KÜNYE
- Toplantı No: 2020/013
- Gündem No: 32
- Karar Tarihi: 18.03.2020
- Karar No: 2020/UY.II-594
- Başvuru Sahibi: Ahmet Aydeniz İnşaat Gıda Tur. Tic. A.Ş.
- İhaleyi Yapan İdare: DSİ 25. Bölge Müdürlüğü
- İKN: 2019/635659
- İhale Adı: Biga Taşoluk Sulaması 2 Kısım İnşaatı
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılmaması nedeniyle sorgulamanın mevzuata aykırı olduğu kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında kullandığı analiz formatlarının temel girdilere ayrıştırılmadığını, açıklama istenmeyen analiz girdilerinin doğru belirlenmediğini ve nakliye mesafelerinin eksik olduğunu, bu nedenle sorgulamanın mevzuata aykırı olduğunu, analizlerin düzeltilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiğini talep etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilen 26 iş kaleminin tamamının paçal iş kalemi olduğunu, analizlerin temel girdilere (malzeme, işçilik, makine vb.) ayrıştırılmadığını ve aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının poz miktarları dikkate alınarak toplanmadığını tespit etmiştir. Ayrıca, 23 iş kaleminde verilen analizlerin birim fiyat analiz formatı yerine kümülatif toplam fiyat analiz formatı olduğu, bu nedenle birim fiyat hesaplamasının mümkün olmadığı ve kıyaslama yapılamadığı belirlenmiştir. Nakliye mesafelerinin bazı iş kalemlerinde verilmediği ve bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2 maddesine aykırı olduğu saptanmıştır. Bu tespitler, işin teknik içeriği ve yaklaşık maliyet içindeki ağırlık dağılımı açısından mevzuata uygun olmayan sorgulama yapıldığını göstermektedir.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında iş kalemlerinin temel girdilere ayrıştırılması neden önemlidir?
Cevap: İş kalemlerinin temel girdilere (malzeme, işçilik, makine vb.) ayrıştırılması, teklifin ana bileşenlerinin gerçekçi ve şeffaf şekilde analiz edilmesini sağlar. Bu ayrıştırma yapılmadan sadece iş kalemi bazında sorgulama yapılması, özellikle paçal iş kalemlerinde maliyet analizinin bölgeler arası ya da kalem içi farklılıkları ortaya koyamaması sebebiyle uygun bir değerlendirme yapılmasını zorlaştırabilir. Dolayısıyla, sorgulamanın teknik içeriğe ve yaklaşık maliyet ağırlık dağılımına uygun şekilde yapılabilmesi için temel girdilere ayrıştırma gereklidir.
Soru: Tekliflerin aşırı düşük olup olmadığını tespit ederken birim fiyat analiz formatı yerine toplam fiyat analiz formatı kullanmanın sakıncaları nelerdir?
Cevap: Birim fiyat analiz formatı, iş kalemlerinin birim maliyetlerini açıkça ortaya koyarak tekliflerin detaylı karşılaştırılmasını mümkün kılar. Sadece toplam fiyat analiz formatı kullanılması, özellikle maliyet bileşenlerinin ayrı ayrı kıyaslanmasını engeller ve hangi kalemlerde aşırı düşük teklif verildiğinin belirlenmesini güçleştirir. Bu durum hatalı veya eksik değerlendirmeye yol açabilir ve sorgulamanın usul ve esaslara uygun yapılmamasına sebep olabilir.
Soru: Nakliye mesafelerinin aşırı düşük teklif sorgulamasında eksik belirtilmesi sürecin doğruluğunu nasıl etkiler?
Cevap: Nakliye mesafeleri maliyet analizinde önemli bir parametre olup, malzeme ve ekipman taşımalarındaki maliyetlerin hesabını doğrudan etkiler. Eksik veya yanlış nakliye mesafesi beyanı, nakliye giderlerinin gerçek dışı hesaplanmasına ve maliyet analizinin çarpık yapılmasına neden olabilir. Bu husus ilgili düzenlemelere aykırı olduğu için sorgulama işleminin usulüne ve teknik gereklerine uygun şekilde yapılmasını engeller.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutar toplamlarının dikkate alınmaması ne tür uygulama sorunlarına yol açar?
Cevap: Aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanarak değerlendirilmemesi, maliyet analizinde tutarsızlık ve belirsizlik yaratır. Bu hatalı uygulama, tekliflerdeki gerçek maliyet bileşenlerinin doğru belirlenmesini önler ve aşırı düşük teklif tespitinde hatalı sonuçlara sebep olabilir. Böyle durumlarda sorgulama, teknik ve mali açıdan yeterince güvenilir bulunmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata aykırı olması durumunda idarenin izlemesi gereken süreç nedir?
Cevap: Eğer aşırı düşük teklif sorgulamasında mevzuata aykırılık tespit edilirse, idare sorgulamayı mevzuata uygun olarak yeniden yapmak zorundadır. Bu süreçte, teklif sahiplerine doğru ve eksiksiz analiz formatları sunulmalı, temel girdilere ayrıştırma yapılmalı ve gerekli bilgiler (örneğin nakliye mesafeleri) eksiksiz sağlanmalıdır. Yeniden yapılacak sorgulama sonucunda alınan açıklamalar ve analizler dikkate alınarak ihale işlemleri sürdürülmelidir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemlerinin temel girdilere ayrıştırılmaması mevzuata aykırı bulunmasının nedeni nedir?
