KÜNYE
- Toplantı No: 2017/003
- Gündem No: 104
- Karar Tarihi: 11.01.2017
- Karar No: 2017/UY.I-207
- Başvuru Sahibi: Heltaş İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.
- İhaleyi Yapan İdare: Karayolları Genel Müdürlüğü 14. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2016/145354
- İhale Adı: İnegöl-Yenişehir Devlet Yolu Km:0+000-24+482 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı Yapımı İkmal İnşaatı İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmaması nedeniyle düzeltici işlem kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analizlerin temel girdiler üzerinden hazırlanmadığını, bazı analiz girdilerinin yanlış veya eksik olduğunu, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tüm iş kalemlerini kapsayacak şekilde listelenmediğini ve ölçü birimlerinin belirtilmediğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının 4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45. maddesine uygun yapılması gerektiğini belirtmiştir. Yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan iş kalemleri temel alınarak, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması ve bu girdilerin kümülatif toplamının %15’i aşmaması gerekmektedir. İdarenin 17.11.2016 tarihli sorgulamasında analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılmadığı, aynı poz numarasına sahip girdilerin toplanmadığı, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tam listelenmediği ve ölçü birimlerinin belirtilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle sorgulamanın mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılması neden önemlidir?
Cevap: Analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılması, teklifin dayandığı birim fiyatların ve iş kalemlerinin doğru ve tam şekilde incelenebilmesi için gereklidir. Bu sayede her poz için teklif unsurları netleşir ve aşırı düşük fiyatın kaynağı daha sağlıklı tespit edilir. Ayrıştırma yapılmadan sorgulama, yanlış veya eksik değerlendirmelere, dolayısıyla usul hatalarına yol açabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin kapsamının tam belirlenmemesi hangi sorunlara neden olabilir?
Cevap: Açıklama istenilmeyecek girdilerin tam ve kapsamlı bir şekilde belirlenmemesi, ihalede hangi kalemlerin açıklama gerektirmediğinin belirsiz kalmasına yol açar. Bu durum, tekliflerin değerlendirilmesinde tereddüt yaratır ve sorgulama sürecinin mevzuata uygun yürütülmemesine neden olabilir. Ayrıca, açıklama istenilmeyen girdilerin tutarlarının ölçü birimleri belirtilmediğinde hesaplamalar ve kıyaslamalar doğru yapılamayabilir.
Soru: Mevzuata uygun aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının üst sınırı nasıl belirlenir?
Cevap: Açıklama istenilmeyecek girdilerin her birinin kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması, tümünün kümülatif tutarının ise %15’i aşmaması beklenir. Bu sınırlar, hangi kalemlerin doğrudan açıklama gerektirmediğini belirlemek için kullanılır; bu oranlar aşılırsa sorgulama mevzuata uygun kabul edilmez.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında aynı poz numarasına sahip analiz girdilerinin toplanmaması ne tür hatalara yol açar?
Cevap: Aynı poz numarasına sahip analiz girdilerinin toplanmaması, teklif unsurlarının tam ve doğru şekilde karşılaştırılamamasına neden olur. Bu durum toplam analiz fiyatlarının yanlış hesaplanmasına, böylece sorgulamanın somut hatalarla eksik veya hatalı yapılmasına yol açar. Dolayısıyla, sorgulama usul yönünden de kusurlu olur.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmadığında hangi yaptırımlarla karşılaşabilir?
Cevap: Mevzuata uygun olmayan aşırı düşük teklif sorgulaması halinde ihalenin iptal edilmesi ya da sorgulamanın yeniden yapılması gerekir. Ayrıca, idare yetkililerinin bağlı oldukları üst kuruma durumu bildirme ve gerekirse disiplin veya idari soruşturma başlatma yükümlülüğü doğabilir. Bu nedenle sorgulama sürecinde eksiksiz ve mevzuata uygun hareket etmek önem taşır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz formatlarını temel girdilere ayrıştırmaması mevzuata uygun mudur?
Cevap: Hayır, idarenin sorgulamada analiz formatlarını temel girdilere ayrıştırmaması mevzuata aykırıdır. Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının temel girdilere göre tam ve doğru analiz biçiminde yapılması gerektiğini vurgulamış, idarenin bu ayrıştırmayı yapmamasını usul yönünden hatalı bulmuştur.
Soru: Açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tam olarak listelenmemesi ve ölçü birimlerinin belirtilmemesi aşırı düşük teklif sorgulamasını nasıl etkiler?
