KÜNYE
- Toplantı No: 2021/013
- Gündem No: 46
- Karar Tarihi: 31.03.2021
- Karar No: 2021/UY.I-711
- Başvuru Sahibi: Hacı GÜLTEKİN-Atılım İnşaat Turizm Gıda Üretim Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri 9. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2020/700847
- İhale Adı: Elazığ-Merkez Gümüşkavak Mahallesi 2. Kısım
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet analizlerinin mükerrer nakliye girdisi içermesi nedeniyle işlemin düzeltilmesine karar verildi
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığını, özellikle nakliye mesafesinin yanlış hesaplandığını ve maliyet/satış tespit tutanaklarının gerçek dışı olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İdarece yaklaşık maliyet analizlerinde beton nakliyenin fiyatlara dahil olduğu pozlarda ayrıca nakliye girdisi gösterilmesi mükerrerlik oluşturmuş, bu durum aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analizlerin yaklaşık maliyetle uyumsuzluğuna yol açmıştır. Ayrıca, aşırı düşük teklif açıklamasında kullanılacak analizlerde hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin idare tarafından belirlenmesi ve açıklama talep yazısında yer alması gerekmektedir. Bu tespitler ışığında, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun şekilde yeniden yapılması için analizlerin düzeltilmesi ve yeni açıklama istenmesi gerekmektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analizlerin yaklaşık maliyetle tutarsız olması hangi nedenlerle teklifin değerlendirilmesini etkileyebilir?
Cevap: Aşırı düşük teklif açıklamalarında kullanılan analizlerin, idarenin önceden tespit ettiği yaklaşık maliyet analizleriyle uyumsuz olması, özellikle mükerrer girdi gösterimi gibi hatalar içerirse, bu durum sorgulamanın objektif ve güvenilir olmasını zedeler. Bu yüzden, tutarsız analizler teklifin gerçek maliyet yapısını göstermediğinden, idare tarafından sorgulamanın yenilenmesi ve analizlerin düzeltilmesi gerebilir; aksi halde yanlış değerlendirme işlemin iptaline veya itiraza neden olabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında nakliye mesafesinin idare tarafından açıklama talebinde belirtilmemesinin ne gibi uygulama sorunları doğurabilir?
Cevap: Nakliye mesafesinin aşırı düşük teklif açıklamasında idarece açıkça belirtilmemesi, teklifin doğruluğunu değerlendiren mercilerin kullanımına sunulan bilgilerde eksiklik ve belirsizlik yaratır. Bu durum, sorgulamanın şeffaflığını ve karşılaştırılabilirliğini azaltır; dolayısıyla mevzuata uygunluk açısından eksiklik sayılabilir ve idarece artırımın net şekilde yapılması gerekir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyet analizlerinde mükerrer maliyet girdi gösteriminin sonucu nedir?
Cevap: Yaklaşık maliyet analizlerinde mükerrer maliyet girdilerinin bulunması, maliyet hesabının yanlış büyütülmesine yol açar ve bu da teklifin aşırı düşük olup olmadığının hatalı değerlendirilmesine neden olur. Böyle durumlarda idarenin söz konusu analizleri düzelterek, sadece gerçek ve tekil girdiler üzerinden hesaplama yapması gerekir; aksi takdirde oluşan hatalı sorgulama işlemi iptal edilebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması talebinde kullanılan yaklaşık maliyet analizlerinin mevzuata uygunluğunu değerlendirmede nelere dikkat edilmelidir?
Cevap: Yaklaşık maliyet analizlerinin mevzuata uygunluğu, analizlerde yer alan maliyet kalemlerinin işin türü ve kapsamıyla tutarlı ve gerçekçi olması üzerinden değerlendirilir. Maliyet kalemlerinin mükerrer hesaplanması, işin yürütüleceği şartlara aykırılık veya idarenin önceden belirlediği kriterlerle uyuşmazlık gibi durumlar sapma yaratır. İdare, açıklama talebinde kullandığı analizlerin bu yönlerden uygun ve tutarlı olmasına özen göstermeli, aksi takdirde sorgulama işlemi usul ve esaslar açısından eksik sayılır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında ortaya çıkan teknik ve mali uyumsuzluklar idarenin hangi sorumluluğunu doğurur?
Cevap: Aşırı düşük teklif sorgulamasındaki teknik ve mali uyumsuzluklar, idareye sorgulama işlemini hatalı yapmış olduğu sorumluluğunu getirir. İdare, uyumsuzlukları tespit ettiğinde sorgulama analizlerini revize etmek, uygun hale getirmek ve teklif sahiplerinden yeniden açıklama istemek zorundadır. Bu yükümlülüğüne uymazsa, işlemin iptaline veya yeniden yapılmasına ilişkin riskler doğar; dolayısıyla idare sorgulama sürecinde dikkatli ve mevzuatla paralel hareket etmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analizlerin yaklaşık maliyet analizleriyle uyumsuzluğu hangi somut hata nedeniyle tespit edilmiştir?
Cevap: Beton nakliyenin poz fiyatlarına dahil olduğu durumlarda, aynı nakliye girdisinin analizlerde ayrıca gösterilmesi mükerrerlik oluşturmuş ve bu da analizlerin yaklaşık maliyetle uyumsuzluğuna yol açmıştır.
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasında hazır beton üretim tesisi ile iş yeri arasındaki mesafenin belirlenmesi ve açıklama talebinde yer almasının önemi nedir?
