KÜNYE
- Toplantı No: 2020/027
- Gündem No: 37
- Karar Tarihi: 17.06.2020
- Karar No: 2020/UY.I-1090
- Başvuru Sahibi: Refüj Organizasyon A.Ş.-Atlas Maden Ürünleri Oto. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/337382
- İhale Adı: İzmir Ödemiş Beydağ Sulaması 2 Kısım Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafelerinin yaklaşık maliyetle uyumlu verilmemesi nedeniyle sorgulamanın yenilenmesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılan fiyat tekliflerinin imza sirkülerindeki imzalarla uyumsuz olduğu, elektronik beyanname sözleşmesinin geçersiz olduğu ve nakliye işi faturalarının mali kayıtlarla uyuşmadığını iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale konusu işin yapımında yaklaşık maliyet hesabında kullanılan nakliye mesafeleri ile isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında belirtilen nakliye mesafelerinin farklı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, aşırı düşük teklif sorgulamasının tam ve doğru yapılmasını engellediğinden, idarenin yaklaşık maliyette kullanılan nakliye mesafelerini sorgulama yazısında belirtmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet hesabında kullanılan veriler ile isteklilere gönderilen sorgulama yazısındaki verilerin farklı gösterilmesinin sonuca etkisi nedir?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulaması yaklaşık maliyet esas alınarak yapılır. Bu kapsamda, idarenin hesaplamalarında kullandığı kriterler (örneğin nakliye mesafeleri) ile isteklilere bildirilen değerlerin tutarlı olması gerekir. Farklılık bulunması halinde, sorgulama işleminin doğru ve tam yapıldığı konusunda tereddüt oluşur; bu da aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden ve mevzuata uygun şekilde yapılmasını zorunlu kılar. Dolayısıyla, idare sorgulamayı belirlenen yaklaşık maliyetle tam uyumlu verilerle tekrarlamalıdır.
Soru: Fiyat tekliflerini düzenleyen meslek mensubunun faaliyet belgesinin teklif tarihinden sonra alınmış olması teklifin değerlendirilmesini nasıl etkiler?
Cevap: Meslek mensubunun faaliyet belgesinin teklif verildikten sonra düzenlenmiş olması, belgeyi geçersiz kılmayabilir. Önemli olan belgenin teklifin değerlendirilme aşamasında geçerli olmasıdır. Faaliyet belgesinin geçerli olduğu belgelenirse, bu durum teklifin reddi için tek başına neden oluşturmaz. Bu nedenle, belge tarihinin teklif tarihiyle birebir aynı olması zorunlu görülmeyebilir.
Soru: İsteklilerin, teklif konusu alanda faaliyet gösterip göstermediğinin tespiti hangi yöntemlerle yapılabilir ve bu hususun önemi nedir?
Cevap: İsteklilerin teklif konusu alanda faaliyet gösterdiğinin tespiti, ticaret sicil kayıtları, faaliyet belgeleri veya ilgili meslek odalarından alınan belgelerle yapılabilir. Bu tespit, tekliflerin uygunluğunun denetlenmesi açısından önemlidir; zira faaliyet alanı ile uyumsuz teklifler, ihale sürecinde değerlendirme dışı kalabilir. Ancak, kayıtlar ve belgeler teklif konusu faaliyetle uyum sağlıyorsa, bu yönde itirazlar genellikle karşılanmaz.
Soru: Elektronik beyanname ve imza yetkisi konusundaki tereddütlerin aşırı düşük teklif sorgulamasındaki etkisi nedir?
Cevap: Elektronik beyanname aracılık ve sorumluluk sözleşmesi, beyannameyi imzalama yetkisi ile ilgilidir. Bu sözleşmenin geçerli olması, beyanların hukuki olarak bağlayıcı olmasını sağlar. İmza yetkisiyle ilgili iddialar geçerli şekilde ispatlanmazsa, beyanların geçersizliği kabul edilmez. Dolayısıyla, söz konusu sözleşmenin geçerliliği genellikle ihalenin esas değerlendirmesinde önemli bir eksiklik yaratmaz.
