KÜNYE
- Toplantı No: 2020/046
- Gündem No: 19
- Karar Tarihi: 14.10.2020
- Karar No: 2020/UY.II-1655
- Başvuru Sahibi: Azizoğlu Uluslararası Nak. ve Dış Tic. A.Ş. - Odokem İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı
- İhaleyi Yapan İdare: Gaziantep Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı
- İKN: 2020/214107
- İhale Adı: Gaziantep İli Şehitkamil İlçesi 260 Yataklı Öğretmen Evi Yapım İşi
Özet
Aşırı düşük teklif sorgulamasında özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının verilmemesi nedeniyle ihale işlemi mevzuata aykırı bulunmuştur
Başvuru / İddialar
Başvuru sahibi, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin tekliflerinde metraj ve fiyatlandırma hataları ile aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan bazı iş kalemlerine ilişkin fiyat tekliflerinin bu işleri yapabilecek firmalardan alınmadığını, ayrıca açıklama istenilen iş kalemlerinin toplam teklif içindeki payının yüksek olduğunu iddia etmiştir.
Kurul Değerlendirmesi
İhale dokümanı ve idarenin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazılar incelendiğinde, toplam 96 iş kaleminin açıklama istenilen iş kalemi olarak belirlendiği, bunlar arasında kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyat analizleriyle uyumlu olmayan özel iş kalemlerinin bulunduğu, ancak bu özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının isteklilere verilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda değerlendirilmesini engellemiştir. Kurul, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4 maddesi uyarınca özel iş kalemlerine ait analiz formatlarının hazırlanması ve isteklilere verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Genel Soru–Cevap
Soru: İhale sürecinde özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının isteklilere verilip verilmemesi hangi durumlarda önem taşır?
Cevap: Özel iş kalemleri için kamu kurumlarınca yayımlanmış standart analiz formatları yoksa, idarenin bu iş kalemlerine ait analiz formatlarını hazırlayıp isteklilere vermesi gerekir. Aksi takdirde, aşırı düşük teklif açıklamalarında eşit değerlendirme yapılamaz ve bu durum ihale işleminin hukuka aykırı olmasına yol açabilir.
Soru: İdare, aşırı düşük teklif sorgulamasında sadece yayımlanmış standart analiz formatlarını mı kullanmak zorundadır?
Cevap: İdare, yayımlanmış standart analiz formatlarını esas alır ancak ihalede yer alan ve standart formatları bulunmayan özel iş kalemleri için kendisine özgü analiz formatları hazırlamak ve isteklilere sunmak zorundadır. Böylece, tüm kalemler için aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda değerlendirilmesi sağlanır.
Soru: Aşırı düşük teklif açıklamasında özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının verilmemesi halinde ortaya çıkabilecek uygulama riski nedir?
Cevap: Bu durumda, istekliler farklı esaslara göre açıklama yapabilir, idare ise bu açıklamaları karşılaştırmakta güçlük çekebilir. Sonuç olarak, aşırı düşük teklif açıklaması objektif ve adil şekilde yapılamaz, ihale işlemi mevzuata aykırı görülerek iptal veya işlemin yeniden yapılması kararına neden olabilir.
Soru: Özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının hazırlanmasında idarenin yükümlülüğü ne şekilde sınırlandırılabilir veya genellenebilir?
Cevap: İdarenin yükümlülüğü, kamu kurumlarınca yayımlanmamış iş kalemleri için geçerlidir; yayımlanmış ve genel kabul görmüş standart analiz formatları mevcutsa, idare bu formatları vermekle yükümlüdür. Özel format hazırlama zorunluluğu yalnızca standart format bulunmayan hallerde gündeme gelir.
Soru: İhale sürecinde aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken, idare tarafından iş kalemlerinin toplam teklif içindeki payının yüksek olması nasıl değerlendirilir?
Cevap: İş kaleminin toplam teklif içindeki payı yüksekse, o kaleme ilişkin açıklamalar sürecin kritik bir parçası haline gelir. Bu nedenle, talep edilen aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı ve eşit koşullarda yapılabilmesi için bu iş kalemlerine özgü analiz formatlarının idarece sunulması önem taşır. Aksi halde, açıklamaların geçerliliği ve değerlendirme bütünlüğü zedelenebilir.
Vakaya Özel Soru–Cevap
Soru: İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talebinde özel iş kalemlerine ait analiz formatlarını vermemesi ne şekilde mevzuata aykırı bulunmuştur?
Cevap: Kurul, kamu kurumlarınca yayımlanmamış özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının isteklilere verilmemesinin, aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda yapılmasını engellediğini belirlemiş; bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine aykırı olduğu sonucuna varmıştır.
Soru: Aşırı düşük teklif sorgulamasında özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının verilmemesinin ihaleye etkisi ne olmuştur?
Cevap: İdarenin analiz formatlarını vermemesi nedeniyle açıklamalar eşit koşullarda değerlendirilememiş, bu durum ihale işleminin mevzuata uygun yapılmamasına ve işlemin tekrar yapılmasına karar verilmesine yol açmıştır.
