KÜNYE
- Toplantı No: 2018/009
- Gündem No: 29
- Karar Tarihi: 14.02.2018
- Karar No: 2018/UY.II-397
- Başvuru Sahibi: Gap İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
- İhaleyi Yapan İdare: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Atıksu Dairesi Başkanlığı
- İKN: 2017/257027
- İhale Adı: Afyonkarahisar-Akarçay Havzası Kuzey Atıksu Toplama Hattı İhalesi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemi analiz formatlarının usulüne uygun hazırlanamaması nedeniyle ihalenin yeniden değerlendirilmesi gerektiği kararı
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, aşırı düşük teklif sorgulamasında ihale komisyonunun Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı hareket ettiğini, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerin uygun formatta sunulmadığını ve bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olarak kabul edildiğini iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
Kurul, ihale konusu işin birim fiyat teklif usulüyle yapıldığını, aşırı düşük teklif sorgulamasında yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemlerinin ayrıntılı analizlerinin istenmesi gerektiğini; ancak paçal iş kalemlerinin analizlerinin Tebliğ’in 45.1.2.2 maddesine uygun olarak temel girdilere ayrıştırılmadan, aynı analiz girdilerinin birden fazla birim fiyat analizinde ayrı ayrı sorgulandığını tespit etmiştir. Bu durumun Tebliğ’e aykırı olduğu, açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tespitinde usul hatası yapıldığı ve bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı değerlendirilemediği sonucuna varılmıştır.
Genel Soru–Cevap
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin temel girdilere ayrıştırılmadan hazırlanması neden uygun görülmez?
Cevap: Paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin temel girdilere ayrıştırılmadan hazırlanması, maliyet unsurlarının doğru ve ayrıntılı değerlendirilmesini engeller. Bu durumda, aynı analiz girdisi birden fazla kalemde ayrı ayrı sorgulanabilir ve gerçekçi olmayan değerlendirmeler ortaya çıkabilir. Bu, aşırı düşük teklif açıklamalarının güvenilirliğini zedeler ve mevzuat ile Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen usule aykırılık oluşturabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklaması istenirken hangi analiz formatlarının hazırlanması gereklidir?
Cevap: İhale komisyonlarınca, yaklaşık maliyetin önemli bir bölümünü oluşturan iş kalemleri için, analiz girdileri ve miktarlarının ayrıntılı ve Tebliğ’de belirtilen formatta sunulması gerekir. Bu format, temel girdilere dayalı, birbirini tekrar etmeyen ve uygun karşılaştırmalara olanak veren bir yapıda olmalıdır. Usulüne uygun olmayan formatlarda yapılan açıklama talepleri hukuken yeterli sayılmayabilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tespiti nasıl yapılmalıdır?
Cevap: Açıklama istenilmeyen analiz girdileri, Tebliğ’de belirtildiği üzere, teklifin gerçek dışı düşük olduğunu göstermeyen veya maliyet analizinde yeterli açıklama gerektirmeyen girdiler olarak belirlenmeli ve bu tespit usulüne uygun, somut ve karşılaştırılabilir biçimde yapılmalıdır. Usulüne uygun yapılmaması halinde aşırı düşük teklif açıklamaları sağlıklı değerlendirilemeyebilir.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında usul hatası yapıldığını düşünüldüğünde idari işlem nasıl şekillenmelidir?
Cevap: Usul hatasının varlığı tespit edildiğinde, ihale komisyonu analiz girşlerinin mevzuata uygun şekilde hazırlanmasını sağlamalı, isteklilerden bu yeni formatta aşırı düşük teklif açıklaması yeniden talep etmeli ve böylece değerlendirmeyi hukuka uygun hale getirmelidir. Bu yöntem, işlemin iptali veya soru işaretlerinin doğrudan reddi yerine, mevzuata uygun karar verilmesini sağlar.
Soru: İtirazen şikâyetlerde, idareye yapılan başvuru kapsamı neden önemlidir?
Cevap: İtirazen şikâyet başvurularında sadece idare önünde daha önce yapılan şikâyet başvurusunda yer alan hususlar inceleme konusu yapılır. Bu nedenle, idareye bildirilmemiş ya da şikâyette yer almayan talepler itirazen şikâyet sürecinde dikkate alınmayabilir. Bu durum, hukuki güvenlik ve işlem etkinliği açısından sık tekrarlanan bir uygulama esasıdır.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İhale komisyonu aşırı düşük teklif sorgulamasında paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerde hangi usul hatasını yapmıştır?