Soru: Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan parametrelerin (örneğin nakliye mesafeleri) aşırı düşük teklif sorgulamasında açık ve doğru şekilde bildirilmesi neden önemlidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet parametreleri, aşırı düşük teklif açıklamalarının karşılaştırılmasında referans teşkil eder. İsteklilere gönderilen sorgulama yazısında bu parametrelerin yaklaşık maliyetle uyumlu bir şekilde ve eksiksiz bildirilmemesi, şeffaflığın zedelenmesine ve sürecin hukuka uygunluğunun sorgulanmasına neden olur. Bu yüzden idarelerin söz konusu parametreleri açık, anlaşılır ve doğru şekilde tekrardan bildirmesi ve sorgulamayı buna göre yapması, ihalenin adil ve hukuka uygun tamamlanması açısından kritik önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyette kullanılan nakliye mesafeleri ile isteklilere gönderilen sorgulama yazısındaki nakliye mesafelerinin farklı olmasının ihale sürecine etkisi nedir?
Cevap: İdarenin yaklaşık maliyette kullandığı nakliye mesafeleri ile sorgulama yazısında belirtilen mesafelerin farklı olması, aşırı düşük teklif sorgulamasının tam ve doğru yapılmasını engellemiştir. Bu nedenle, işlem mevzuata uygun olmadığından, aşırı düşük teklif sorgulamasının nakliye mesafeleri yaklaşık maliyetle uyumlu hale getirilerek yenilenmesi gerekmektedir.
Soru: Başvuru sahibinin, fiyat tekliflerini düzenleyen meslek mensubunun faaliyet belgesinin teklif tarihinden sonra düzenlenmiş olması nedeniyle teklifin geçersiz sayılması yönündeki iddiası hangi sonuca bağlanmıştır?
Cevap: Meslek mensubunun faaliyet belgesinin teklif tarihinden sonra düzenlenmiş olması teklifin geçersiz sayılması sonucunu doğurmamıştır. Belgenin geçerli olduğu kabul edilmiş ve bu nedenle teklif reddedilmemiştir.
Soru: İsteklilerin teklif konusu alanda faaliyet göstermediğine dair başvuru sahibinin iddiası nasıl değerlendirilmiştir?
Cevap: İsteklilerin teklif konusu alanda faaliyet gösterdiği, ticaret sicil kayıtları incelenerek tespit edilmiş ve başvuru sahibinin bu iddiası yerinde bulunmamıştır.
Soru: Başvuru sahibinin elektronik beyanname sözleşmesinin geçersiz olduğu ve imza yetkisinin bulunmadığı yönündeki iddiası Kurul tarafından nasıl sonuçlandırılmıştır?
Cevap: Elektronik Beyanname Aracılık ve Sorumluluk Sözleşmesi’nin beyannameleri imzalama yetkisi ile ilgili olduğu, başvuru sahibinin bu iddiasının yerinde olmadığı belirlenmiş ve sözleşmenin geçersiz olmadığına karar verilmiştir.
Detaylı Analiz
İhale sürecindeki uyuşmazlık, aşırı düşük teklif sorgulamasına esas oluşturacak verilerden biri olan nakliye mesafelerinin, yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan değerlerle uyumlu biçimde isteklilere bildirilmemesi hususunda yoğunlaşmaktadır. Başvuru sahibi bu çerçevede, çeşitli belgelerin geçerliliğine ve tekliflerin içeriğine ilişkin farklı iddialarda bulunmuş; ancak Kurul, esas olarak idarenin yaklaşık maliyette esas aldığı nakliye mesafeleri ile sorgulama yazısında yer verilen mesafeler arasındaki farkın sürece etkisini değerlendirmiştir. İdarenin teknik hesaplama süreci ile isteklilere yansıttığı bilgilerin çelişkili olması, aşırı düşük teklif açıklamalarıyla ilgili ciddi bir belirsizlik ortaya çıkarmıştır.