Cevap: Bu eksiklikler aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığını gösterir. Kurul, açıklama istenilmeyecek girdilerin tam ve eksiksiz listelenmesini ve ölçü birimlerinin belirtilmesini zorunlu tutmuş, idarenin bu gerekliliği yerine getirmemesini sorgulamanın usule aykırı olduğu gerekçesiyle değerlendirmiştir.
Soru: İdarenin açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarını belirlerken hangi ölçütlere uyması gerekir?
Cevap: İdarenin, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tutarlarının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ya da altında olması ve bu girdilerin kümülatif toplamının ise %15’i aşmaması gerekir. Bu sınırların dışına çıkılması halinde sorgulama uygun kabul edilmemiştir.
Soru: Kurul, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun yapmaması halinde ne karar vermiştir?
Cevap: Kurul, sorgulamanın mevzuata uygun olarak yenilenmesine karar vermiştir. Ayrıca, bu karara uyulmaması durumunda idare ilgililerinin durumunun araştırılması ve gerekirse soruşturulması için bağlı üst kuruma bildirimde bulunulmasına karar vermiştir.
Detaylı Analiz
Aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin bu uyuşmazlıkta, başvuru sahibi; yapılan sorgulamanın analizleri temel girdiler üzerinden açıklanmadığını, bazı girdilerin yanlış veya eksik belirlendiğini ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin eksiksiz listelenmediğini iddia etmiştir. Başvuruya göre, bu hatalar sorgulama sürecini gerçeğe ve mevzuata uygunluktan uzaklaştırmıştır. Kurul değerlendirmesinde, idarenin yapmış olduğu sorgulamanın mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uygun gerçekleşmediğine kanaat getirmiş, teklif açıklamalarının sağlıklı değerlendirilemediği sonucuna varmıştır.
Uyuşmazlığın değerlendirilmesinde, aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılan analiz formatlarının temellendiriliş biçimi belirleyici olmuştur. Kurul, sorgulamanın yalnızca genel kalemler üzerinden yapılmasının yeterli olmayacağını, her bir analiz girdisinin temel bileşenler düzeyinde ayrıştırılması gerektiğini belirlemiştir. Ayrıca, aynı poz numarasına sahip girdilerin birleştirilmemesi nedeniyle toplam maliyet unsurlarının doğru biçimde ortaya konamadığı, bunun da teklif edilen tutarların geçerliliğini sağlıklı ölçmeyi engellediği ifade edilmiştir. Bu çerçevede, analizlerin teknik olarak yetersiz biçimde hazırlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklama istenilmeyecek analiz girdileri bağlamında da usuli eksiklikler dikkat çekmektedir. İdare tarafından bu girdilerin tüm iş kalemlerini kapsayacak şekilde eksiksiz listelenmediği ve girdilere ait ölçü birimlerine yer verilmediği görülmüştür. Kurul, bu eksikliklerin sorgulama sürecinde belirsizlik yarattığını ve açıklama kapsamının tam açıklığa kavuşmamasına neden olduğunu değerlendirmiştir. Ayrıca, oranlama yönteminin kullanılması gereken hallerde %3 ve %15’lik sınırların sağlıklı uygulanabilmesi için bu girdilerin ölçülebilir özelliklerinin net biçimde ortaya konması gerektiği, bu şartlar sağlanmadan yapılan değerlendirmelerin mevzuata uygun kabul edilemeyeceği yönünde kanaat bildirilmiştir.
Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, tekliflerin değerlendirilmesine esas işlemlerin sadece nicel verilerle değil, bu verilerin dayandığı formatların da şeffaf, eksiksiz ve denetlenebilir biçimde düzenlenmesinin önemi vurgulanmıştır. Açıklama istenilmeyecek girdilerin toplam tutarları ve birimlerinin eksik verilmesi ile analizlerin temel girdilere indirgenmeden sunulması birlikte ele alındığında, uygulamada ciddi usuli eksikliklerin oluştuğu sonucuna varılmıştır. Bu eksiklikler, yalnızca teknik değerlendirme değil, aynı zamanda ihaleye katılım hakkı yönünden de teklif sahiplerine hukuki belirsizlik ve eşitsizlik doğurabilecek bir niteliktedir.
Sonuç olarak, Kurul idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasını mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirmesi gerektiğine karar vermiştir. Ayrıca, bu yöndeki daha önceki Kurul kararının gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle, ihale sürecinden sorumlu ilgili kişiler hakkında işlem yapılmak üzere bağlı bulundukları üst kuruma bildirimde bulunulması uygun bulunmuştur. Bu yaklaşım, mevzuatın öngördüğü usule uygunluk denetiminin yalnızca işlem bazlı değil, idarelerin yükümlülüklerini uygulama düzeyinde yerine getirme biçimini de kapsayacak şekilde yapıldığını ortaya koymaktadır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.