Cevap: Komisyon, paçal iş kalemlerinin analizlerini Tebliğ’de öngörülen şekilde temel girdilere ayrıştırmadan, aynı analiz girdilerinin birden çok birim fiyat analizinde ayrı ayrı sorgulanması yoluyla yapmıştır. Ayrıca, açıklama istenilmeyen analiz girdilerini usulüne uygun belirleyememiştir.
Soru: Yapılan usul hatasının aşırı düşük teklif sorgulaması sonucuna etkisi nedir?
Cevap: Bu usul hataları nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamaları sağlıklı bir şekilde değerlendirilememiştir; dolayısıyla sorgulamanın hukuka ve mevzuata uygun yapılmadığı tespit edilmiştir.
Soru: Kurul, aşırı düşük teklif sorgulamasının usulüne uygun yapılması için hangi işlemlerin tekrarlanmasına karar vermiştir?
Cevap: Kurul, analiz girdileri ve miktarlarının mevzuata uygun formatta hazırlanarak isteklilere yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesini ve ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesini kararlaştırmıştır.
Soru: Başvuru sahibinin ihale sürecindeki bazı iddialarının neden itirazen şikâyet incelemesinde dikkate alınmadığı tespit edilmiştir?
Cevap: İtirazen şikâyet sürecinde bazı iddiaların idareye yapılan şikâyet başvurusunda yer almaması nedeniyle bu iddialar incelenmemiştir.
Detaylı Analiz
İhaleye ilişkin uyuşmazlık, aşırı düşük teklif sorgulaması sürecinde yapılan usul hatalarına dayanmaktadır. Özellikle paçal iş kalemlerine ilişkin analizlerin Kamu İhale Genel Tebliği’nde öngörülen şekilde hazırlanmadığı ve bu nedenle yapılan değerlendirmenin mevzuata uygun olmadığı ileri sürülmüştür. Başvuru sahibi, ihale komisyonunun belirli iş kalemlerine yönelik açıklama talep ederken uygun formatı kullanmadığını ve bu sebeple tekliflerin sağlıklı biçimde değerlendirilemediğini iddia etmiştir. Bu iddialar üzerine yapılan incelemede, teklif değerlendirme sürecine temel teşkil eden analizlerin sunumu ve işlenme biçimi uyuşmazlığın esasını oluşturmuştur.
Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında komisyonca önem arz eden iş kalemlerine ilişkin analizler istenmiştir. Ancak, söz konusu analizlerin sunumu sırasında, paçal iş kalemleri için gereken temel ayrıştırma yapılmamış ve aynı analiz girdileri birden fazla iş kaleminde tekrarlı olarak sorulmuştur. Bu yöntem, yalnızca Tebliğ’e aykırılığıyla değil, değerlendirme bütünlüğünü bozması nedeniyle de önem taşımaktadır. Açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin tespitinde de benzer şekilde usul hataları yapılmıştır; somut şekilde belirlenmeden yapılan bu tespitler, değerlendirmenin doğruluğunu gölgede bırakmıştır.
Bu bağlamda, paçal iş kalemlerinin ayrıştırılması gibi işlemlerin ihale değerlendirmesinde esaslı bir rol taşıdığı anlaşılmaktadır. Temel girdilere dayalı olmayan ve tekrarlı sorgulamalara açık analiz tabloları üzerinden yürütülen açıklama süreçleri, maliyetlerin gerçekliğini anlamayı zorlaştırmış ve teklifin kabul edilebilirliği hususunda hatalı sonuçların doğmasına yol açmıştır. Bu durum, yalnızca biçimsel bir eksiklik değil, ihale sonucunu etkileyebilecek madde içerikli bir sorun niteliğindedir.
Kurul’un yaklaştığı temel nokta da budur. Aşırı düşük teklif açıklamalarının şeklen değil, içerik itibarıyla doğru değerlendirilmesi gerektiği yönündeki yaklaşımı doğrultusunda; analiz formatlarının yeniden, mevzuata uygun biçimde hazırlanması ve bu esaslar çerçevesinde isteklilerden tekrar açıklama talep edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Böylelikle değerlendirme sürecinin yeniden ve sağlıklı şekilde yürütülmesi yönünde karar verilmiştir. Kurul ayrıca, başvuru sahibinin yalnızca idareye yaptığı ilk başvuruda yer verdiği hususlarla sınırlı olarak inceleme yapılabileceğini tespit etmiş; bu kapsam dışındaki talepleri değerlendirme dışı bırakmıştır.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.