Uyuşmazlığın kilit noktasında aşırı düşük teklif sorgusunun dayanağı olan iş kalemleri için kullanılacak nakliye mesafelerinin ne olduğu, bu mesafelerin nasıl hesaplandığı ve teklif açıklamalarına nasıl yansıtıldığının açık olmaması yer almaktadır. Kurul, idarenin yaklaşık maliyette kullandığı verilerle teklif açıklamalarına esas olacak sorgulama verilerinin uyumsuzluğunu belirlemiş; bu farkın, yüklenici adaylarının aşırı düşük teklif açıklamalarını sağlıklı biçimde yapmalarına engel olduğunu tespit etmiştir. Diğer bir ifadeyle, açıklamaların neye göre yapılacağı konusunda referans noktası olan mesafelerin müphem hale gelmesi, açıklamaların doğruluğunun değerlendirilebilmesini mümkün kılmamıştır.
Bu olayda, “esaslı unsur” kavramı bakımından önem taşıyan husus, açıklamaların kapsamını doğrudan etkileyen teknik bir parametrenin — bu vakada nakliye mesafesinin — yaklaşık maliyette kullanıldığı şekliyle açıkça isteklilere bildirilmeyişidir. Bu tür esaslı bir unsurun eksik veya farklı bildirilmesi, açıklama yükümlülüğünün tam anlamıyla yerine getirilmesini anlamsız kılabilir. Nitekim, açıklama istenen fiyat unsurlarından birinin temelini oluşturan mesafe verisi farklılık gösterdiğinde, yapılan savunmaların objektifliği ve doğruluğu konusunda ciddi kuşku doğmaktadır. Bu bağlamda, açıklamaların hangi varsayımlara göre yapılacağının net biçimde ortaya konmaması, ihalenin sağlıklı yürütülmesini zedeleyen bir eksiklik olarak görülmüştür.
Uyuşmazlıkta pilot ortağın iş deneyimi yönünden bir değerlendirme yapılmamış, odak yalnızca teklif açıklamalarıyla ilgili olmuştur. Bununla birlikte, başvuru sahibinin fiyat teklif belgelerine, bu belgeleri düzenleyen meslek mensubunun yetkisine ve belge tarihine yönelik çeşitli iddiaları da incelenmiştir. Kurul, bu iddiaları yerinde görmeyerek hem meslek mensubunun belge geçerliliğinin sağlandığını hem fiyat teklifi alınan firmaların gerekli faaliyet alanına sahip olduklarını hem de elektronik beyanname sözleşmesinin süreci geçersiz hale getirecek nitelikte olmadığını ortaya koymuştur. Bu bulgular, yalnızca şekli eksikliklere dayalı itirazların açık bir hizmet alımı değerlendirmesine etkili olmadığını göstermektedir.
Sonuç olarak, Kamu İhale Kurulu, ihale sürecinde sağlıklı bir aşırı düşük teklif sorgulaması yapılabilmesi için, yaklaşık maliyet hesaplamasında kullanılan teknik verilerin, özellikle nakliye mesafeleri gibi belirleyici parametrelerin, isteklilere açık ve anlaşılır biçimde aktarılması gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Bu doğrultuda, mevcut farklılıkların aşırı düşük teklif sürecini sakatlayacak derecede önemli olduğuna hükmedilerek, aşırı düşük teklif açıklamalarının geçerlilik değerlendirmesinin yapılabilmesi için sorgulama sürecinin yaklaşık maliyetle tam uyumlu şekilde yeniden yürütülmesi gerektiğine karar verilmiştir. Böylelikle hem açıklamaların doğruluğu hem de ihalenin şeffaflığı güvence altına alınmak istenmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.