıklamaların somut ve teknik gerekçelere dayandırılmadığı sonucunu doğurabilir ve teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına sebep olabilir.
Soru 4:
Aşırı düşük teklif açıklamalarının işçilik ve iş makinesi maliyetleri açısından mevzuatla uyumlu olup olmadığının belirlenmesinde hangi ölçütler öncelikli olarak dikkate alınmalıdır?
Cevap:
Öncelikle işçilik birim fiyatlarının geçerli asgari ücret seviyelerinin altında olmaması gerekir. İş makinesi fiyatlarında ise resmi kurumların belirlediği güncel rayiç fiyatlar ya da makinenin isteklinin malı olduğuna dair resmi belgeler dikkate alınmalıdır. Bu ölçütlerin sağlanmaması halinde aşırı düşük teklif açıklamalarının gerçekçi ve mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılır.
Soru 5:
Aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik birim fiyatları ile iş makinesi maliyetlerinin mevzuata aykırı bulunması durumunda ihalenin idari süreçte ne tür işlemler yapılmalıdır?
Cevap:
Bu tür aykırılıklar tespit edildiğinde, ilgili teklifler değerlendirme dışı bırakılır. İhalenin iptal edilmesi veya yeniden mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekir. Mevzuata uygunluk sağlanmadan söz konusu teklifler üzerinden sözleşme yapılması hukuki risk doğurabilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru 1:
İhale üzerinde kalan istekli ve ikinci teklif sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarındaki işçilik birim fiyatlarının saatlik asgari ücretin altında olması değerlendirmede nasıl bir sonuca yol açmıştır?
Cevap:
İşçilik birim fiyatlarının 2022 yılı saatlik asgari ücretinden düşük olması tespit edildiği için, bu durum aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğunun göstergesi kabul edilmiş ve bu nedenle tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.
Soru 2:
İş makinesi fiyatlarının resmi rayiç fiyatlarının altında kalması ve iş makinelerinin isteklinin malı olduğuna dair noter onaylı belgelerin sunulmaması aşırı düşük teklif açıklamalarını nasıl etkilemiştir?
Cevap:
İş makinesi fiyatlarının resmi rayiç fiyatlarının altında teklif edilmesi ve noter onaylı belge ile mal varlığının ispatlanmaması, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmasını sağlamış, bu nedenle söz konusu teklifler reddedilmiştir.
Soru 3:
Analizde kullanılan girdi miktarlarının idarece verilen analiz formatındaki miktarlardan düşük olması teklif değerlendirmesine nasıl yansımıştır?
Cevap:
Girdi miktarlarının idarenin analiz formatındaki miktarlardan düşük olması, aşırı düşük teklif açıklamalarının somut ve gerçekçi verilere dayanmadığını göstermiş, bu nedenle tekliflerin geçersiz sayılması sonucunu doğurmuştur.
Soru 4:
Sonuç olarak, ihale üzerinde kalan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifleriyle ilgili Kurul hangi hukuki karara varmıştır?
Cevap:
Kurul, işçilik fiyatlarının asgari ücretin altında, iş makinesi fiyatlarının rayiçlerin altında ve analiz girdilerinin eksik olması nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarını mevzuata aykırı bulmuş, bu tekliflerin reddi ve ihalenin yeniden mevzuata uygun şekilde yapılmasına karar vermiştir.
Detaylı Analiz
İncelenen uyuşmazlık, bir yapım işine ilişkin ihalede aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan işçilik ve iş makinesi birim fiyatlarının, ülke genelinde kabul gören sınırların altında olup olmadığına dayalı bir değerlendirmeyi içermektedir. Başvuru sahibi, ihale üzerinde kalan istekli ile ikinci teklif sahibine ait açıklamalarda mevzuata uygunluk bulunmadığını, işçilik ücretlerinin fiili asgari ücretin altında, makine giderlerinin ise resmi kaynaklardaki rayiçlerin gerisinde tutulduğunu ve analiz formatındaki girdi miktarlarının hatalı düzenlendiğini belirterek, tekliflerin reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Tartışma, bu açıklamaların ihale mevzuatı kapsamında teknik ve ekonomik açıdan yeterli bir temele dayanıp dayanmadığı üzerindedir.
İhale sürecinde temel tartışma noktası, istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının, özellikle işçilik ve iş makinesi kalemlerinde dayanaklı ve hesap verebilir olup olmadığıdır. Kurul, her iki kalemde de tutarsızlıklar ve piyasada geçerli maliyet düzeylerinden sapmalar tespit etmiştir. Bu çerçevede, saatlik işçilik bedelinin güncel asgari ücret olan 22,24 TL’nin altında belirlenmesi, açıklamanın işin gerçek maliyetini karşılamadığına işaret etmiştir. Benzer şekilde, iş makinesi fiyatlarının da resmi rayiçlerin altında olduğu ve ayrıca bu makinelerin isteklinin malı olduğunun geçerli belgelerle tevsik edilmediği görülmüştür. Bu unsurlar, tekliflerin teknik olarak uygulanabilirliğine gölge düşürmüştür.
Bu vakada “esaslı unsur” kavramı, analizlerin ve tekliflerin içinde bulunduğu yapım işinin karakteristiğine göre değerlendirilmiş; işçilik ve iş makinesi girdileri, yaklaşık maliyetin önemli bileşenleri olarak görülmüştür. Kurul, bu kalemlere ilişkin hatalı veya yetersiz beyanların teklifler açısından temel önemde bir eksiklik olarak değerlendirmiştir. Analiz formatına uygun miktarlarla hazırlanmayan maliyet bileşenlerinin, teklifin teknik yeterliliğini sarsacak nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır. Bu bağlamda, açıklama belgelerinin şekli değil, özüne ilişkin değerlendirme yapılmış ve içeriğin piyasa gerçekliğine ne ölçüde karşılık geldiği ön planda tutulmuştur.
Pilot ortağın iş deneyimi bu vakada doğrudan tartışma konusu olmasa da, teklif açıklamalarının temel maliyet unsurlarına ilişkin olarak gerçeklikten uzak olması, ortakların tecrübesinin bu tür hesaplamalara nasıl yansıdığı konusunda dolaylı bir sorgulama doğurmuştur. Zira isteklinin sunmuş olduğu analizlerin, işin niteliğini karşılayacak tecrübeye ve kaynak bilgisine dayanmadığı izlenimi vermesi söz konusudur. Bu durum, teknik yeterlilikle ekonomik açıklama arasındaki ilişkinin sadece belge ibrazıyla sınırlı olmadığını, aynı zamanda teklifin genel başarılabilirliğini ortaya koyacak düzeyde iç tutarlılık taşıması gerektiğini göstermiştir.
Kurulun yaklaşımı, piyasaya uygunluk, somut belgeye dayandırma ve açıklamaların idarece öngörülen teknik çerçeveyle tutarlılık içermesi esaslarına dayandırılmıştır. Sunulan açıklamaların hem maliyet verileri bakımından gerçek dışı olması hem de belge düzeni yönünden eksiklik barındırması, ihale kararının sağlıklı şekilde verilmesini engelleyen hususlar olarak değerlendirilmiştir. Bu nedenle, her iki isteklinin teklifi geçersiz sayılmış ve ihalenin yeniden, mevzuata uygun şekilde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Karar, teknik açıklamalarda şekilden çok içeriğe dönük bir denetim anlayışının benimsendiğini açık biçimde ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.