Cevap: İdarenin bu mesafeyi belirleyip açıklama talep yazısında bildirmemesi, teklif açıklamasının objektif olmasını engellediği için mevzuat uygunluk açısından hata oluşturmuştur; bu mesafenin idarece belirlenip açıklamada belirtilmesi gerekmektedir.
Soru: Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının düzeltilmesi için idareden ne tür işlem yapmasını istemiştir?
Cevap: Kurul, idarenin yaklaşık maliyet analizlerindeki mükerrer nakliye girdisini çıkartarak analizleri uyumlu hale getirmesini, buna göre aşırı düşük teklif açıklamasını talep etmesini ve böylece ihale işlemlerini mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirmesini kararlaştırmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin nakliye mesafesi ve maliyet/satış tespit tutanakları ile ilgili iddialarının sonucu ne olmuştur?
Cevap: Kurul tespitlerinde, bu iddiaların temelinde yer alan yaklaşık maliyet analizlerinin hatalı mükerrer nakliye girdi içermesi ve açıklama talebinde mesafenin belirtilmemesi noktaları esas alınmış; bu sebeple ihale işlemlerinin düzeltilerek yeniden yapılması gerektiği kararlaştırılmıştır.
Detaylı Analiz
İncelenen ihalede başvuru sahibinin temel şikâyeti, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının gerçeğe uygun ve mevzuata elverişli olmadığı yönündedir. Özellikle nakliye mesafesinin yanlış hesaplandığı, maliyet/satış tespit tutanaklarının bu hatalı zeminde düzenlendiği ve yapılan açıklamaların idarece oluşturulan yaklaşık maliyet analizleriyle uyumsuz olduğu ileri sürülmüştür. Uyuşmazlığın merkezinde, idarenin hazırladığı yaklaşık maliyette yer alan bazı pozlara maliyetin zaten dahil edilmesine rağmen aynı unsurların aşırı düşük teklif analizlerinde yeniden nakliye girdisi olarak gösterilmesi yatmaktadır. Bu durum, açıklamaların dayandığı esasın hatalı kurulup kurulmadığı yönünde değerlendirme yapılmasını gerektirmiştir.
İhale sürecinde analizlerin nasıl oluşturulduğu ve bu analizlerdeki maliyet unsurlarının doğruluğu, tartışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Özellikle nakliyeye ilişkin kalemlerin hem yaklaşık maliyet analizinde hem de aşırı düşük teklif açıklamasında mükerrer olarak yer alması, gerçeğe aykırı bir maliyet yapısı ortaya çıkarmaktadır. İdarenin, beton nakliyesinin söz konusu pozlara dâhil olduğunu göz ardı ederek bu maliyeti ayrıca gösterdiği, buna bağlı olarak isteklinin de teklif açıklamasını bu zeminde kurguladığı görülmüştür. Bu tür mükerrerlikler, teklif maliyetinin yapay biçimde şişirilmesine ve isteklinin maliyet etkinliğinin yanlış değerlendirilmesine neden olur.
Kurulun değerlendirmesinde özellikle “esası etkileyen unsur” kriteri önem kazanmış, bu kapsamda analizlerde mükerrer maliyet kalemlerine yer verilmesinin sıradan bir yazım hatasından çok, teklifin objektif değerlendirilmesini bozan ciddi bir eksiklik olduğu sonucuna varılmıştır. Sorgulamanın dayanağını oluşturan analizlerin sağlıklı olmaması, yapılan açıklamaların karşılaştırılabilirliğini ve doğruluğunu ortadan kaldırmakta; bu da süreci baştan itibaren yeniden değerlendirmeyi zorunlu hale getirmektedir. Esaslı unsur niteliği taşıyan bu hata, yalnızca teknik bir düzenleme eksikliği değil, işlemin tamamının gözden geçirilmesini gerektiren hukuki bir sapma olarak değerlendirilmiştir.
Başvuru kapsamında doğrudan pilot ortağın iş deneyimine dair özel bir değerlendirme yapılmamakla birlikte, iş deneyimiyle ilişkili olabilecek analizlerin doğruluğu ve teklif açıklamalarının dayanağı bu anlamda dolaylı bir önem taşımıştır. Analizlerdeki mükerrer maliyet girdileri ve nakliye mesafesinin belirsizliği, sadece maliyet yapısını değil, işin ne ölçüde planlandığını ve benzer işlere dair tecrübenin hangi doğrulukta yansıtıldığını da etkilemektedir. Bu çerçevede, teklifin hangi kaynaklarla ve hangi fiziki/mali plan çerçevesinde verildiği sorgulanabilir hale gelmiştir.
Kurul’un ulaştığı sonuçta, teklif değerlendirme sürecinde kullanılan analizlerin temel alınabilir nitelikte olmadığına hükmedilmiş, özellikle nakliye ile ilgili maliyetlerin yaklaşık maliyet analizlerinde zaten bulunduğu halde tekrar gösterilmesinin, değerlendirme sürecini sakatladığı kanaatine varılmıştır. Üstelik idarenin, beton tedarik yerinin mesafesini tanımlamayarak açıklama talebini subjektif ve belirsiz hale getirdiği tespit edilmiş; bu nedenle açıklamaların sağlıklı yapılmasını sağlayacak objektif zeminin idarece oluşturulmadığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, değerlendirme sürecinde esaslı hata bulunduğu kabul edilerek aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun şekilde yeniden tesis edilmesine karar verilmiştir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.