Cevap: Çünkü idare, açıklama istenilen 26 iş kaleminin tamamının paçal iş kalemi olduğunu tespit eden Kurul, bu iş kalemlerinin içinde malzeme, işçilik, makine gibi temel girdilerin ayrıştırılarak analiz edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Temel girdiler ayrıştırılmadan ve aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarları doğru toplanmadan yapılan sorgulama, işin teknik içeriği ve yaklaşık maliyetin ağırlık dağılımı açısından mevzuata uygun değildir.
Soru: Birim fiyat analiz formatı yerine kümülatif toplam fiyat analiz formatı kullanılması aşırı düşük teklif sorgulamasına nasıl etki etmiştir?
Cevap: İdare tarafından 23 iş kaleminde birim fiyat analiz formatı yerine toplam fiyat analiz formatı kullanılması, birim fiyat hesaplamasını ve tekliflerin ayrıntılı kıyaslanmasını engellemiştir. Bu nedenle, sorgulama doğru ve ayrıntılı yapılmadığından mevzuata aykırı bulunmuştur.
Soru: Nakliye mesafelerinin bazı iş kalemlerinde verilmemesi aşırı düşük teklif sorgulamasının hangi yönünü mevzuata aykırı hale getirmiştir?
Cevap: Nakliye mesafelerinin eksik verilmesi, teklifin maliyet analizinde önemli bileşenlerden biri olan nakliye giderlerinin şeffaf ve doğru olarak değerlendirilmemesine neden olmuş, bu durum Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili hükümlerine aykırılık teşkil etmiş ve sorgulamanın usulüne uygun yapılmadığı sonucunu doğurmuştur.
Soru: Mevzuata aykırı olan aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin Kurul kararı üzerine hangi işlem yapılmıştır?
Cevap: Kurul, idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun yapılmadığını belirterek, sınır değerin altında kalan geçerli teklif sahiplerine yönelik sorgulamanın mevzuata uygun şekilde yeniden yapılmasına karar vermiştir. Bu karar doğrultusunda sonraki ihale işlemleri bu yeniden düzenlenen sorgulama sonucuna göre yürütülmek zorundadır.
Detaylı Analiz
İhale sürecine yönelik yapılan başvuruda, idarenin gerçekleştirdiği aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin birtakım yöntemsel eksiklikler gündeme getirilmiştir. Özellikle, teklif açıklaması istenilen iş kalemlerinin analizinde temel girdilere ayrıştırma yapılmaması, açıklama istenmeyen analizlerin doğru seçilmemesi ve kimi iş kalemlerinde nakliye mesafelerinin eksik bildirilmesi, başvurunun temelini oluşturmuştur. Şikâyetçi, bu nedenlerle yapılan sorgulamanın mevzuata aykırı olduğunu ve teklif sahiplerinden yeniden analiz talep edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
Uyuşmazlığa konu edilen temel husus, idarenin açıklama istediği 26 iş kaleminin paçal nitelikte olması ve bu paçal kalemlerin analizlerinin, malzeme, işçilik ve makine gibi alt gruplara ayrıştırılmaksızın değerlendirilmiş olmasıdır. Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, bu ayrıştırmanın yapılmamasının, iş kalemlerinin teknik içeriğiyle teklif maliyetlerinin örtüşüp örtüşmediğinin tespitini zorlaştırdığı ifade edilmiştir. Kaldı ki, aynı poz numarasını taşıyan analiz girdilerinin miktar ve bedel olarak toplanmaması da yapılan değerlendirmenin sağlıklı olmadığına işaret etmektedir.
Esaslı unsur olarak kabul edilen analiz formatı, bu kararda belirleyici bir rol oynamaktadır. Kurul, birim fiyat analiz formatı yerine 23 kalemde kümülatif toplam fiyatların dikkate alındığını, bunun da analizlerin detaylı biçimde incelenmesine engel oluşturduğunu saptamıştır. Birim fiyat bazlı analiz yapılmadan, tekliflerin mali yapılarını tarafsız ve şeffaf biçimde karşılaştırmak mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, analizlerde kullanılan yöntemlerin, tekliflerin teknik ve mali gerçekliğini yansıtmadığı sonucuna varılmıştır.
Teklif açıklaması yapılan kalemlerin ihale dokümanı açısından öncelikli nitelikte olduğu ve yaklaşık maliyet içerisindeki paylarının yüksek olduğu dikkate alındığında, pilot ortakların bu kalemlerdeki deneyim ve maliyet öngörülerinin de analiz kalitesiyle doğrudan ilişkili olduğu görülmektedir. Ancak bu değerlendirmede pilot ortakların iş deneyimine dair doğrudan bir tartışma bulunmamakta, daha çok açıklamaların içeriği, yöntemi ve analizlerin sunum biçimi üzerinden bir değerlendirme yapılmaktadır.
Kamu İhale Kurulu, tüm bu gerekçelerle, aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuata uygun şekilde yapılmadığı sonucuna ulaşmıştır. Analizlerin teknik yeterliliği sağlayacak biçimde temel girdilere ayrıştırılması, birim fiyatlar üzerinden değerlendirme yapılması ve nakliye mesafelerinin eksiksiz sunulması gerektiğini belirten Kurul, sorgulamanın bu esaslara uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesine hükmetmiştir. Bu karar doğrultusunda, ihale sürecinin sonraki adımları da yeniden yapılacak bu değerlendirmeye bağlı olarak yürütülecektir.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.