Soru: Kurul, özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarının temini ve verilmesi konusunda idareye ne yönde yükümlülük bildirmiştir?
Cevap: Kurul, idarenin özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarını hazırlaması ve isteklilere vermesi gerektiğini, bu şekilde aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden istenip ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde tekrarlanmasını sağlaması gerektiğini ifade etmiştir.
Soru: Başvuru sahibinin metraj ve fiyatlandırma hataları ile aşırı düşük fiyat tekliflerinin ihale üzerinde bırakılan istekliler açısından iddiası karar üzerinde nasıl değerlendirildi?
Cevap: Kararda, iddianın somut olarak değerlendirildiğine dair bilgi verilmemiş, esas olarak idarenin usulsüzlüğü aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda yapılamaması yönünde olduğu için ihale işleminin mevzuata uygun yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
Detaylı Analiz
Başvuruya konu ihalede asıl uyuşmazlık, aşırı düşük teklif açıklaması sürecinde idarenin kamu kurumlarınca yayımlanmamış özel iş kalemlerine ilişkin analiz formatlarını isteklilere sağlamaması üzerine şekillenmiştir. Başvuru sahibi, bazı iş kalemlerine dair fiyat tekliflerinin bu işleri gerçekten yapabilecek yeterlilikteki firmalardan alınmadığını, ayrıca ihale üzerinde bırakılan isteklilerin metraj ve fiyatlandırma hataları yaptığını öne sürse de, Kurul değerlendirmesinde bu iddialardan çok açıklamaların eşit koşullarda yapılamaması hususu ön plana çıkmıştır. Bu durum, tekliflerin değerlendirilmesinde eşitlik ve şeffaflık ilkelerinin zedelenmesine yol açmıştır.
İhale sürecinde, toplamda açıklama istenen 96 iş kalemi arasında kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyat analizlerine dayanmayan özel iş kalemlerinin de yer aldığı tespit edilmiştir. Bu özel işler, tanımı ve içeriği standardize edilmemiş kalemlerden oluştuğundan, her bir istekli tarafından farklı esaslara göre açıklanabilme riski taşımaktadır. Oysa aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirme sürecinde teknik karşılaştırılabilirliğin sağlanabilmesi için tüm isteklilerin aynı format ve içeriğe sahip analizler üzerinden açıklama yapması gerekir. İdarenin bu noktada gerekli formatları sağlamaması, açıklamaların ortak ve nesnel bir zeminde incelenmesini engellemiştir.
Vaka özelinde öne çıkan kavramlardan biri, açıklamanın esaslı unsurlara dayanıp dayanmadığıdır. Açıklama istenen iş kalemleri arasında toplam teklif bedelinin önemli bir kısmını oluşturan kalemler yer aldığından, bunlara ilişkin açıklama formatlarının eşit şekilde sunulması açıklamanın içeriği kadar yapısını da esaslı bir unsur haline getirmiştir. Kurulun değerlendirmesi de bu noktada şekillenmiş; açıklamanın esaslı sayılabilecek maddi unsurlarını temsil eden analizlerin eksik ve adaletsiz dağıtılmış olduğunu vurgulamıştır.
Pilot ortağın iş deneyimine ilişkin özel bir değerlendirme bu vakada yapılmamıştır. Başvuru sahibi bu konuda bir iddiada bulunmamış, Kurul da kararda bu tür bir hususa yer vermemiştir. Dolayısıyla, ihale sürecine ilişkin değerlendirmenin temeli teknik açıklama eksiklikleri ve format uyumsuzluğu üzerinden yürütülmüş, ortaklık yapısı veya ortakların yeterliliğine ilişkin ayrı bir incelemeye girilmemiştir.
Sonuç olarak Kamu İhale Kurulu, idarenin özel iş kalemlerine ait analiz formatlarını isteklilere vermemesiyle, aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda yapılmasının sağlanamadığını tespit etmiştir. Bu eksiklik, hem tekliflerin değerlendirilmesinde objektiflik ilkesini zedelemiş hem de ihale işlemlerinin mevzuata uygun şekilde ilerlemesini engellemiştir. Yapılan değerlendirme neticesinde ihale işleminin gerekli düzeltmeler yapılarak yeniden yürütülmesine karar verilmiştir. Bu karar, özel iş kalemlerinin ihale sürecinde ne denli belirleyici olabileceğini ve idarenin açıklama formatlarını sağlama yükümlülüğünün uygulamadaki etkisini net biçimde ortaya koymuştur.
Bu içerik, ilgili kararın genel çerçevesini ve Kurul değerlendirmesinin ana hatlarını açıklayıcı nitelikte sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Metin, kararın tamamının yerine geçmez ve bağlayıcı veya nihai bir hukuki değerlendirme olarak kabul edilemez.
Burada yer alan açıklamalar, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, yapılacak değerlendirmelerde kararın aslı ile dayandığı resmî metinlerin esas alınması gerekmektedir.
Bu karar ve değerlendirme çerçevesinde görüşlerinizi paylaşabilir, farklı yorum ve yaklaşımları tartışmaya açabilirsiniz.